'Natuurlijk is dit een gefabriceerd proces'

Vandaag begint in de Russische provinciestad Kirov een strafproces tegen corruptiebestrijder en protestleider Aleksej Navalny.

KIROV - Nikolaj Ljaskin, sympathisant van corruptiebestrijder Aleksej Navalny.

Een verarmde provinciestad op 900 kilometer van Moskou, in de 19de eeuw een verbanningsoord voor de schrijver Alexander Herzen en de satiricus Michail Saltykov-Sjtsjedrin. Kirov is wellicht de juiste plek om in het huidige Rusland de populairste protestleider van het land een kopje kleiner te maken.

De autoriteiten lijken zich nog weinig zorgen te maken over imagoschade. De woordvoerder van het Onderzoekscomité onder president Poetin zei ronduit: 'Als iemand zich zo inzet om de aandacht te krijgen, de autoriteiten zo tart, dan wordt de belangstelling voor zijn verleden vanzelf groter en gaat het proces om hem te ontmaskeren sneller.'

Een paar warme dagen hebben Kirov (voorheen Vjatka) veranderd in een grote modderpoel. Wegrottende houten huizen en de overal aanwezige vaalgele sovjetflats moeten concurreren met de van het goedkoopste plastic vervaardigde nieuwe kantoorgevels. Voetgangers zoeken tussen de modder een weg van stoeptegel naar stoeptegel. Voor de rechtbank, waar vandaag het proces tegen Aleksej Navalny begint, vegen een paar bejaarde Russen in oranje hesjes de stoep.

De bewoners van Kirov zijn niet onmondig. Ze gingen de straat op tegen sluitende defensiefabrieken en hogere wegenbelasting. Maar van de 'hogere politiek' - en dat is het proces van de staat tegen Navalny - houden ze zich liever afzijdig. 'Druk', 'geen tijd' en 'ik kijk geen televisie' zijn de meest gehoorde antwoorden. De naam Navalny is wel bekend, maar de aarzeling te spreken is groot.

Het verbaast Nikolaj Ljaskin weinig. Hij is het hoofd van de Moskouse afdeling van de Volksalliantie, een door Navalny geïnspireerde partij-in-oprichting. Ljaskin houdt huis in een gehuurd kantoorpand dat dient als Navalny's hoofdkwartier.

'Veel mensen hier weten niet eens van de rechtzaak af', zegt hij. 'Hun leven bestaat uit werken, eten, slapen en er is geen ruimte je nog over andere dingen zorgen te maken. Als je met hen doorpraat, komt vanzelf hun afkeer van de autoriteiten naar boven. Dus dan zeggen wij: alleen als je zelf iets doet, kan er iets veranderen.'

Toen Dmitri Medvedev president werd in 2008 heeft hij de liberaal Nikolaj Belich als gouverneur aangesteld van de provincie Kirov. Als symbool een liberaal aanstellen in een van Ruslands armste gewesten, sommigen noemden het toen al een project dat bedoeld was te mislukken. 'Dat is ook gebeurd', zegt Abasjev, die nu de campagne voor Navalny ondersteunt, 'alleen al omdat Belich als buitenstaander die niet tot de machtspartij Verenigd Rusland behoort, heel weinig invloed heeft.'

Er was een tijdje sprake van het 'liberale experiment' en Aleksej Navalny heeft in 2009 een half jaar de gouverneur van advies voorzien. In die tijd zou hij als leider van een criminele groep een houtbedrijf 16 miljoen roebel (400 duizend euro) hebben afgetroggeld. Met deze aanklacht zijn diverse problemen. De simpelste is dat - net zoals in de processen tegen oliemagnaat Chodorkovski - de som van het 'gestolen geld' ongeveer net zo groot is als de totale omvang van de bewuste verkoop. En dat kan niet.

Navalny heeft alle financiële documenten van de zaak online gepubliceerd - met de uitnodiging aan burgers en experts om de feiten te checken. 'De beschuldigingen zijn waanzinnig en zonder juridische basis, maar daar gaat het juist om', zei oud-Kremlinstrateeg Gleb Pavlovksy daarover. 'Het laat zien dat alle juridische overwegingen overboord zijn gegooid - en dat maakt mensen bang.'

Twee keer seponeerden regionale aanklagers de zaak wegens gebrek aan bewijs, maar vorig jaar werd alles van de plank gehaald. Inmiddels lopen er twee strafzaken tegen Navalny, een tegen zijn broer, en staan zijn ouders onder verdenking. Aan de vooravond van het proces zei Navalny tegen The Wall Street Journal dat Poetin alleen nog met botte middelen kan regeren. 'Eerst had je nog economische groei, veel geld, en de televisie als middelen. Nu is er geen groei, de televisie is als instrument botter geworden en het internet belangrijker. Poetin heeft geen andere middelen over om het systeem bijeen te houden dan politieke repressie.'

Het proces heet een 'propagandaslag' tussen het Kremlin en de oppositie. Net als met dissidenten in de Sovjet-tijd gebeurde, heeft Navalny eerst de kans gekregen het land te ontvluchten. Hij zal op televisie als hypocriet en crimineel worden neergezet. Of hij nu tien jaar de cel in gaat of een voorwaardelijke straf krijgt, een politicus met een strafblad komt niet ver.

Boris, een jonge veertiger, begint te lachen als hem op straat gevraagd wordt naar het proces tegen Navalny. 'Natuurlijk is dit een gefabriceerde zaak. Er wordt hier sinds mensenheugenis hout gestolen. Daar is nog nooit iemand voor vervolgd.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden