Navigatie voor het verdwaalde CDA

Als je verdwaalt, wordt de TomTom een dwingeland. 'Keer nu om.' Alsof dat zo gemakkelijk is op een drukke weg. En bij elk kruispunt klinkt opnieuw hetzelfde gebod. 'Keren indien mogelijk.' Het is een tot vervelens toe herhaalde herinnering aan een eerder gemaakt fout. 'Keer nu om.' Ergens had je niet rechtsaf moeten slaan. Het rapport Kiezen en Verbinden van het Strategisch Beraad is het nieuwe navigatiesysteem van het CDA. En even dwingend als bij een TomTom wordt de boodschap uitgedragen dat de partij is verdwaald. Pagina na pagina klinkt het gebod: 'Keer nu om.'


Het nieuwe CDA keurt 'ophitsing en zaaien van verdeeldheid' af. Bij problemen met nieuwe Nederlanders is 'participatie de oplossing en niet polarisatie'. Het nieuwe CDA streeft naar 'een inclusieve samenleving, waar we mensen niet uit- maar insluiten'. Hoe laten zulke voornemens zich rijmen met samenwerking met de PVV? Wilders doet niks anders dan verdeeldheid zaaien, polariseren en uitsluiten. In het hele rapport komt het woord islam niet één keer voor. Wilders kan vrijwel geen zin zeggen zonder de islam erbij te halen. Het verschil kan niet groter zijn. De boodschap van de zoektocht naar het radicale midden is helder: 'Keer om.'


Het nieuwe CDA neemt niet alleen afstand van de PVV, maar ook van heilige huisjes van de VVD. De hypotheekrenteaftrek is niet meer onaantastbaar. Het CDA heeft ook ontdekt dat 'marktwerking niet altijd en overal een succesformule is'. Aanbestedingen leiden tot overdadige bureaucratie. Het geloof in marktwerking heeft tot onwenselijke schaalvergroting geleid in de publieke sector. Het CDA wijst marktwerking ook af op morele gronden want 'marktwerking voedt het idee dat kosten/batenoverwegingen leidend horen te zijn voor vrijwel alle keuzes die we maken'. Het nieuwe CDA loopt te hoop tegen het 'winstbejag van groepen bankiers en beleggers' dat in de 'doorgeschoten geliberaliseerde financiële sector leidde tot de kredietcrisis'. Het wil de banken aan banden leggen. Weer is de boodschap: 'Keer om.'


Het meest radicaal zijn misschien wel de passages over duurzaamheid. Hier kiest het CDA niet voor het radicale midden, maar voor radicaal. Punt. De partij omarmt het principe van cradle to cradle (van wieg tot wieg), waarbij afval altijd weer een grondstof is voor een nieuw product. Dit principe dwingt te denken in kringlopen. Het CDA streeft nadrukkelijk naar zo'n circulaire economie, een economie die onafhankelijk wordt van niet hernieuwbare grondstoffen.


Een eerste stap in die richting is 'een verdere beprijzing van milieuverbruik door vervuilende producten en diensten'. Beprijzen is een eufemisme voor een belasting op milieuvervuiling. Het CDA breekt zo met de zwartrijderseconomie waarin bedrijven de winsten voor zichzelf houden en de milieukosten afwentelen op het collectief. 'Beprijzing heeft ook betrekking op de automobiliteit.' Zulke voornemens staan haaks op de koers van de blij-dat-ik-130-rij-liberalen van de VVD. Ook het onvermoeid ijveren van Maxime Verhagen voor extra kolen- en kerncentrales is vloeken in de nieuwe kerk. Weer is de boodschap: 'Keer nu om.'


Het CDA kiest niet voor de staat, niet voor de markt, maar voor het maatschappelijk initiatief. Tot mijn verrassing spreekt het beraad vol lof over het broodfonds. Sinds 1 januari vorm ik met andere zzp'ers zo'n kring waarin we elkaars verzekering vormen tegen inkomensderving door ziekte. In het rapport noemen ze dat 'cirkels van solidariteit'. Maar misschien had ik wel niet zo verrast moeten zijn. In een eerdere column (10 januari) heb ik al bekend een crypto-christendemocraat te zijn. Stiekem vertonen veel van mijn overtuigingen christen-democratische trekjes.


De nieuwe koers van het CDA bevalt me wel. Maar ik vraag me wel af wat er met deze mooie zondagse voornemens gebeurt op maandag. Partijvoorzitter Ruth Peetoom heeft al gezegd dat de handtekening van het CDA onder het regeerakkoord onverminderd geldig is. Maar hoe kan dat als die samenwerking haaks staat op de nieuwe uitgangspunten? Van tweeën één: of het CDA breekt met het huidige kabinet, of het spoelt terstond zijn nieuwe uitgangspunten alweer weg. Als het een verdwaalde automobilist niet lukt om te keren, gaat hij zich ergeren aan de dwingende opdrachten van de TomTom. Om niet steeds herinnerd te worden aan zijn foute koers, zet hij tijdelijk het geluid uit van de navigatie. Zo kan het ook gaan met het tot in den treure herhaalde gebod van het Strategisch Beraad: 'Keer om.' Hopelijk laat de nieuwe navigatie voor het verdwaalde CDA zich niet zo makkelijk uitzetten.


www.vk.nl/PIETERHILHORST


Pieter Hilhorst is politicoloog.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden