Natuur nu we er toch zijn

Vakantiegangers willen niet meer alles vastleggen, maar ter plekke bekijken wat er te doen is, merkt SNP Natuurreizen. Daarom bedacht de reisorganisatie vijftig korte avonturen op tien locaties in Europa. Noël van Bemmel maakte de trip aan de Turkse Rivièra.

Je verwacht het gewoon niet, als je uit het dennenbos komt fietsen richting een verlaten Turks strand. Daar, tussen hoge zandduinen en een moeras met hoge rietkragen, blinkt een vierkant gebouw van wit marmer in de zon. Je zet je mountainbike tegen een tweeduizend jaar oude pilaar en gluurt naar binnen. Op die rijen bankjes van gepolijst marmer debatteerden de eerste democraten. De grote vergaderzaal van de Lycische Liga, vermeldt een informatiebord, is het oudste parlementsgebouw ter wereld. En het nieuwste, want de Turkse regering liet de ruïne afgelopen jaren uitgraven en weer opbouwen.


Nippend aan je waterbidon verken je ook het grote amfitheater, de badhuizen, de stadspoort en de hoofdstraat met zuilenrij. Hier winkelden Lyciërs, Egyptenaren, Grieken en Romeinen, hier stapten de apostelen Paulus en Lucas over op hun weg naar Rome, hier werd Sint Nicolaas geboren.


Je zou dus drommen toeristen verwachten, maar we zijn de enigen. De antieke stad Patara grenst aan een beschermd duingebied dat eindigt in een 18 kilometer lang strand waar de zeldzame karetschildpad nestelt. Ook hier: geen flats, geen stalletjes met nepartikelen, geen plastic ligbedden.


Toch is het niet moeilijk zulke plekken te vinden aan de Turkse Rivièra, de populaire kuststrook tussen Antalya en Fetiyhe. Als je maar de moeite neemt je vakantieresort te verlaten.


Loop een uurtje landinwaarts en je belandt in dorpen waar besnorde mannen en vrouwen met gebloemde hoofddoeken je uitnodigen voor een kopje chai. Peddel rond dat schiereiland en je hebt tien stranden voor jezelf. Fiets door de olijfboomgaarden en doe een dutje bij een klaterende beek. Zulke uitjes boek je zelden bij de receptie. Voor je het weet, maak je een dagtrip met verplichte tussenstop bij een tapijtwinkel.


'De mensen willen meer controle over hun vakantie', concludeert SNP-directeur Gert Nieuwboer. Hij baseert zich op interviews en enquêtes die de reisorganisatie afgelopen jaar organiseerde. 'Men wil niet meer alles vooraf vastleggen.' Vooral jonge reizigers kijken volgens Nieuwboer pas na aankomst op hun iPad of er nog wat te doen is. Daarom gaat SNP kortere arrangementen aanbieden - onder de naam BED&2DO - die ter plekke kunnen worden geboekt. Te beginnen op tien populaire locaties in Europa.


Een paar dagen door de Pyreneeën trekken, als je toch in Bilbao bent? Een afdaling per Bergmönch, een vouwfiets annex rugzak, als je in de buurt van de Dolomieten bent, een beetje eilandhopping in Schotland of van boerderij naar boerderij wandelen op Sicilië. Met dergelijke aanbiedingen hoopt SNP een nieuw publiek te trekken, dat geen zin heeft vooraf de vakantieweek dicht te timmeren. Het grote aantal spectaculaire activiteiten, zoals parapenten, canyoning en tubing, verraadt dat SNP ook mikt op jongeren. De typische SNP-klant, een 50-plusser die houdt van natuur en cultuur, zakt niet snel op een vrachtwagenbinnenband een snelstromende rivier af.


Het is een experiment. Komend seizoen moet blijken of vakantiegangers ter plekke een meerdaags arrangement boeken. 'Euh, nee wij hebben besloten een week niks te doen', zegt een jong Belgisch stel op de luchthaven van Antalya. 'We snakken naar de zon, da's alles', zegt een Nederlands echtpaar dat zich haast richting een hostess op de parkeerplaats.


Maar in een plaatsje als Ka¿, waar zandstrand en resorts ontbreken, komt een ander publiek. Wandelaars die de befaamde Lykia Yolu lopen, het 500 kilometer lange pad langs de Lycische kust, jonge scubaduikers en oudere stellen die speuren naar Lycische en Romeinse graftomben. Die willen graag van de gebaande paden.


Bijvoorbeeld naar het bergdorpje Gömbe, een uurtje landinwaarts, weg van het strand. Daar, in een groene vallei vol appel- en kersenboomgaarden, brengen veel inwoners van Ka¿ de zomer door. 'Hier wonen dezelfde mensen als beneden', zegt boer Esad, die zoete thee drinkt bij een kolenkachel. 'Iedereen die niet in het toerisme werkt.'


De rit omhoog lijkt wel een tochtje door Ierland: een verlaten asfaltweg kronkelt door een mistig landschap van groene weides en klaterende beken. Vanaf 1.200 meter wanen we ons in Libanon: majestueuze ceders steken donker af tegen de blauwe hemel.


SNP biedt Gömbe aan als dagtripje met de dolmus, de plaatselijke bus. Eigenlijk jammer, want in Gömbe kun je best een nachtje blijven. In het cederwoud is het fijn wandelen en fietsen, nog wat hoger op de berg kun je picknicken bij een groen meer of bij een heilige waterval, en de kapper op het pleintje vraagt maar 5 lire (2 euro) voor een scheerbeurt en gezichtsmassage. Meer van de vijftig Bed&2DO-aanbiedingen, zo valt op, zijn dagtripjes die aan elkaar zijn geplakt tot meerdaags arrangement. Op posters aan de muur van veel restaurants en pensions aan de Turkse Rivièra hangen dezelfde aanbiedingen.


Toegegeven: Turkije is een bijzonder geval. In Sicilië hangt niet in iedere trattoria een poster met mountainbiketochten op de Etna en de juiste veerboot vinden op de Inner-Hebriden is best nog een uitzoekwerk. 'Bovendien', zegt SNP, 'bieden wij zekerheid. Wij werken altijd met betrouwbare aanbieders, die hun gidsen in vaste dienst hebben en goed materiaal hebben. Als er toch iets niet goed is, zijn wij aanspreekbaar.'


De expertise van een natuurreisorganisatie als SNP komt het beste tot zijn recht, zo lijkt het, als je een klassieke meerdaagse tocht boekt. Bijvoorbeeld vier dagen wandelen over het Lycische Pad in Turkije, waarbij je bagage naar het volgende pension wordt gebracht. Van berghut naar berghut op je mountainbike in de Dolomieten, drie dagen kajakken langs de Corsicaanse westkust met tentjes en kookuitrusting mee, een fietstrektocht over de Camina del Norte in het prinsdom Asturië.


Het is hoe dan ook een fijn gevoel van het gebaande pad af te wijken. Of in ieder geval de mensenmassa's enigszins achter je te laten.


Neem het havenplaatsje Üça¿iz waar tijdens het hoogseizoen bussen vol arriveren voor een boottochtje naar Sualt¿ ¿ehir, de gezonken stad van het tegenoverliggende eiland Kekova. Dan is het fijn als je later arriveert en een felrode zeekajak voor je klaarligt op de kade. Medetoeristen kijken wel een beetje raar op als je naar de waterkant loopt met een reddingsvest aan en een spatschort om. Maar eenmaal te water ben je kapitein van je eigen expeditie.


Geluidloos laveren we tussen rotsen en verzonken sarcofagen naar het eiland. De glassbottom boats zijn al weg. We glijden over verzonken kademuren, resten van kerken en antieke opslagplaatsen. We stappen eens uit bij een strandje waar antieke poorten en muren tussen de tijmstruiken uitsteken.


We beklimmen bij zonsondergang de resten van een middeleeuws kasteel waar een ouder Brits stel net een fles Moët opentrekt tussen de kantelen. Zij komen hier al achttien jaar en weten: buiten de gebaande paden is Turkije op zijn mooist. De volgende keer nemen wij ook champagne mee.


BED&2DO

SNP Natuurreizen biedt sinds kort vijftig Bed&2DO-trips aan in tien Europese landen. Het vierdaagse arrangement in het Turkse Ka¿ kost bijvoorbeeld 195 euro, inclusief kajakgids. SNP werkt aan een uitbreiding van het aanbod.


snp.nl/bed2do


RADICALE RENOVATIE

Een paar jaar geleden was het nog een stapel stenen, maar het Turkse parlement besloot de restauratie van het oudste parlementsgebouw ter wereld radicaal aan te pakken. In de grote hal van de antieke havenstad Patara vergaderden ruim tweeduizend jaar geleden de afgevaardigden van de Lycische Liga. Na een 3,2 miljoen euro kostende restauratie, een record voor Turkije, staat er weer een machtig gebouw van gepolijst marmer. Te gepolijst, stellen critici, maar de verantwoordelijke hoogleraar verzekert dat slechts 7 procent van de façade nieuw is. Alleen het dak liet hij zitten bij gebrek aan informatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden