Naumburg

Toeristisch Duitsland staat dit jaar in het teken van 'de charmante, romantische stadjes met veel cultuurschatten en vaak een prachtige omgeving'....

Zondagochtend in Naumburg. Het is nog maart. 'Dieptepunt van het onseizoen', zegt iemand bij de plaatselijke VVV met gevoel voor de juiste verhoudingen en de Duitse voorliefde voor het construeren van nieuwe woorden. De markt is leeg op een veegwagentje na en enkele oranje mannen met bezems. Hun oogst bestaat voornamelijk uit kapotte flessen. Véél kapotte flessen. In een hoek van het plein staan twee tentjes van concurrerende biermerken met wat tafeltjes en stoelen eromheen. Daar zijn de breuken het talrijkst. Een oudere heer zit er achter een flesje mineraalwater. Glas knerst onder zijn schoenen. Een hond snuffelt aan de bruine scherven.

Het moet hier gisteravond behoorlijk heftig zijn toegegaan met behulp van de plaatselijke jeugd. Je kunt je dat twaalf uur later nauwelijks voorstellen. De zon priemt net over de oude, prachtig gerestaureerde gevels heen. Als er hier iets uitstraalt, dan is het vredige rust. Bij winkels die Schuhsalon, Mode Leder en Wein und Sekt heten, is niks te doen. Ah ja, zondag. Maar ook in Hotel Stad Aachen geen mens. En de Ratskeller is ook dicht. Onseizoen. Het is een mooi woord.

Naumburg heet in de folders de mooiste stad van Duitsland. Hoe mooi is de mooiste stad van Duitsland? Moeilijk te beantwoorden, want een stad bijna zonder mensen ziet er anders uit dan de bedoeling moet zijn. De Altstadtsanierung is zeker geslaagd en zo goed als af. Er staat, anders dan vorige week in Quedlinburg, weinig meer in de steigers. De oude gevels hebben bewust afgewisselde fondantkleuren. Geen wit naast wit, nergens geel naast geel en ook de schilders met de rose, groene en zachtblauwe blikken hadden blijkbaar opdracht steeds een of meer huisnummers over te slaan.

De stad werd voor het eerst genoemd in 1028 en dat betekent, even doorrekenen, dat het over 25 jaar groot feest is. Naumburg is een samentrekking van Neuer Burg en precies dat was wat de graven Hermann en Ekkehard II hier bouwden als bescherming tegen de voortdurende dreiging van de Slaven uit het oosten.

Lange tijd was Naumburg een vermaarde handelsstad met de Peter-Pauls-Messe als hoogtepunt totdat Leipzig kwam opzetten en geen concurrentie meer duldde. Garnizoensstad was het ook sinds jaar en dag. Sinds het vertrek van de Russische bezetter is het wat minder. Nu rest alleen nog de brave talenschool van de Bundeswehr in het gebouw waar vroeger kadetten werden opgeleid.

In 1868 duikelde hier de kanonnier Friedrich Nietzsche, zelf afkomstig uit Naumburg, ongelukkig over zijn paard toen hij het dier wilde bestijgen. Hij raakte zwaar gewond en zijn moeder moest hem lang verplegen. Jaren later werd de inmiddels beroemd geworden filosoof en schrijver grootheidswaanzinnig van de syfilis en zijn moeder haalde hem andermaal naar huis. Tien jaar lang duwde mama Nietzsche haar zoon in zijn rolstoel naar een speciale uitbouw van het balkon waar hij in de zon kon zitten. En haalde hem weer naar binnen, wanneer hij een van zijn brul-aanvallen kreeg waarover de buren zich uiteraard beklaagden. Vader Nietzsche, dominee, was al op z'n 36ste gestorven aan iets dat men toen als 'hersenverweking' betitelde.

Het Nietzsche-Haus is nu museum, een prachtig plekje, vlak aan de stadsmuur. In de verte is een toren te zien van het type dat Nietzsche voor zes jaar huurde, maar nooit betrok, omdat hij enkele dagen na het tekenen van het contract gek werd. Als museum stelt het niet bijster veel voor (behalve voor wie alle werken van Nietzsche zou willen kopen), maar je kunt er iets navoelen van de triestheid waarmee een groot denker hier steeds verder geistig umnachtet raakte, zoals de Duitsers het zo mooi kunnen zeggen.

Het stadsmuseum in de Grosse Lilie aan de markt is zeker een bezoek waard. Het is een, ook alweer na de Wende, fraai opgeknapte patriciërswoning waar de restaurateurs je langs de alleroudste overblijfselen leiden. En wat ontdekken we daar? In de 16de eeuw kwamen de twee zoontjes van de toenmalige eigenaar herhaaldelijk met justitie in aanraking wegens overmatig drankgebruik. Het lijkt wel een Naumburger traditie. Maar dat kan ook toeval wezen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden