NAM: minder gas, dan ook minder verantwoordelijkheid

‘Waar de NAM minder controle op kan uitoefenen, kan zij ook minder verantwoordelijkheden voor dragen.’ Dat stelt NAM-topman Gerald Schotman in een reactie op een door minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) voorgestelde wetswijziging over gaswinning in Groningen.Volgens de NAM heeft het bedrijf straks nauwelijks nog invloed op de aardbevingsrisico’s in Groningen, omdat de minister de hand stevig aan de gaskraan houdt. Wat ‘minder verantwoordelijkheden’ volgens de NAM precies inhoudt, is onduidelijk.

2018-03-31 15:23:10 MUNTENDAM - Foto gemaakt met een drone. Gaswinningslocatie van de NAM in Muntendam. Het kabinet heeft besloten om binnen 12 jaar een einde te maken aan de gaswinning in de provincie Groningen. ANP SEM VAN DER WAL Foto ANP

Aanpassing wet

Aanleiding voor de aanpassing van de Mijnbouw- en Gaswet is het voornemen van het kabinet om de gaswinning in Groningen zo snel mogelijk te verminderen. Uiterlijk in 2030 moet de gaskraan helemaal dicht. 

Nu is het nog zo dat de exploitant, in Groningen de NAM, een winningsplan indient met een voorstel voor de op te pompen hoeveelheid gas. De minister stemt daar al dan niet mee in, mogelijk onder voorwaarden. In een warm jaar kan dat ertoe leiden dat er meer gas uit de bodem wordt gehaald dan noodzakelijk voor de leveringszekerheid.

De wetsaanpassing moet daar verandering in brengen, aldus de minister in een schriftelijke toelichting op de wet. ‘De vergunninghouder wordt opgedragen te winnen wat noodzakelijk is voor de leveringszekerheid, niet meer en ook niet minder.’

Verantwoordelijkheid verschuift

‘Dit wil zeggen dat een belangrijk deel van de verantwoordelijkheid voor de gaswinning van NAM naar de minister verschuift’, stelt Herman Bröring, hoogleraar bestuursrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen in een zienswijze op de wetswijziging. ‘De vraag is nu wat dit voor de aansprakelijkheid van NAM en de minister c.q. de staat betekent.’

Foto Harry Cock

In het Burgerlijk Wetboek staat dat een mijnbouwexploitant aansprakelijk is voor ‘schade door beweging van de bodem’. Niettemin meent Bröring dat er ‘geen enkele onduidelijkheid mag bestaan over wie op welke grond aansprakelijk is wegens onrechtmatig handelen’.

Op de voorgestelde wetswijziging zijn 67 reacties gekomen van bedrijven, organisaties, lokale overheden en inwoners. Kritiek is er onder meer van de provincie Groningen. Waar de oorspronkelijke wettekst de verplichting van de exploitant benoemde om schade te ‘voorkomen’, is dat woord vervangen door ‘beperken’. De provincie Groningen vindt dat daardoor ‘onduidelijk is wie voor het Groningenveld nu de zorgplicht heeft om schade te voorkomen en te vergoeden en gebouwen te versterken.’

Garanties ontbreken

Het Gasberaad deelt dat commentaar. Het overlegorgaan van maatschappelijke organisaties in het aardbevingsgebied prijst het besluit van het kabinet de gaswinning op termijn te beëindigen. Maar garanties zouden ontbreken. ‘Voor een groot deel van de afbouw zijn we afhankelijk van de mogelijkheden en bereidheid van anderen (grootverbruikers, buitenland, e.d.), maar ook van de ‘sturingsbereidheid’ van de dan zittende minister van EZK. Liever hadden we meer waarborgen gezien’, aldus het Gasberaad.

Diverse Kamerleden hebben ongerust gereageerd op de zienswijze van de NAM. Volgens Sandra Beckerman (SP) loopt NAM ‘weg voor haar verantwoordelijkheid’. Henk Nijboer (PvdA) pleit voor een nieuwe hoorzitting over aansprakelijkheid voor schade in Groningen. ‘De garantie die Shell-topvrouw Van Loon in januari gaf blijkt binnen drie maanden niets meer waard’, twittert hij.

Nijboer verwijst daarmee naar een toezegging van Van Loon tijdens een eerdere hoorzitting. Nadat er onzekerheid was ontstaan over de kredietwaardigheid van de NAM, stelde zij dat Shell als moederbedrijf garant zou staan.

2018-03-29 14:15:41 DEN HAAG - Minister Eric Wiebes, Economische Zaken en Klimaat, tijdens een persconferentie in Nieuwspoort waar hij het besluit van het kabinet over de gaswinning in Groningen toelicht. ANP REMKO DE WAAL Foto anp

Half miljard winst

Vorige week maakte NAM bekend dat het vorig jaar een half miljard euro winst boekte, ondanks de verminderde gaswinning en de kosten voor schadeherstel en versterking. Daarvoor heeft het bedrijf 874 miljoen euro gereserveerd, maar er komt ook nog steeds veel geld bij het bedrijf binnen. Groningers met schade hoeven zich volgens NAM dan ook geen zorgen te maken. Aan de moederbedrijven Shell en ExxonMobil keerde NAM 613 miljoen euro dividend uit, voorlopig voor het laatst.

De overheid incasseert 90 procent van de gasbaten en draagt 36 procent van de kosten voor herstel van schade en versterkingen die nodig zijn door de aardbevingen als gevolg van de gaswinning. Nu de winning uit Groningen versneld afgebouwd wordt, zijn discussies over de verdeling van lusten en lasten onvermijdelijk.

Minister Wiebes voert hierover achter de schermen al langere tijd gesprekken met Shell en ExxonMobil. Shell-topman Ben van Beurden zei maandag dat het bedrijf geen schadeclaim zal indienen nu er gas in de bodem zal achterblijven.

Meer over