Natuurlijk is brutaliteit niet verboden, maar Bolkestein gaat wel heel ver

Er is goed nieuws en er is slecht nieuws.Het slechte nieuws heeft te maken met Frits Bolkestein. De VVD-coryfee vond opeens dat Balkenende moest aftreden, niet vanwege Uruzgan, maar vanwege zijn steun aan de Irak-oorlog....

Aan het Radio 1 Journaal vertelde Bolkestein dat hij in 2002 als eurocommissaris een gesprek had met de chef van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst. Die vertelde hem dat de chemische wapens van Irak waren vernietigd, en dat Irak bovendien geen kennis en geen materialen had om kernwapens te kunnen maken. ‘Of Sadam Hussein wel over biologische wapens beschikte, wisten de inlichtingendiensten niet’, lees ik op de site van de Volkskrant.

Vandaag, in 2010, nu we toch aan het terugblikken zijn, is het grappig te bedenken dat Nederland die chemische wapens eerst zelf aan Irak had geleverd. Of tenminste de grondstoffen ervoor, en wel in zo grote hoeveelheid dat ze voor niets anders konden worden gebruikt dan voor chemische wapens. En wie was bij het ministerie van Economische Zaken verantwoordelijk geweest voor die levering – tegen grote internationale druk in? Toenmalig staatsecretaris Frits Bolkestein.

Ik heb er in het verleden voldoende over geschreven, laat ik nu kort zijn. In 2007, tijdens de strafzaak tegen Van Anraat, handelaar in chemicaliën, merkten juristen op dat er voldoende grond was om ook de verantwoordelijken binnen de Nederlandse overheid voor het gerecht te dagen vanwege hun leveringen aan het Irak van Sadam Hussein.

Frits Bolkestein achter de tralies krijgen is uitgesloten, schreef weekblad De Groene in mei 2007. ‘Ministers, staatssecretarissen en parlementariërs kunnen slechts strafrechtelijk worden vervolgd (voor hun beleid) na toestemming van de Tweede Kamer of bij Koninklijk Besluit.’ Maar een civielrechtelijke zaak tegen de staat of tegen Bolkestein leek rechtsgeleerden in 2007 wel een serieuze optie.

Daarna werd het stil. En nu dringt Bolkestein deze week aan op het aftreden van Balkenende, omdat die had moeten weten dat Irak niet langer over chemische wapens beschikte, en dus ‘een scheve schaats’ heeft gereden inzake de aanval op Irak. Tja, het is, vind ik, hoe zullen we dat nou eens zeggen, brutaal.

Natuurlijk is brutaliteit niet verboden. Natuurlijk mag Frits Bolkestein zeggen wat hij wil, natuurlijk mag hij in elk interview de vloer aanvegen met politici die zoveel minder intelligent en geïnformeerd en weldenkend en erudiet en voortreffelijk zijn dan hijzelf. Maar het is een volstrekt raadsel waarom journalisten steeds weer zo gretig naar Bolkestein stappen om hem, als een orakel van Delphi, morele en politieke oordelen te ontlokken over anderen. En waarom geen journalist, buiten de VPRO en De Groene, hem ooit aanspreekt op zijn eigen gedrag. Mij lijkt het slecht nieuws. Althans, het lijkt mij geen goed nieuws.

Gelukkig was daar de 24-jarige student Aaron Boudewijn opeens, deze week. Door hem sprong mijn liberale hart weer op. Met stijgende bewondering las ik de berichten over zijn weigering zijn vingerafdrukken af te staan voor een nieuw paspoort en desnoods te procederen tot aan het Europese Hof voor de Rechten van de Mens. ‘Ze mogen best mijn vingerafdrukken in mijn paspoort zetten, maar ik wil niet dat ze ze opslaan in een databank.’

Met deze actie, die nogal wat beginselvastheid en inzet vergt, komt Aaron Boudewijn op voor de eigenheid van de mens, voor zijn zelfbeschikking en de integriteit van zijn lichaam. Nu zijn er al heel wat organisaties die bezwaar maken tegen de nieuwe Paspoortwet – denk aan ‘Privacy First’, ‘Bits of Freedom’ en ‘Vrijbit’ – maar Aaron Boudewijn spreekt toch meer tot de verbeelding, omdat hij hoogstpersoonlijk bereid is te leven zonder paspoort.

Overigens hoeft Nederland volgens de Europese regelgeving de vingerafdrukken helemaal niet op te slaan, zolang ze maar in het paspoort worden opgenomen. Dat ze hier toch centraal in een databank worden verzameld, komt voort uit de ijver van politici en ambtenaren die niet goed weten wat ze overhoop halen. Identiteitsfraude, misbruik van gestolen paspoorten, obstructie van de rechtsgang door de nabootsing van vingerafdrukken: dat zijn alleen nog maar de praktische problemen die worden verergerd door de Paspoortwet.

Daarnaast zijn er de fundamentele problemen. Wat mij het meest bezighoudt rondom de centrale opslag is het feit dat de verzamelde data ons persoonlijk eigendom zijn: de staat kan die niet zomaar opeisen en er vrijelijk over beschikken. Biometrische gegevens zijn geen middel om ons aan te wijzen, zoals onze naam, maar ze behoren tot ons lichaam zelf.

Ongeveer honderd jaar geleden, kort na de invoering van de vingerafdruk als opsporingstechniek, vroeg een officier van justitie aan een veldwachter om hem de ‘vingers’ te brengen van de verdachte. Op een tentoonstelling over forensische geschiedenis kon je een paar jaar geleden zien met welke vingers de veldwachter was komen aanzetten – in een potje op sterk water.

Er zijn goede redenen waarom deze aanpak geen gemeengoed is geworden; en om diezelfde goede redenen kan de staat onze vingers niet in een databank stoppen: ze zijn van ons.

Aaron Boudewijn redde de week. Met zijn doortastende optreden tegen de databank is hij de Jasper Schuringa van de persoonsgegevens; en als CNN hem niet tot held bombardeert, dan doe ik het hier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden