Nationalisten Polynesië profiteren van verzet

Jacques Chirac wil zich met de aangekondigde reeks kernproeven onder het atol Mururoa kennelijk presenteren als de krachtige president van een ongenaakbaar Frankrijk....

Van onze buitenlandredactie

AMSTERDAM

Op Tahiti, het grootste van de ruim tweehonderd vulkaaneilanden en atollen van Frans Polynesië, hebben duizenden betogers onder leiding van onafhankelijkheidsactivisten en milieugroepen de wegen naar de hoofdstad Papeete enige dagen geblokkeerd.

De Frans Polynesiërs streven al decennia lang naar meer autonomie op het gebied van de economie en zij hebben die tot op grote hoogte ook gekregen. Slechts weinigen dromen van volledige onafhankelijkheid van Te Ao Maohi, de traditionele naam van Frans Polynesië. De Onafhankelijkheidspartij behaalde bij de vorige verkiezingen slechts 15 procent van de stemmen, wat goed is voor vier van de 41 zetels in het Frans-Polynesisch parlement.

De grote meerderheid van de 120 duizend Tahitianen en de 80 duizend bewoners van de andere eilanden geven de voorkeur aan het Franse bestuur.

Het hemd is nader dan de rok: Frans Polynesië is om economisch te overleven afhankelijk van de 2,5 miljard gulden die Parijs elk jaar in de regio steekt.

Met het naderen van de eerste kernproef in september groeit evenwel de populariteit van Oscar Temaru, de leider van de Onafhankelijkheidspartij. Hij en medestander Roland Oldham, een vakbondsleider, grijpen de anti-Franse stemming gretig aan. En het Franse gezag in Papeete (ofwel Parijs) doet er alles aan de bevolking nog meer tegen zich in te nemen.

De Franse film Mururoa, le grand secret over de vele dood of invalide geboren kinderen sinds Frankrijk in 1966 de eerste kernproef nam, is voor de Frans-Polynesiërs verboden.

Er is geen statistisch bewijs voor een toename van ziekte en dood in relatie tot kernproeven. Parijs beweert dat de tests ongevaarlijk zijn. De Polynesiërs geloven het niet. Waarom mogen bewoners in de buurt van het proefgebied dan geen vis en kokosmelk nuttigen als de tests geen kwaad kunnen?

Ook in Nieuw Caledonië heeft de onafhankelijkheidsbeweging zich meester gemaakt van de anti-Franse stemming. De demonstraties waren zeer tegen de zin van de lokale bestuurders die nauwe betrekkingen onderhouden met Chiracs gaullistische RPR in Parijs. In Nieuw Caledonië is het onafhankelijkheidsstreven krachtiger dan in Tahiti. Veel Nieuw-Caledoniërs herinneren zich goed de onlusten van eind 1987, begin 1988 die onder verantwoordelijkheid van Chirac, toen premier, werden onderdrukt.

Als gevolg van de beoogde kernproeven zijn ook de betrekkingen met Nieuw-Zeeland en Australië onder druk komen te staan. De Australische regering heeft de militaire relaties met Frankrijk bevroren en Franse bezoeken van gevechtsvliegtuigen en marineschepen afgezegd. De regeringen van beide landen drijven het conflict niet op de spits. Hoewel er geen sprake is van een officiële of onofficiële consumentenboycot beginnen verkopers van Franse waren in Australië te klagen, omdat ze aanzienlijk minder verkopen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden