NIEUWS

Navo-bondgenoten waarschuwen voor China’s ‘dwingende acties’ en snelle uitbreiding kernwapenarsenaal

China’s ambities en acties kunnen een bedreiging van de internationale orde vormen die om een antwoord van de Navo vraagt. Daarvoor waarschuwden leiders tijdens de eerste Navo-top met Joe Biden als president van de VS.

Secretaris-generaal Jens Stoltenberg, tweede van links, poseert met Navo-leiders voor de traditionele ‘familiefoto’. Op de voorgrond de Amerikaanse president Joe Biden.  Beeld AP
Secretaris-generaal Jens Stoltenberg, tweede van links, poseert met Navo-leiders voor de traditionele ‘familiefoto’. Op de voorgrond de Amerikaanse president Joe Biden.Beeld AP

De scherpe taal richting China is opvallend, al ging die op de top gepaard met sussende geluiden van diverse leiders – onder wie de Britse premier Johnson en premier Rutte – dat China ook ‘kansen’ biedt en dat niemand een koude oorlog zoekt. De leiders waarschuwen voor de snelle groei van het Chinese kernwapenarsenaal, de ondoorzichtige manier waarop China zijn defensie versterkt en de gezamenlijke oefeningen met Rusland, ‘ook in het euro-Atlantische gebied’.

De leiders roepen China op zich te houden aan zijn verplichtingen – ook in de ruimte, in het digitale verkeer en op zee (China’s vloot is al de grootste ter wereld). De bondgenoten zullen ‘waar mogelijk’ een ‘constructieve dialoog’ met China houden, en waar nodig China wijzen op de veiligheidsbelangen van de alliantie. De Franse president Macron plaatste hierbij de kanttekening dat de alliantie zich niet moet laten afleiden van zijn kerntaken. ‘We moeten onze inspanningen niet versplinteren en geen vooringenomenheid tonen tegenover China.’

De ‘dreiging’ van Poetins Rusland blijft de grootste concrete en direct militaire zorg van de alliantie. Sinds de Russische annexatie van de Krim en het begin van de oorlog in Oost-Oekraïne in 2014 heeft de alliantie daartoe de aanwezigheid aan de oostflank versterkt, maar buurlanden van Rusland vragen zich hardop af of dat voldoende is. Los van alle vormen van hybride oorlogvoering heeft Rusland dodelijke aanvallen gepleegd op bondgenootschappelijk grondgebied en blijft sprake van een dreigende militaire opbouw langs de grens van Oekraïne. Daarbij dreigt Rusland, in de woorden van de Litouwse president Gitanas Nauseda, ook nog buurland Belarus ‘op te slokken’.

Bidens eerste Navo-top maandag leek ook bedoeld om landen als China en Rusland duidelijk te maken dat Trumps voorliefde voor ‘sterke mannen’ plaats heeft gemaakt voor hernieuwde focus en eensgezindheid tussen de bondgenoten. Daarbij hoorde de Amerikaanse herbevestiging van ‘huwelijksgeloften’ – de wederzijdse bijstandsverplichting bij een gewapende aanval die Biden een sacrale verplichting noemde.

President Erdogan van Turkije begroet Biden met zijn vuist. De gespannen relatie tussen Turkije en de andere lidstaten lijkt weer iets te ontspannen. Beeld AFP
President Erdogan van Turkije begroet Biden met zijn vuist. De gespannen relatie tussen Turkije en de andere lidstaten lijkt weer iets te ontspannen.Beeld AFP

Actie

Ook werden de bondgenoten het eens over een lange lijst actiepunten. Deze lopen uiteen van een ambitieuze klimaatagenda tot een verzoek aan Qatar of Navo-landen daar Afghaanse troepen mogen gaan opleiden na hun vertrek uit Afghanistan. De Navo-agenda wordt ook op andere punten verbreed, onder dwang van technologische ontwikkelingen, de opkomst van cyber als nieuw potentieel strijdtoneel, en de dreigende ‘militarisering’ van de ruimte. Dit willen de bondgenoten vastleggen in een nieuw ‘strategisch concept’ voor de alliantie dat bij de top volgend jaar klaar moet zijn.

In de marge van de top speelde de Turkse president Erdogan een hoofdrol. Turkije is als Navo-bondgenoot de afgelopen jaren bijna volledig van de rails gereden – onder andere door het conflict met Griekenland in mediterrane wateren, door het begaan van massale mensenrechtenschendingen in eigen land, de controversiële aankoop van een Russische luchtverdedigingssysteem én de rol in de Azerbeidzjaanse oorlog tegen Armenië in Nagorno-Karabach.

Sinds de komst van Biden – en met een economie die afhankelijk is van westerse investeringen – is Erdogan een toontje lager gaan zingen. Zo is hij voorlopig gestopt met gasboringen in betwist gebied. Maandag werd de directe dialoog hersteld in ontmoetingen met onder meer de Griekse premier Kyriakos Mitsotakis, en de Duitse en Franse leiders. Emmanuel Macron, die zich volgens Erdogan niet lang geleden nog mentaal moest laten nakijken, liet naderhand weten klaar te zijn om ‘voorwaarts’ te gaan in het herstel van de relaties.

Ook president Biden had maandagavond naar eigen zeggen ‘een erg goede’ ontmoeting van meer dan een uur met de Turkse leider.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden