Nationale olympische historie dreigt te verstoffen

De plotseling blind geworden sporthistoricus Ton Bijkerk kwam deze week met een verhuisdoos vol olympische gegevens en een externe harde schijf met data naar het hoofdkwartier van NOC*NSF. Het pakket werd door parttime archivaris Richard Schoonderwoert in ontvangst genomen.

De aankomst van de olympische vlag op vliegveld Haneda in Tokio. In de Japanse hoofdstad worden in 2020 de volgende Olympische Spelen gehoudenBeeld anp

Hij zal zich voorlopig over de erfenis van de 85-jarige Bijkerk ontfermen, maar de vraag is hoe het Nederlands Olympisch Comité de geschiedschrijving van de nationale topsport intact wil houden. Geert Slot, hoofd communicatie, hoopt dat er budget vrijkomt om het olympische verleden te blijven beschrijven.

Nu staat het bijhouden van het archief voor nul euro in de boeken: een zaak van puur hobbyisme. Het ontbreekt Nederland ook aan een sportmuseum. Erfgoed wordt opgeslagen.

Iedereen in olympische kringen wist dat het werk van Bijkerk een eenmansonderneming was. De kwetsbaarheid van dat model doet zich nu gevoelen. De sporthistoricus, 25 jaar bestuurslid van de internationale vereniging ISOH, werd een dag voor aanvang van de Olympische Spelen van Rio wakker in het volslagen donker. Hij was zijn zicht verloren.

Ton Bijkerk doneerde zijn volledige Olympisch archief aan NOC*NSF.

Hij werd op 5 augustus, na hulp van IOC-lid Camiel Eurlings, teruggevlogen naar Nederland. In het universitair ziekenhuis van Groningen (UMCG) kwam vast te staan dat de eerdere diagnose van de Braziliaanse oogkliniek correct was geweest. 'De aderen in mijn slaap waren verstopt geraakt. De zenuw van mijn rechteroog werkte niet meer. Links heb ik nog een streepje zicht, 5 procent. Ik zie een silhouet', aldus de oud-zwemmer.

Zijn huis is verbouwd, zijn boeken zijn grotendeels de deur uit. De Hogeschool van Amsterdam heeft 25 dozen ontvangen. De HvA bleek bereid op basis van het materiaal een tentoonstelling te organiseren. De overdracht van de database is de andere bezigheid waaraan Bijkerk zich vanachter zijn rollator wijdt. Maandag werd hij naar Arnhem gereden door zijn vriend, atletiekhistoricus Chris Konings.

Door het pronkstuk van Bijkerks werk, het geschiedboek Olympisch Oranje, zal een kruis gaan. Na de laatste editie, die van 2012 met meer dan zeshonderd bladzijden over de olympiades sinds 1896, zal er geen nieuwe meer verschijnen.

Bijkerk had zijn data op orde tot en met de Winterspelen van Sotsji. Rio had hij grotendeels al getikt. Twee jaar geleden werd bekend dat uitgeverij Spaar En Hout uit Haarlem het olympische feitenboek niet meer ging uitgeven. Bijkerks speurtocht naar een nieuwe uitgever bleef zonder succes.

Nederland is met Noorwegen het enige land dat iedere olympiër sinds 1896 heeft geboekstaafd. Acht jaar geleden werd de geschiedenis van de Rotterdamse bokser Arij Smit ontdekt. Hij was van 1907 (Schiedam) en bokste in het bantamgewicht. Smit overleed in 1970. Bijkerk sprak nog met de weduwe. Het was de laatste leemte in de Nederlandse sportgeschiedenis.

Omslag van het pronkstuk van Bijkerks werk, het boek Olympisch Oranje, over de Nederlandse Olympische geschiedenis van 1896 tot 2012.

Nu is het een kwestie van bijhouden wie wat presteert en wanneer overlijdt. Vooral het laatste is een enorm karwei. Bijkerk vertelt van het oorlogsgraf van de olympische schermer jonkheer Van Geen. Hij ging in 1942, zes jaar na de Spelen van Berlijn, met de HRMS de Ruijter ten onder in de Javazee. Dat de kruiser van de zeebodem is verdwenen, gaat oud-marineman Bijkerk zeer aan het hart.

In de opruiming bij weduwnaar Bijkerk zijn de parafernalia, onder meer een volledige collectie olympische toortsen, voor een groot bedrag verkocht aan een museum in Qatar. Het was eerder ondergebracht in het Nederlands sportmuseum Olympion te Lelystad. Dat sloot in 2004 zijn poorten, ten teken dat Nederland niet veel geeft om sportgeschiedenis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden