NAVO kan nu haar relevantie tonen

De overlegraad waarin de NAVO gaat samenwerken met Rusland, kan van de NAVO dé organisatie maken die Europa, Rusland en de VS politiek aan elkaar bindt....

De symboliek is simpel en treffend. Een paar huizen verderop werd het begin van het einde van de Koude Oorlog bezegeld. En hier, in hotel Saga, wordt het einde van het einde gevierd, nu Rusland en de NAVO definitief tot elkaar zijn gekomen. In ditzelfde hotel overnachtte Ronald Reagan toen hij in 1985 tot het historische ontwapeningsakkoord met Sovjet-president Gorbatsjov kwam.

NAVO-chef Robertson heeft de afgelopen maanden vaak moeten uitleggen wat de strategische relevantie is van het Atlantische bondgenootschap. Wat moet de NAVO nu het gat van Fulda, in de Duitse vlakten, niet langer bedreigd wordt door het Rode Leger?

Dat Robertson zich die vraag ter harte neemt, blijkt uit de waarschuwing die hij deze week herhaalde malen uitte. 'We moeten moderniseren of we zullen marginaliseren. Als we niet ambitieus zijn, zijn we achteloos. We moeten radicaal veranderen om effectief te blijven', zei hij dinsdag. De vergadering in Reykjavik vormde volgens Robertson een opstapje naar de veel belangrijkere top die in november in Praag wordt gehouden. Daar moet blijken of de Atlantische alliantie inderdaad nog bestaansrecht heeft.

Wie het de verantwoordelijke ministers op de man af vraagt, krijgt een voor de hand liggend antwoord: natuurlijk is de NAVO relevant. Die vanzelfsprekendheid schept verplichtingen die niet gemakkelijk te realiseren zijn: de Amerikanen kunnen het verlies aan soevereiniteit moeilijk verkroppen, de Europeanen brengen het extra kapitaal niet op om de defensiebudgetten te verhogen naar NAVO-normen. Pas in Praag zal blijken in hoeverre de lidstaten de daad bij het woord voegen en hun antwoorden méér zijn dan vrome intenties.

Robertsons agenda is helder: de komende maanden moeten de uitnodigingen de deur uitgaan voor maximaal negen nieuwe leden, van het Balticum tot Bulgarije. Verder moet Europa eindelijk werk maken van het achterstallig onderhoud in de defensiebegrotingen. De Amerikanen geven zes maal zoveel uit en besteden dat geld ook nog eens drie maal zo efficiënt. Europa kan nooit hopen die achterstand volledig in te halen, maar zal de komende maanden in ieder geval indicaties moeten geven dat het de ernst van de situatie onder ogen ziet.

Maar de NAVO zal ook intern moeten hervormen. Robertson heeft uitgerekend dat nu nog vierhonderd comités de dienst uitmaken binnen de alliantie. Dat kunnen er heel wat minder worden. Nog steeds is de organisatie te veel gericht op het tegenhouden van Russische tanks bij Fulda. De nieuwe vijand komt echter niet met tanks langs Fulda, maar landt gewoon op bijvoorbeeld Schiphol met een koffertje met biologische of chemische wapens. Bureaucratie en doelgerichtheid kunnen een stuk beter. Ook daarover moeten de regeringsleiders in Praag beslissen.

Een belangrijke indicatie voor de nieuwe richting die de NAVO uitgaat, is het akkoord met Rusland dat deze week werd gesloten. De NAVO en haar oude aartsvijand beginnen een flexibel samenwerkingsverband, dat vooral een forum moet bieden voor overleg over gemeenschappelijke bedreigingen. Rusland heeft minstens zoveel last van terrorisme (zie de aanslag in Dagestan vorige week) als de VS en Europa.

Het slagen van de nieuwe NAVO-Rusland-Raad (NRC) hangt niet af van de organisatie, maar van de politieke wil. Bij elke vergadering opnieuw zal moeten blijken of het wederzijds vertrouwen inmiddels groot genoeg is om de NRC ook werkelijk te gebruiken als vehikel om gezamenlijk op te trekken.

Als NRC slaagt, is deze organisatie het model voor de toekomstige NAVO: dé organisatie bij uitstek die Europa, Rusland en de VS politiek aan elkaar bindt, omdat gelijkgezinde naties zich realiseren dat hun veiligheid in hoge mate afhangt van samenwerking met anderen. Dat is, in een notedop, de modernisering waar Robertson op doelt. En dat is de opdracht voor Praag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden