Opinie

'Natuurlijk wil het Kremlin het Russische rijk herstellen'

Wie nu nog ontkent dat Rusland een expansionistische politiek voert, is deel van de Kremlinpropaganda, schrijft Marcel de Haas. 'Met bescherming van Russen in het buitenland wordt het uiteenvallen van de Sovjet-Unie ongedaan gemaakt en het Russische imperium hersteld.'

De Russische president Poetin met de premier van de Krim Sergei Aksyonov. Beeld reuters

Normaal gesproken reageer ik niet op kritiek op mij in de pers maar ditmaal voel ik mij daartoe wel geroepen omdat Hans Voeten op 12 april in de Volkskrant niet alleen mijn naam maar ook die van Instituut Clingendael te grabbel gooit.

Voeten, promovendus geschiedenis en Ruslandkunde aan de UvA, stelt dat het onverantwoord is dat ik beweer dat Poetins expansiedrift niet te stoppen is en dat hij Oekraïne elk moment kan binnenvallen. Clingendael-directeur Ko Colijn werd recentelijk bij Nieuwsuur geïnterviewd over de NAVO/Amerikaanse satellietbeelden waarop een duidelijke militaire opbouw van het Russische leger te zien is. Ook weer onzin van dit prestigieuze instituut, zoals Voeten Clingendael aanduidt?

Een ander 'prestigieus instituut', RUSI te Londen, publiceerde begin deze maand een paper dat gedetailleerd de Russische troepenmacht aan de Oekraïense grens en interventie-scenario's beschrijft. Zowel RUSI als ik stellen slechts dat Moskou het vermogen tot interventie heeft. Maar ook RUSI zal ongetwijfeld door Voeten net als ik worden bijgezet in de rij van westerse Ruslandkundigen en journalistieke oorlogshitsers tegen het vredelievende Rusland.

Simplistische benadering
Vervolgens zegt Voeten dat ik toch moet weten dat er helemaal geen sprake is van Russische militaire opbouw bij Oekraïne, want dat heeft niet alleen hijzelf, maar ook een CNN-journalist geconstateerd. Een simplistische benadering, een promovendus onwaardig. Welke journalist of aanstormende promovendus kan tot tientallen kilometers ver in het militaire achterland van Rusland kijken? Satellieten en verkenningsvliegtuigen kunnen dat wel. Met dergelijke informatie heeft NAVO-opperbevelhebber Breedlove aangegeven dat er 40.000 Russische militairen nabij Oekraïne zijn opgesteld.

Pro-Russen in de Oekraïne. Beeld afp

Dan komen we aan de kern van de zaak: wie geloven we, de NAVO of Poetin? Anders dan Voeten ben ik geneigd de militaire alliantie van democratieën te geloven. Democratieën, waarvan regeringen kunnen vallen bij verkeerd internationaal militair optreden, zoals ons kabinet-Kok na het Screbrenica-rapport. Maar Voeten hecht overduidelijk meer waarde aan Poetins propaganda- en expansiemachine, die in 2008 al twee de facto Russische provincies (Abchazië en Zuid-Ossetië) heeft opgeleverd en waaraan de Krim recentelijk als derde is toegevoegd. Poetin stelt altijd dat Amerika achter gestook zit, van blogger Navalny in Moskou tot Greystone in Donetsk; Voeten beaamt dat. Ik zou haast gaan denken dat er een lijntje tussen Voeten en Poetin bestaat.

Ook internationaalrechtelijk wordt Voeten gelogenstraft. Is aan hem voorbijgegaan dat vrijwel de gehele Algemene Vergadering van de VN het Russische optreden op de Krim heeft veroordeeld en dat het merendeel van de Veiligheidsraad dat ook doet? Hecht Voeten geen belang aan het soevereiniteits/non-interventiebeginsel van het VN-Handvest? Anders dan Voeten beweert - maar hij studeert dan ook wat anders - stellen volkenrechtelijke experts dat gebieden zich alleen in zeer extreme gevallen mogen afscheiden van een land.

Oekraïnse grenzen zouden worden gerespecteerd
Zo heeft ook de Russische Federatie in 1991 bij de opheffing van de Sovjet-Unie ervoor getekend dat alleen de Sovjetrepublieken zelfstandig zouden worden en in 1994 dat Oekraïnes grenzen zouden worden gerespecteerd. Doorgaand op Voetens gedachtegang, mag Friesland zich dan na referendum van Nederland afscheiden en mogen wij Vlaanderen heroveren, dat net als de Krim tot Rusland, vroeger tot ons grondgebied behoorde?

Het Kremlin is al jarenlang overduidelijk in zijn expansionistische doeleinden. Russische veiligheidsdocumenten - veiligheidsstrategie, militaire doctrine en buitenlands beleidsconcept - vermelden de bescherming van Russen en Russisch-sprekenden in het buitenland, dat Moskou 'bijzondere belangen' heeft in voormalige Sovjetrepublieken en dat Ruslands internationale positie versterkt moet worden. Met bescherming van Russen (in Georgië en Oekraïne, straks in Moldavië?) wordt Poetins 'Grootste catastrofe van de twintigste eeuw', het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, ongedaan gemaakt en het Russische imperium hersteld. Hans Voeten fungeert hierbij als nuttig instrument van de Kremlinpropaganda.

Marcel de Haas is verbonden aan Clingendael en het Russian Studies Centre van de RUG.

Pro-Russen in de Oekraïne. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden