Nieuws Kruisraketten Navo

Navo heeft weinig trek in nieuwe wapenrace in Europa

De Navo voelt er weinig voor om zich in een nieuwe wapenwedloop met de Russen te storten, ook al hebben die een verboden kruisraket opgesteld en ook al heeft zowel Amerika als Rusland het INF-verdrag opgezegd. Wel houdt het bondgenootschap alle opties open.

Navo-chef Jens Stoltenberg tijdens de North Atlantic Council of Defence Ministers in Brussel. Beeld AFP

‘Wij zijn niet van plan nieuwe, op land geplaatste kernraketten in Europa te stationeren’, is de boodschap die Navo-chef Jens Stoltenberg woensdag in alle toonaarden herhaalt tijdens een bijeenkomst van de defensieministers van het bondgenootschap.

De situatie in Europa staat op scherp, nadat de Amerikaanse president Trump en zijn Russische collega Poetin begin februari het INF-verdrag hadden opgezegd. Ze konden het niet eens worden over de nieuwe Russische kruisraket, de Novator 9M729, door de Navo aangeduid als de SSC-8. Volgens de Amerikanen is dit kruisvluchtwapen een schending van het verdrag, dat alle middellangeafstandsraketten (met een bereik van 500-5.500 kilometer) verbiedt. De Russen zeggen dat de raket maximaal 480 kilometer kan overbruggen en weigeren het wapensysteem te vernietigen.

De angst is nu dat de kruisrakettencrisis van de jaren tachtig zich kan herhalen. Toen voelde de Navo zich bedreigd door de Russische SS-20 en besloot zij tot de plaatsing van eigen kernraketten om het evenwicht te herstellen. Dat besluit leidde tot grote spanningen met Sovjet-Rusland, maar ook met de bevolkingen in West-Europa. Op de vergadering van de Navo-ministers bleek dat velen huiverig zijn om zich voor de tweede maal aan dezelfde steen te stoten.

Middenweg

De Navo zoekt naar een middenweg. ‘Wij willen geen nieuwe wapenrace’, zei Stoltenberg. Een terugkeer naar de spanningen van weleer moet worden voorkomen. Tegelijkertijd beschouwt het bondgenootschap de SSC-8 als een ernstige bedreiging, die gepareerd moet worden.

Volgens Stoltenberg heeft Rusland inmiddels ‘verscheidene bataljons’ van de nieuwe raketten in gebruik genomen. Deze wapens kunnen worden uitgerust met een kernkop en zijn volgens hem in staat Europese steden te bereiken met een zeer korte waarschuwingstijd. Negeren kan niet.

Ten eerste niet om politieke redenen. De Russen mogen niet het idee krijgen dat de Navo hen laat weg komen met een verdragsschending. Dat zou vanuit machtspolitiek oogpunt een nederlaag zijn. Ten tweede kan negeren niet om militaire redenen. De SSC-8 geeft Rusland een militair voordeel in Europa. Vanwege de afschrikking en de machtsbalans moet daar iets tegenover worden gesteld. Of zoals de Nederlandse minister Bijleveld zei: ‘We moeten laten zien dat we ons grondgebied kunnen verdedigen.’

Vredesbeweging

De afschrikking kan op tal van manieren worden ingevuld. Kernraketten op land stationeren in diverse Navo-landen, zoals in de jaren tachtig, heeft duidelijk niet de eerste voorkeur. Daarvoor is de vrees voor gereanimeerde vredesbewegingen en straten vol demonstranten te groot. ‘Wij willen niet alles wat de Russen doen, spiegelen – raket voor raket’, zei Stoltenberg.

Andere mogelijkheden zijn kernraketten die vanaf schepen of vanuit vliegtuigen worden gelanceerd. Of zich beperken tot conventionele (niet-nucleaire) raketten en antiraketsystemen. Alle opties gaan bestudeerd worden vóór het moment dat het INF-verdrag in augustus, na afloop van de opzegtermijn van zes maanden, definitief aan zijn einde komt, als de Russen in de tussentijd niet toegeven.

Een Navo-diplomaat wijst erop dat ‘alle’ opties bestudeerd gaan worden. Dus ook de landraketten. Een collega merkt op dat Stoltenberg eigenlijk zegt dat de Navo ‘nu’ niet van plan is die wapens op te stellen. Morgen kan dat anders zijn. Als de studie naar tegenmaatregelen concludeert dat er wel raketten op land moeten komen, ‘dan moeten we dat doen’, zegt deze functionaris.

De SSC-8/9M729 model-kruisraketten op een perbijeenkomst in Moskou, 23 januari. Beeld REUTERS
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.