'NAVO moet ver buiten eigen grenzen kunnen optreden'

Een taakverdeling in de NAVO waarbij de Amerikanen bombarderen en de Europeanen de troep opruimen, is niet houdbaar, vindt secretaris-generaal George Robertson....

Van onze verslaggevers Geert-Jan Bogaerts Arnout Brouwers

Problemen in de relatie tussen Amerika en Europa? Helemaal niet. Tenminste, niet meer dan de traditionele debatten die vroeger ook al aan beide zijden van de Atlantische Oceaan werden gevoerd. Secretaris-generaal George Robertson van de NAVO maakt zich niet druk als hij hoort hoe toonaangevende politici van beide zijden de andere kant verwijten naar het hoofd slingeren.

'Ik ken de politici die dat doen, Fischer, Patten, Védrine, Powell, en ik weet hoe na de transatlantische relatie hen aan het hart ligt. Veel van deze politici waarschuwen slechts voor de gevaren van eenzijdig handelen. Zij zien in hoe riskant een isolationistisch beleid zou zijn. Maar er is absoluut geen sprake van een structurele breuk', aldus Robertson.

- Is er dan niets aan de hand?

'Er zijn misschien verschillen in waarneming over wat er nu moet gebeuren in de strijd tegen het terrorisme. Er is een continu debat over de militaire aspecten van die strijd. Maar we hebben eerder soortgelijke debatten gehad, over kruisraketten, over de rol van de NAVO na de Koude Oorlog, en over onze betrokkenheid in de Balkan. Maar de alliantie werd niet en wordt niet beschadigd door deze discussie.

'Ik zie wel een lange-termijnprobleem in het militaire evenwicht binnen de NAVO. Een soort taakverdeling waarbij de Amerikanen bombarderen en de Europeanen de troep opruimen, is niet houdbaar. Net zo min als een situatie waarin de Amerikanen met de modernste technologieën vechten, terwijl de Europeanen aan de bloedige kant van het conflict zitten. Europa en Canada moeten hun capaciteiten opvoeren.

'Ze zullen nooit hun militaire uitgaven op één lijn kunnen brengen met wat de Amerikanen doen. Maar dat hoeft ook niet. Ze dienen hun investeringen wel beter te richten op het vergroten van de capaciteit om een modern conflict uit te vechten. Het gaat daarbij om tankervliegtuigen, precisiewapens, commando- en communicatiecentra, transportvliegtuigen.

'Wat we nodig hebben, zijn intelligente, goed toegeruste soldaten, die als ze in actie komen, niet een hele stad hoeven te verwoesten maar zich kunnen richten op het gebouw waarin de mensen zitten die massamoorden plannen.'

- Moet de NAVO dat overal in de wereld kunnen doen? Noord-Korea, Irak, waar Amerika zich nu op richt?

'Laat ik niet op die afzonderlijke landen ingaan. Maar de alliantie moet een rol kunnen spelen waar dan ook een crisis ontstaat die de Euro-Atlantische veiligheid bedreigt. We hebben dat ook al gedaan: ons ingrijpen in Bosnië, in Kosovo zijn daarvan voorbeelden. Die gebieden behoren niet tot het NAVO-territorium. De aanval van 11 september op New York en Washington kwam vanuit Afghanistan, een halve wereld verder.

'Je kunt tegenwoordig niet meer zeggen dat je tanks moet zetten aan de Nederlandse grens om de inwoners van Nederland te beschermen. De heroïne op de straten van Amsterdam en Den Haag kwam de afgelopen vijf jaar uit Afghanistan. Als er een conflict is in de Balkan, zwermen de vluchtelingen ver uit over de grenzen. Veiligheid heeft niet meer met grenzen te maken, maar wel met het vermogen toekomstige crises in toom te houden.

'Ik ben niet degene die bepaalt waar ter wereld de NAVO in actie moet komen. Dat doen de lidstaten. Maar we moeten wel de mogelijkheid, het bereik hebben om te opereren in een omgeving die weliswaar ver verwijderd kan zijn, maar waar ook dingen gebeuren die consequenties dicht bij huis kunnen hebben. De NAVO moet klaar zijn om ook op lange afstand te kunnen werken.'

- Vraagt een bedreiging als terrorisme niet veel meer om een verbetering van de politiële capaciteit?

'Die moet ook beter. Maar de harde werkelijkheid is dat je, om de slechteriken van deze wereld te stoppen, gevechtstroepen nodig hebt. Na afloop van de strijd kunnen die optreden als vredesmacht. Ze moeten zowel een tank onschadelijk kunnen maken als een Servische oma in een flat in Pristina kunnen beschermen. Maar andersom gaat het niet: je hebt gevechtstroepen nodig die vrede maken, voordat je die kunt laten bewaken.'

- Maar wat zal de rol van de NAVO zijn? Na 11 september heeft de NAVO geen rol gespeeld in Afghanistan.

'De geloofwaardigheid van de NAVO komt nog steeds van haar militaire capaciteit - vergis je daar niet in. De NAVO is niet gebruikt in Afghanistan, omdat voor dat optreden een veel bredere coalitie nodig was. Dat was hetzelfde in de Golfoorlog. Maar ook daar was de gewoonte van NAVO-troepen om nauw samen te werken een essentiële voorwaarde voor succes.

'De NAVO verwachtte nooit ingezet te worden in Afghanistan, een gebied waar moest worden samengewerkt met Pakistan en de Golfstaten. De Amerikanen moesten daarmee een coalitie opbouwen om te kunnen slagen. Maar de NAVO is de grootste permanente coalitie in de wereld. Dus wij blijven beschikbaar. Al worden we, behalve voor belangrijke vervangingstaken, op het moment niet gebruikt.'

- De NAVO gaat in het najaar het besluit nemen om nieuwe landen op te nemen. Er wordt onderhandeld over een grotere invloed voor Rusland. Tast dat niet de slagvaardigheid van deze organisatie aan?

'Natuurlijk is de alliantie aan het veranderen. We moeten ons aanpassen aan een veranderende omgeving. Vroeger was het terrorisme een abstracte bedreiging, nu vormt het een reëel risico.

'Ik ben het niet eens met de critici die beweren dat de NAVO een praatgroep, een veredelde OVSE wordt. Die critici zijn dezelfden die bij elke uitbreiding hebben geroepen dat de NAVO onwerkbaar zou worden. Toen we van zestien naar negentien leden gingen, startte tien dagen later de oorlog in Kosovo. De drie nieuwe leden hebben zich rotsvast betoond.

'Als de Amerikanen beweren dat de besluitvorming te lang duurt, dan begrijpen ze kennelijk niet goed wat er is gebeurd in Kosovo. Ik herinner ze er constant aan dat Kosovo een enorm succes was. We hebben de etnische zuiveringen gestopt in 78 dagen, hebben geen ressentimenten veroorzaakt, en Milosevic staat terecht in uw land'.

'Dat alles is mede het gevolg van de oorlog in Kosovo, dus al deze nonsens over ''oorlogvoering bij comité'' moet nog eens tegen het licht worden gehouden en dan zal blijken dat er niks van klopt.

'Wat Rusland betreft, we hebben afgesproken dat dat land in een raad komt te zitten die onder mijn voorzitterschap staat. Nog niet zeker is over welke onderwerpen die raad gaat spreken. Het ligt voor de hand dat terrorisme, de verspreiding van massavernietigingswapens, en de bescherming tegen raketaanvallen belangrijke thema's zijn.

'Het is een verbijsterend concept, Rusland dat samen met het Westen optreedt tegen een gezamenlijke vijand.'

- De Europese Unie is bezig met de opzet van haar eigen defensiesysteem. Gelooft u daarin?

'Ik stond mede aan de basis van dat plan, als Britse minister van Defensie. Ik ben optimistisch. De geloofwaardigheid van de EU staat op het spel. Er is geen reden waarom de doelstelling van een parate legermacht van zestigduizend manschappen niet haalbaar is. Als dezelfde wilskracht aan de dag wordt gelegd als met de euro, kan het.

'Het is als een zwangerschap, je kunt niet een beetje zwanger zijn. Als je je in een crisis begeeft, dan win je of je haalt je een ramp op je nek. Het is de ultieme test.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden