Nausicaa Marbe: 'Theo Maassen houdt het taboe van de islambelediging in stand'

In de nieuwste show van Theo Maassen wordt helemaal geen taboe geslecht, schrijft Nausicaa Marbe. 'Integendeel, Maassen houdt er een in stand. Die van de islambelediging.'

Een cabaretvoorstelling met de titel Met alle respect doet hopen op oneerbiedigheid. Kom maar op met de snerende humor, de onvergeeflijke ironie, de goede grap die ook vals of flauw mag zijn als hij maar raak is. Spaar niemand, vooral jezelf niet. Voor minder zetten we niet twee dagen voor oudejaarsavond de VARA-tv aan.

Wat zelfspot betreft zit het publiek van Theo Maassens jongste show goed. Grapt hij over zijn midlife en de condition humaine, dan raakt zijn tartende, verwonderde toon het absurde. Maar als hij op de politiek overstapt, gaat het mis. De crisis, de coalitie, Rutte, Samsom, de 'mannen met stropdassen': clichés in zijn mond. En zodra hij gaat jammeren over wat over is van dit 'multiculturele landje' en over islamisering en de PVV begint, stremt zijn tong in dikke ideologische pap. Geen wonder dat de ironie zich dan uit de voeten maakt. Wat rest, is een gestolde hekel. En die hekel staat niet alleen te preken. Pal ernaast triomfeert het morele gelijk, even vol van zichzelf. Een rotsvast duo dat geen tegenspraak duldt, laat staan verfrissende scherts en twijfel. Weg gelaagdheid, weg gewaagdheid. In Maassens stem klinkt enkel een opgewonden tremolo die instemming eist.

Flauwe momenten
Soit, elke show kent nu eenmaal flauwe momenten. Maassen blijkt een prutser met politiek. De genadeloze PVV-grap moet je zoeken bij een cabaretier die tot meer in staat is dan de gemiddelde reaguurder op Joop.nl. Maar er is een moment in Met alle respect dat de welwillendheid van de kijker tart. Ineens rept Maassen van een valse hond die een spuitje krijgt, terwijl een valse politicus beveiliging krijgt. Maassen is tegen persoonsbeveiliging: 'Misschien dat mensen dan net effe iets langer nadenken voordat ze iets zeggen'. De komiek is nog niet uitgepraat of het applaus laait op. Kennelijk heeft hij iets geraakt waardoor het publiek uitzinnig wordt. Maar wat? Wat maakt mensen zo blij als de beveiliging van Wilders wordt stopgezet?

Een grap kon die Wilders-opmerking (want over Wilders ging het en niet over de beveiliging van Job Cohen na de moord op Theo van Gogh) niet zijn. Ironie is iets anders dan het opdreunen van wat je echt vindt. Niets wees erop dat Maassen iemand parodieerde die zo'n mening was toegedaan. Welnee, hij zei letterlijk wat hij zelf vond. Klapte men dan voor iets rebels? Wrikte Maassen aan een taboe? Niks ervan. Hij herhaalde een breed gedragen mening die in tal van kranten, talkshows en debatten al lang geuit is. Namelijk: dat zij die bedreigd worden na hun uitlatingen over de islam die bedreiging aan zichzelf te danken hebben en dús beveiliging niet waard zijn.

Bek houden
Hierover is uit den treuren gediscussieerd, maar de verdeeldheid daarover blijft: er zijn mensen die vinden dat iedereen netjes beschermd moet worden en er zijn anderen, onder wie Maassen, die vinden dat sommigen foute meningen hebben en hun bek moeten houden als ze niet vermoord willen worden (want foute meningen verdienen geweld, logisch toch?). U mag zelf kiezen in wiens handen u een humane samenleving veilig acht. Zelf acht ik een gok op Maassen zoiets als racen met een dood paard.

Er sneuvelt in zijn show helemaal geen taboe. Integendeel, Maassen houdt er een in stand. Die van de islambelediging. Doe het niet, houd je mond, leef in vrees, dan gaat alles goed. Maassen gaat blind voor de angstcultuur. Volgens zijn logica had het Pakistaanse meisje Malala de Talibankogel door haar hoofd kunnen ontlopen. Als ze maar 'effe iets langer had nagedacht' voordat ze haar mond opende over meisjesonderwijs.

Lynchfantasie
Maar klapt zijn publiek inderdaad voor zulke ontspoorde opvattingen? Vermoedelijk dacht het niet eens zo diep, want 't was een grapje, hè - en over grapjes maak je geen drukte. Wel is het voor hen kennelijk normaal dat het beeld van een vogelvrije Wilders tot een primitieve vreugdeontlading leidt. Men klapte niet omdat Maassen daarin zo verdomd geestig was, want dat was hij niet. Men klapte in een opwelling van agressie en jolige bloeddorst. Lachen: politicus straks vermoord, nog verdiend ook - applaus. In feite verschilt dit klapvee weinig van figuren die op straat of op het voetbalveld iemand doodtrappen omdat hij iets zegt wat hun niet aanstaat. Datzelfde haatmechanisme treedt in werking.

En dan blijkt waarom dat applaus zo agressief klinkt: het legt een collectief beleefde lynchfantasie bloot. Maar dan van burgers die zich van geen kwaad bewust zijn. Dezelfde nacht gaan ze met een rein geweten naar bed, omdat ze, in hun tevreden beleving, zo'n fijn links avondje uit hebben meegemaakt.

Nausicaa Marbe is schrijfster en columnist voor de Volkskrant.

 
U mag zelf kiezen in wiens handen u een humane samenleving veilig acht. Zelf acht ik een gok op Maassen zoiets als racen met een dood paard.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden