Natuurlijk zijn rechters ideaal voor Kijken in de ziel

Een nieuwe Kijken in de ziel ,met rechters: 'Ik voel me niet zo gehoord, over het algemeen.'

Beeld anp

Dat zag je natuurlijk meteen: dit is weer goud. Natuurlijk zijn rechters een ideale voor Kijken in de ziel; hun vak leent zich voor bespiegelingen over de praktijk en de dilemma's. Coen Verbraak selecteerde uit deze wat gesloten beroepsgroep twaalf representanten en monteerde de antwoorden op zijn vragen volgens de inmiddels beproefde methode:, pratende hoofden wier uitspraken thematisch en in logisch verband worden weergegeven. Statig decor (kasteel Groeneveld in Baarn), de camera rotsvast op de sprekers.

Een ijzersterke formule voor een (beperkt) aantal beroepsgroepen die over dilemma's rond leven en dood gaan. In zijn reeksen met respectievelijk psychiaters, voetbalcoaches, advocaten, politici, artsen, ondernemers en journalisten vielen alleen de coaches en journalisten wat tegen. De eersten bleken niet de grootste filosofen, de tweede beroepsgroep stond wellicht te dichtbij de interviewer.

De eerste aflevering, maandag, is voor de kijker altijd tevens de kennismaking met de hoofdpersonen. Dat kost tijd en doet soms wat af aan de spanningsboog. Desondanks begon het meteen al sterk.

Coen Verbraak, interviewer in Kijken in de ziel.Beeld Frank Ruiter

Waaraan moet een rechter voldoen? Mr Frank Visser, in eerste instantie aangeduid als 'voormalig kantonrechter' en niet als Rijdende rechter: 'Eigenlijk moet je - excusez le mot - stronteigenwijs zijn.' Een eigen koers varen, waarbij de wet niet altijd leidend is. Visser kon het weten: als kantonrechter had hij eens een verdachte met psychische problemen heengezonden die een dag na zijn vrijlating iemand om het leven bracht. Visser: 'Een enorm traumatische ervaring'.

Rechters mogen niet uit de raadkamer klappen, maar het sterke van Kijken in de ziel is dat ze toch vrij gedetailleerd ingaan op (bekende) zaken, en hun twijfels uiten. Verbraak heeft een gelukkige hand van kiezen. Het gretigst lijkt mr Martien Diemer, die na de persvertoning al 'nieuws' opleverde met zijn uitspraak (uit de tweede aflevering) dat hij levenslang voor Theo van Goghs moordenaar Mohammed B. 'een beetje armoede' vond: 'Je bent je speelruimte kwijt.'

Nu warmde hij zijn handen aan de Jomanda-zaak, 'een heel a-typische zaak, ik was er vanaf de eerste dag blij mee dat ik die kon doen.' Een a-typische verdachte, een BN'er en zo gecompliceerd dat vijftig getuigen gehoord moesten worden: 'Prachtig project'.

De rechter als mens, het was nogal een openbaring. Met vooroordelen, zoals mr Jan Moors, die bij echtscheidingen vindt dat beide partners financieel maar beter voor zichzelf hadden moeten zorgen.

Onthullend was ook het persoonlijke in de rechtspraak. Mr Frank Baudiun heeft naar eigen zeggen de neiging mensen al snel sympathiek te vinden. 'Dat speelt wel een rol'. Zijn collega Jacqueline Dubois, familie- en jeugdrechter, daarentegen, vond haar zwakke punt dat ze te aardig gevonden wil worden. 'Dan accepteren mensen misschien makkelijker mijn beslissing.'

Net als veel van haar collega's hakt Dubois thuis niet de knopen door over de auto of de vakantie. Een 'nogal bijzondere discrepantie met uw werk', vond Verbraak. Het zat hem erin dat Dubois zich 'persoonlijk niet zo gehoord voelt, over het algemeen': 'Wat ik vind, doet er niet zo toe.'

'Dat is wat ik in het werk zo fijn vindt: hier mag ik zeggen wat ik vind. Daar moeten mensen het mee doen. Het is een soort erkenning: wat ik vind, mag er zijn.'

Rechtspraak als persoonlijke therapie, een verrassend kijkje in de ziel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden