Nationale moslimpartij? Onderzoekers schatten de kans laag in

Ex-PvdA'ers Kuzu en Öztürk geloven in de behoefte aan moslimpartij

'Een moslimpartij op landelijk niveau? Dat gaat niet lukken.' Jean Tillie, voorzitter van het domein maatschappij en recht aan de Hogeschool van Amsterdam, is stellig. 'Ik heb lang gedacht dat de verwijdering tussen kiezer en partij daar groot genoeg voor was. Nu geloof ik daar niet meer in.' Nida, de moslimpartij in Rotterdam, denkt juist dat de behoefte aan zo'n partij groeiende is.

Tunahan Kuzu (R) en Selcuk Ozturk worden door de pers opgewacht na een extra en urenlang PvdA-fractieberaad waar werd besloten dat zij de Tweede Kamerfractie van die partij moeten verlaten. Foto anp

'Bouwen aan een beweging waar Nederland naar snakt.' Zo zei Kamerlid Tunahan Kuzu het op zijn Facebookpagina, daags nadat hij samen met Selcuk Öztürk de fractie van de PvdA had verlaten. Beide politici zijn van Turks-Nederlandse afkomst, beiden hebben sterke banden met Turkse belangenorganisaties. 'Een beweging', dat suggereert in hun geval de oprichting van een moslimpartij. Zolang dit kabinet aanblijft, zouden Kuzu en Öztürk daar vanuit hun Kamerzetels aan kunnen werken, ondersteund door van overheidswege betaalde medewerkers. Hoe kansrijk zou zo'n initiatief zijn?

Tillie, die al jaren studie maakt van het verband tussen stemgedrag en etniciteit, waarschuwt dat Turkse en Marokkaanse Nederlanders in het stemhokje sterk lijken op wat hij 'Nederlandse Nederlanders' noemt. 'De partijstandpunten zijn dominant. Ook Turken en Marokkanen kijken of ze het eens zijn met de opvattingen over milieu, onderwijs, werkgelegenheid. Een linkse Turk zal niet op de VVD stemmen omdat die een Turkse Nederlander op de lijst heeft. Hoogstens zal hij binnen de partij van zijn voorkeur op een Turk stemmen.'

Er is niet zoiets als één moslimgemeenschap, zegt Tillie nog eens ten overvloede. Daarom gelooft hij niet dat religie of etnische lijnen bepalend kunnen worden voor het stemgedrag. Een nieuwe verzuiling vindt hij niet aannemelijk.

Samenkomen

Ook Simon Otjes, wetenschappelijk medewerker van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke partijen in Groningen, dicht een moslimpartij weinig kansen toe. 'Die zou dan Turkse én Marokkaanse Nederlanders moeten aanspreken, maar ook gematigde en orthodoxe gelovigen. Ik zie dat niet snel samenkomen.'

In 2007 werd in Enschede de eerste poging ondernomen een landelijke moslimpartij te beginnen. De Nederlandse Moslim Partij (NMP), opgericht door Fortuyn-aanhanger Henny Kreeft, deed in 2010 in acht gemeenten mee aan de verkiezingen en haalde maximaal 1,3 procent van de stemmen. In 2012 stierf de NMP een zachte dood.

Succesvoller is Nida in Rotterdam, dat twee raadszetels heeft en probeert met een moderne benadering een brede groep moslims aan te spreken. Nida zegt zijn inspiratie uit de islam te halen, maar zich niet uitsluitend op moslims te richten. De partij wil wellicht voorbij de gemeentegrenzen kijken. 'Wij hebben het gevoel dat er behoefte aan een landelijke partij voor moslims is', zegt oprichter Mohammed Talbi, die eerder voor de PvdA in de Rotterdamse gemeenteraad zat. 'Dat baseer ik op reacties uit het land.' Of Nida die landelijke partij moet zijn, kan hij nog niet zeggen. 'Dat is te snel, we zijn pas een half jaar bezig.' Met Kuzu en Öztürk heeft Nida hierover geen contact gehad, zegt Talbi. 'Ik wil voorkomen dat die indruk gewekt wordt.'

Filmpje voor de campagne 2014 van de Rotterdamse moslimpartij Nida met voorman Nourdin El Ouali.

Organisatiegraad

Volgens Tillie hangt de kans op welslagen van een moslimpartij op gemeentelijk niveau samen met de organisatiegraad van de gemeenschap en de mogelijkheid mensen te mobiliseren. 'Die is hoog in Rotterdam. Om dezelfde reden is het in Amsterdam nooit van de grond gekomen.'

Ook in Den Haag heeft een moslimpartij een raadszetel: de Partij van de Eenheid, die begin dit jaar nog plannen had mee te doen aan de landelijke verkiezingen. De PvdE riep deze zomer de woede van de andere partijen uit de Haagse raad op met een Facebookoproep van raadslid Abdoe Khailani: 'Leve ISIS, op naar Baghdad.'

Kuzu en Öztürk zeggen met hun initiatief juist meer eenheid te willen brengen. Ze willen een beweging die gericht is 'op acceptatie van eenieder in de samenleving die wil bouwen aan een toekomst waarin iedereen echt gelijkwaardig wordt behandeld.'

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.