NAVO beslist eind 1996 over vredesmacht Bosnië

De NAVO beslist pas in een laat stadium of een vredesmacht à la IFOR (de zestigduizend man sterke 'implementation force') na december van dit jaar in Bosnië moet blijven....

JOS KLAASSEN

Van onze correspondent

Jos Klaassen

BRUSSEL

Een militaire vredesmacht is IFOR al lang niet meer. De implementatiemacht neemt tegenwoordig tal van civiele taken op zich. Aanvankelijk was het Militair Comité van de NAVO bang voor zo'n ontwikkeling.

Mission creep, zoals ze het noemden, was een gevaar: de militairen zouden verwikkeld raken in allerlei niet-militaire taken. En zo zou de slagkracht van IFOR worden uitgehold. De scheiding van de vroegere oorlogspartijen werd evenwel een compleet succes.

Sindsdien is diezelfde mission creep het bewijs dat IFOR geslaagd is. Opperbevelhebber Joulwan heeft onlangs vierhonderd officieren vrijgesteld om allerlei technische voorbereidingen te treffen voor de verkiezingen in Bosnië op 14 september.

Het aanvankelijke IFOR verandert geleidelijk aan ook van samenstelling. Het déroulement van de militaire eenheden wordt aangegrepen om militairen naar Bosnië te sturen die wederopbouwhulp kunnen verlenen.

De NAVO-functionaris: 'Onze strijdmacht blijft voldoende om een eventueel offensief van een van de oorlogspartijen de kop in te drukken.' Maar dat de jongste aflossing van de wacht een peloton militaire politie omvat en twee geniebataljons, laat zien dat opperbevelhebber Joulwan niet langer in puur militaire termen denkt.

'IFOR heeft nu een sleutelfunctie in het civiele opbouwproces', zegt de hoge NAVO-functionaris. Ze helpen de militairen met het aanjagen van het economische leven in Bosnië. Vier luchthavens zijn ontmijnd en worden binnenkort weer voor de burgerluchtvaart opengesteld. En in totaal heeft IFOR 45 bruggen gerepareerd en een aantal spoorwegen.

'Militair' is IFOR momenteel bezig met de 'afbouw' (build-down) van de wapenongelijkheid tussen de oorlogspartijen. Men gaat er van uit dat een evenwicht in de krachtsverhoudingen een nieuw gewapend conflict onwaarschijnlijker maakt. IFOR helpt de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, die hierop toeziet, met de verificatie en met het verstrekken van noodzakelijke gegevens.

Op 4 juli bezoekt de Amerikaanse minister van Defensie Perry Bosnië. Hij wil met de militaire staf van IFOR de kwestie te bespreken wat er na 20 december moet gebeuren; het is de officiële datum, waarop het mandaat van IFOR afloopt.

Zo bereidt Perry zich voor op de hoorzitting, waarin het Amerikaanse Congres wil weten of president Clinton zich houdt aan de afspraak dat de Amerikaanse troepen voor eind 1996 weg zullen zijn uit Bosnië. De NAVO onderstreept: hoe dan ook loopt het IFOR-mandaat dit jaar af.

Als toch nog een militaire vredesmacht present moet blijven, zal de NAVO-raad in december een nieuw mandaat overeen moeten komen. De rol van de nieuwe NAVO-missie in Bosnië - die zeker geen IFOR meer zal heten - hangt af van de situatie eind 1996.

Een besluit over de continuering van een militaire strijdmacht in Bosnië zullen de NAVO-ministers van Defensie waarschijnlijk voorbereiden op een informele vergadering eind september in Bergen (Noorwegen). Dan zijn de eerste effecten te beoordelen van de verkiezingen.

Eurocommissaris Van den Broek gaat er van uit dat ook na december een gewapende macht in Bosnië blijft. Van den Broek: 'Ik heb uit nog geen enkele hoofdstad geluiden gehoord dat de militaire aanwezigheid in 1997 overbodig zou zijn.' Hij is voorstander van het Franse plan nog voor een overgangsperiode van twee jaar de gekozen Bosnische regering te blijven begeleiden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden