Naschoolse opvang heeft jonge puber te weinig te bieden

Meer dan honderdduizend kinderen gaan nu nog met plezier naar de crèche, maar waar kunnen ze terecht als ze twaalf zijn?...

Van onze verslaggeefster

Maria Hendriks

AMSTERDAM

Dat is ook de ervaring van Lucien Meyer, groepsleider bij de Windhoos in Amsterdam: 'Gisteren zei een vader dat zijn dochter van negen hier niet meer zo graag komt. Als je haar vraagt waarom, zegt ze: thuis kan ik lekker mijn kamer opruimen. Ze is niet in staat te zeggen wat ze bedoelt. Thuis, zegt haar vader, komen vriendinnen aan de deur: komt ze buiten spelen? Dat is toch leuker dan opgesloten zitten bij ons?'

De grootste groep op de naschoolse opvang (nso) is nu tussen de vier en acht jaar. Nog voor de eeuwwisseling zal het zwaartepunt liggen bij de tienjarigen, tenminste als die blijven komen. Tegelijkertijd gaan er stemmen op de leeftijdsgrens te verhogen tot vijftien, zestien jaar, want er zijn genoeg ouders die het niet verantwoord vinden dat hun puber elke dag na school alleen thuiskomt.

Als de nso's de grote kinderen wil houden, dan zal het aanbod op hen moeten worden afgestemd. Zover is het nog niet. In Amsterdam-Zuid zijn de groepsleiders van negen nso's met elkaar in gesprek. Meyer: 'Het is meer brainstormen. We hebben nu het idee alle kinderen vanaf tien jaar op woensdagmiddag apart op te vangen. De Hoogvlieger heeft nog een zolder en daar zouden ze muziek kunnen maken en gezellig kunnen kletsen. Of het een haalbaar plan is, is hoofdstuk twee. Want hoe komen de kinderen daar?

'We moeten echt met die groten aan de gang, want je ziet ze afhaken. Wij kunnen ze eigenlijk niets bieden qua ruimte, spullen, dagindeling, uitjes. Ze willen meer rust, niet dat massale met de kleintjes erbij, meer eigen verantwoordelijkheid, een eigen plek. De grootste handicap is de beperkte ruimte. Misschien kunnen de buurthuizen de opvang overnemen, die kunnen gerichte activiteiten aanbieden. Ik zou het ook wel willen, maar je hebt geen voorbeelden. We moeten zelf het wiel uitvinden.'

In Soest gaan Isabeth (9) en Michael (10) als ze op dinsdag uit school komen naar Het Kasteel, een voormalige huishoudschool, intrigerend verbouwd tot een kruip-door-sluip-door van spannende kamertjes en hoekjes. Maar de groten hebben dat nu wel gezien en drinken hun thee in de keuken. Ze gaan liever iets knutselen of naar buiten. Of gewoon kletsen.

Het Kasteel heeft een aparte groep voor de grotere kinderen, maar behalve een extra gevaarlijk klimrek zijn er geen speciale voorzieningen. Ze hebben wat meer vrijheid, kunnen zelfstandig het gebouw in en uit, maar daar blijft het wel zo'n beetje bij. Leidinggevende Claire Vervoort: 'We zijn geneigd ons vooral te richten op de kinderen tussen de vier en acht. De ouderen zijn pas in 2002 een probleem.'

Toch is Het Kasteel zich vast aan het oriënteren. Binnenkort gaan de leidsters in de leer bij kindercircus Elleboog in Amsterdam en bij het Junior Ontdekcentrum in Heerlen. Er wordt voor de oudsten ook gedacht aan drama.

Ook Pippeloi in Wageningen heeft een aparte groep voor tien- tot dertienjarigen. Als hun ouders het goed vinden, mogen de kinderen het gebouw uit, bijvoorbeeld om naar een club te gaan. Er is ook een aparte huiswerkkamer, maar veel huiswerk hebben de kinderen niet. Aan nog oudere kinderen is Pippeloi nog niet toe, zegt adjunct Loes Dijker. 'Het is al moeilijk genoeg om de dertienjarigen binnen te houden.' Ook Pippeloi wil op dienstreis naar Heerlen.

Het Ontdekcentrum waar de nso's inspiratie willen opdoen, is een vrijetijdshuis waar kinderen na school en in de vakantie naar toe kunnen. Middelpunt vormen tientallen plastic dozen met materiaal waarmee een kind op 'ontdekkingstocht' kan. Om uit te vinden hoe een magneet werkt of hoe je een milkshake maakt of hoe je foto's maakt met een camara obscura of hoe je elektriciteit opwekt met balonnen.

Een ander opwindend voorbeeld is te vinden in Denemarken, opgetekend door Liesbeth Pot in haar boek Daar doen ze het zó! De buitenschoolse opvang van 'Arhus heeft de beschikking over een enorm terrein met werkplaatsen, schuren en een oude spoorwagon, waar kippen, konijnen, pauwen, paarden, geiten en schapen rondlopen. Er staan zelfgebouwde hutten met tuintjes waarin sla groeit en er is een vuurplaats, waar regelmatig konijnen en kippen worden geroosterd en opgegeten.

Maar behalve spannend moet naschoolse opvang ook vertrouwd zijn. Het moet een tweede thuis zijn, waar jongeren na school heen kunnen om hun huiswerk te maken, een beetje rond te hangen, elkaar te spreken en om gezelligheid en aanspraak te vinden. Of de nso's die richting zullen inslaan, wordt de komende jaren duidelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden