Nausicaa Marbe: 'Terwijl Aleid Wolfsen Rennies slikt'

De Utrechtse rel rond burgemeester Aleid Wolfsen, veelpleger van politieke fouten, lijkt een hopeloze herhaling van zetten. Het is al zo vaak gezien. En gezegd: dat het wijkenbeleid mislukt, dat het schoelje niet effectief wordt aangepakt, dat pamperen niet werkt. En jawel: dat het alweer om een PvdA-regent gaat die het geweldsmonopolie van de staat verkwanselt, maar ongehinderd de macht behoudt. Onvermijdelijke déjà vu's.

Burgemeester Aleid Wolfsen op een school in Utrecht. Beeld anp

Als er een plek is in dit land waar doorlopend over gediscussieerd en aan gesleuteld wordt, dan wel de achterstandswijk. Miljarden euro's en goede bedoelingen erin gepompt, toch is er geen greep op de dynamiek van sociale verloedering. Succes is verbrokkeld. Er wordt wat opgelapt, gesust, de vlam is even uit de pan, ergens worden 'ontspoorde' jongeren weer op de 'rails' gezet. Let op de huppelvrolijke politieke taal die suggereert dat het om kinderspel gaat - met treintjes. Om problemen die even overzichtelijk zijn als de treinmaquette op zolder.

Ik zal niet lang stilstaan bij de fouten of onkunde van sommige - lang niet alle - werk- en ordetroepen in de wijken. De politieagent met invoelende peptalk tegen de delinquent die de rollatorbejaarde de goot intrapt. Of de activistische hulpverleners die vooral de leefwereld van de 'jongens' willen begrijpen. Terwijl het om verwilderde criminelen gaat die zichzelf niet eens begrijpen en uit een moreel vacuüm komen waar de okselfrisse verbeelding van diversiteitdeskundigen niet bij kan.

De Sloveense filosoof en socioloog Slavoj ¿i¿ek rekende onlangs in een beschouwing over de Londonse rellen af met linkse en rechtse clichés over de redenen van deze gewelddadigheid. De steriele focus op leefomstandigheden levert wellicht een objectief referentiekader, meent ¿i¿ek, maar zegt niets over wat de persoonlijke morele chaos van een geweldpleger voor diegene betekent, wat hij er zelf mee moet, en hoe we de behoefte aan zo'n zelfdestructieve revolte moeten plaatsen. Het mag duidelijk zijn dat de Hegeliaans analyserende ¿i¿ek het somber inziet met dit in feite antirevolutionaire geweld.

Goed, ¿i¿ek mijmert niet specifiek over onze 'krachtwijken'. Toch valt te leren van zijn focus op de persoonlijke morele chaos. Wat gebeurt er eigenlijk in Utrecht? Daar terroriseert een groep Marokkaanse jongeren de buurt met vernielingen, discriminatie, intimidatie en bedreigingen, met als gevolg de vlucht van een homoseksueel stel en een Marokkaans echtpaar - de vrouw was zwanger. Keurige en dus kwetsbare burgers gebroken door vandalen.

Hoe luidt nu de lezing van Wolfsen over die kwalijke gebeurtenissenin de stad onder zijn hoede? Ai. De burgemeester viel pas goed door de mand tijdens een penibel optreden in de gemeenteraad. Tuurlijk, het was vreselijk, treurig, schaamte en buikpijn volop, 'we' hebben gefaald (maar het bewijs is versnipperd). Voortaan doen we 't goed (want ik word gewaardeerd en geprezen). Wolfsen kletskoekt vooral over wat hij voelt en wat hij voorstelt. Opdat we weten: burgemeester deugt.

Maar Wolfsen is niet eens in staat de gevolgen van zijn falen te zien. Utrechters hebben geen excuses nodig, maar bescherming. Geen discutabele luxe eis, maar een fundamenteel recht. Als Wolfsen het geweldsmonopolie van de staat niet kan garanderen, legitimeert hij eigenrecht. Vast niet alle burgers zullen rustig toekijken hoe ze geterroriseerd worden terwijl hun burgervader Rennies slikt.

Wat deze bestuurder niet snapt, is dat het morele verval van de treiteraars hem niet van de plicht ontslaat zich zelf onberispelijk te gedragen. Wat hij niet inziet, is dat de ethische leegte aan de ruige kant van de stad deels gecompenseerd kan worden door zijn fatsoenlijke gedrag. En dat integer gedrag van de burgemeester de burgers wellicht kan verzoenen met incidentele onmacht.

Maar Wolfsen schijnt het puik te vinden dat hij loze beloftes deed, de ernst van de zaak ontkende en informatie vernietigde. Hoe royaal moet je begrip zijn om zijn aanblijven als iets anders te zien dan wat het is: persoonlijke en politieke morele chaos? In een tijd waarin linkse partijen ons manen de rug recht te houden tegen de PVV, kromt die van PvdA'er Wolfsen van machtswellust.

Nare gedachte: hoe dit kan escaleren. Straks haalt een kort lontje uit met een fietspomp. Ligt er zo'n Marokkaanse puber op het cement. Het geroep zal niet van de lucht zijn: Breivik! Wilders! Terwijl Wolfsen zijn ambtsketen nog eens laat oppoetsen.

Nausicaa Marbe is schrijfster.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden