NieuwsStikstofcrisis

Natuurbeschermers stappen naar de rechter om boeren en ondernemers zonder vergunning te kunnen aanpakken

De natuurbeschermers die vorig jaar de stikstofcrisis ontketenden, stappen opnieuw naar de rechter. Ditmaal om een maatregel aan te vechten die de regering neemt om uit diezelfde crisis te komen. Hun doel is de gegevens van ruim drieduizend (agrarische) ondernemers openbaar te krijgen van wie de overheid hun vergunningloze bedrijfsuitbreidingen gedoogt en wil legaliseren.

Intensieve veehouderij in de Brabantse Peel.Beeld Marcel van den Bergh

Dit blijkt uit de rechtbankstukken die Mobilisation for the Environment (MOB) heeft gedeeld met de Volkskrant. Voor de ruim 3.000 betrokken boeren en mkb-bedrijven staat veel op het spel, omdat MOB beoogt dat hun al gebouwde stallen en bedrijfshallen rond kwetsbare natuur uit gebruik moeten worden genomen.

Met de poging de bedrijfsgegevens boven tafel te krijgen van ondernemingen die zijn uitgebreid zonder natuurvergunning, wil MOB gericht juridische actie ondernemen tegen de grotere uitstoters onder hen. Dankzij de Raad van State-stikstofuitspraak uit mei vorig jaar denkt MOB goede kans te maken het ‘generieke gedoogbeleid’ van het ministerie omver te kunnen werpen.

Programma Aanpak Stikstof (PAS)

De Raad van State verklaarde vorig jaar dat het systeem voor vergunningverlening, Programma Aanpak Stikstof (PAS) genaamd, niet deugde. Daardoor kwam onder meer de bouw stil te liggen. Voortaan moest eerst de stikstof omlaag, voordat nieuwe activiteiten rond kwetsbare Natura 2000 mochten plaatsvinden.

Binnen het PAS werden ook bedrijfsuitbreidingen verwerkt die geen vergunningen nodig hebben, maar alleen ‘melding’ hoeven te maken van hun uitbreiding. De hoogste rechter oordeelde hierover dat vanwege het stikstofoverschot op de Nederlandse natuur ook deze melders vergunningplichtig zijn. Het ministerie van Landbouw denkt desondanks dat het de ruim drieduizend ‘melders’ kan gedogen en noemt het ‘een kwestie van goed bestuur’ dat het ministerie door legalisering probeert te voorkomen dat stallen en bedrijven weer dicht moeten.

‘Wij beseffen wat hiervoor juridisch nodig is: op andere plekken stikstof reduceren’, zegt een woordvoerder van Landbouwminister Schouten. ‘Boven op de al aangekondigde maatregelen, zoals snelheidsverlaging en ander veevoer, komen we volgende maand met meer plannen om dit te doen.’

Intensieve veehouderij in Noord-Brabant.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Uitruilen

Volgens MOB is het bij lange na niet genoeg. ‘De Raad van State schrijft voor dat het uitruilen – zoals het ministerie wil doen – pas is toegestaan als de uitstoot fors omlaag is gegaan en er een concreet plan ligt met zekere maatregelen voor de toekomst’, zegt Johan Vollenbroek van MOB. ‘Van beide is geen sprake.’ 

Jasper Molenaar, advocaat natuurbeschermingsrecht, denkt dat Vollenbroeks juridische stappen kansrijk zijn. ‘Ik sluit niet uit dat de bedrijven in kwestie met een probleem worden geconfronteerd als MOB bij de provincies een verzoek om handhaving indient.’

Met een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur probeert natuurorganisatie MOB al sinds vorig jaar de gegevens boven tafel te krijgen van alle bedrijven die sinds 2015 een melding hebben gemaakt in het PAS. Vooralsnog kreeg MOB documenten waarop bedrijfsnaam en adres zijn weggelakt, waardoor de informatie waardeloos is voor de natuurbeschermingsorganisatie. Via de rechter hopen zij nu alsnog die informatie te krijgen.

‘Wij en omwonenden hebben het recht om te weten waar in Nederland de stikstofbronnen zitten’, zegt Vollenbroek. ‘Het adres van Shell als vervuiler lakken ze toch ook niet weg in documenten, waarom dan wel van een ondernemer of boer?’ Omdat boeren doorgaans wonen en werken op hetzelfde adres, zegt boerenorganisatie LTO in een reactie. 

‘Bij het openbaarmaken van locatie en naamgegevens worden de persoonlijke levenssfeer van de ondernemer en zijn gezin geschonden’, zegt een woordvoerder. ‘Daar zal LTO zich te allen tijde tegen verzetten.’

Rutte en Schouten ‘voor de bühne’ op tournee langs boeren en natuurclubs
Het was een ‘constructief’ gesprek geweest, waarin het af en toe best wel ‘schuurde’, maar dat uiteindelijk toch tot een gezamenlijke consensus leidde: dat boeren en natuurbeschermers moeten samenwerken om de stikstofcrisis te bezweren.

Advies Remkes: Schiphol mag pas groeien als stikstofuitstoot daalt
De groei van Schiphol en de openstelling van Lelystad Airport kunnen alleen doorgaan als ook de luchtvaart bijdraagt aan het neerslaan van stikstofhoudende verbindingen die de natuur schaden. Dat stelt het Adviescollege Stikstofproblematiek (commissie-Remkes) in een tussentijds advies aan het kabinet.

Remkes: koe in de wei is niet illegaal en mag zonder vergunning buiten
Het was een onderbelicht onderdeel van de stikstofuitspraak afgelopen mei: de Nederlandse koe staat illegaal in de wei. De Raad van State (RvS) oordeelde toen dat veehouders voor weidegang een vergunning moesten aanvragen, omdat daarbij ook stikstof vrijkomt die schadelijk kan zijn voor de natuur. De ‘stikstofcommissie’ van Johan Remkes meent nu dat die plicht niet nodig is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden