NAVO nog verdeeld over uitbreiding alliantie

De Baltische republieken zullen níet behoren tot de Oost-Europese uitverkorenen die in 1999 lid van de alliantie mogen worden. Na de NAVO-raad, die gisteren in de Portugese buitenplaats Sintra bijeen kwam, is het waarschijnlijk dat voorlopig drie landen van het vroegere Warschau Pact welkom zijn in de alliantie....

Van onze correspondent

Jos Klaassen

SINTRA

Polen en Tsjechië ontmoeten vrijwel geen weerstand in de alliantie. Bij Hongarije worden wat vraagtekens gezet. De NAVO vindt dat het land te weinig van zijn bruto nationaal product aan defensie uitgeeft.

Minister van Buitenlandse Zaken Van Mierlo heeft moeite met zo'n financieel argument. 'Ik zou me doodschamen als we ruzie krijgen over de kosten van de uitbreiding. We moeten het wel in onze argumentatie meenemen. Maar het mag niet de doorslag geven.'

Het is echter onwaarschijnlijk dat Hongarije nee verkocht zal worden. Het land heeft een belangrijke rol gespeeld bij de val van de Berlijnse Muur. Ook heeft het uitstekende diensten bewezen bij de NAVO-actie in Bosnië. Dat neemt niet weg dat de 'kosten' van de uitbreiding zwaar zullen wegen, met name in de Amerikaanse Senaat.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Albright noemde in Sintra twee fundamentele voorwaarden voor toelating. De nieuwe lidstaten moeten de NAVO versterken en de Oost-Europese landen dienen bereid te zijn hun onderlinge geschillen op te lossen.

Twee landen maken nog kans in de kopgroep van toetreders te komen. De NAVO is daarover verdeeld. Eén groep wil deze twee landen er nu wel bij, een andere twijfelt.

Van Mierlo neigt ernaar ook Slovenië en Roemenië in de eerste uitbreidingsgolf op te nemen. Italië vervult in de NAVO de rol van advocaat voor de Slovenen, Frankrijk doet hetzelfde voor de Roemenen. President Chirac heeft zich persoonlijk voor Roemenië ingezet.

Alle NAVO-landen moeten evenwel akkoord gaan. Daar ziet het nog niet naar uit. Groot-Brittannië verzet zich tegen een te grote uitbreiding. Minister van Buitenlandse Zaken Robin Cook vindt een uitbreiding van de alliantie met drie landen 'zelfs al te groot'.

In de NAVO-raad kwamen ook de Russische kernwapens ter sprake. Volgens NAVO-kringen heeft de Russische president Boris Jeltsin in Parijs wel degelijk aangekondigd dat de koppen van de Russische kernwapens worden verwijderd. Na zijn verrassende uitspraak heeft hij de Europese leiders geïnformeerd dat hij als eerste stap bevolen heeft deze wapens niet langer op de NAVO-partners te richten.

In een tweede stadium zouden de kernkoppen worden verwijderd en opgeslagen. Hierover wil Moskou onderhandelingen voeren met de alliantie. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Kinkel merkte in Sintra op dat Rusland voordien nog een serie afspraken moet nakomen over de reductie van kernwapens.

Zo moet Moskou opschieten met de ratificering van het Start-2 verdrag over de beperking van strategische kernwapens - raketten waarmee Rusland en de Verenigde Staten elkaar in evenwicht houden. Ook moet Moskou nog beginnen met het verwijderen en vernietigen van de tactische kernwapens.

Duitsland wil de publieke erkenning van Moskou dat de Baltische republieken Estland, Letland en Litouwen deel uitmaken van de 'waardengemeenschap' van NAVO en Europese Unie. Op deze manier zou Moskou deze drie landen loslaten uit de Russische invloedssfeer.

De regering in Bonn probeert zo te voorkomen dat de Baltische republieken in Europa 'in de steek worden gelaten'. Tijdens de NAVO-top in juli in de Spaanse hoofdstad zou de alliantie plechtig moeten herhalen dat de NAVO voor alle Europese landen de deur openhoudt.

Volgens de Duitsers beseffen de Balten zelf dat er voor hen in de afzienbare toekomst geen NAVO-lidmaatschap inzit. Maar met een 'open deur'-politiek van de alliantie én met de toezegging dat de NAVO alle vrije volkeren steunt die 'de waarden' van het bondgenootschap delen, krijgen de Balten tóch een soort garantie.

De Balten mogen volgens minister Kinkel veiligheidspolitiek niet in een 'grijze zone' blijven. Anderzijds schrikt Bonn ervoor terug de Balten in de westerse 'invloedssfeer' te halen. Een Duits diplomaat: 'De geschiedenis heeft ons geleerd tot welke catastrofen invloedssferen leiden.'

Vandaar een 'elegante poging' om Moskou te bewegen te erkennen dat de drie Baltische landen bij de westerse democratische gemeenschap horen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden