Nalatenschap Chardzjiëv is 'gifbonbon'

De dreiging van een Russische claim op de kunstverzameling van de in 1996 in Amsterdam overleden Russische verzamelaar N. Chardzjiëv, heeft de Amsterdamse executeur-testamentair M....

De Amsterdamse officier van Justitie, Th. de Graaff, had Privé voor het gerecht gedaagd, na een jarenlang onderzoek door onder andere de FIOD. In de dagvaarding wordt Privé ervan beschuldigd op 20 september 1996 de waarde van Chardzjiëvs collectie kunstvoorwerpen, antiek en juwelen als 'nihil' te hebben aangegeven, terwijl deze volgens De Graaff 'ruim 50 miljoen gulden bedroeg'. Experts schatten de collectie inmiddels op 300 miljoen gulden. Privé gaf verder op dat de spaartegoeden van Chardzjiëv slechts fl 56.580,96 bedroegen, terwijl er in werkelijkheid fl 2.519.427,09 op bank- en girorekeningen stond. Privé verzuimde ook Chardzjiëvs huis aan het Amsterdamse Olympiaplein in de aangifte op te nemen. De waarde daarvan bedroeg fl 825.868,12.

De openbare zitting liep gisteren vier uur vertraging op, omdat Privé en zijn raadsman J. Pen op het laatste moment nog een bezwaarschrift tegen de dagvaarding hadden ingediend. Om 13.00 uur ging de zitting pas van start, met een ongewijzigde dagvaarding.

Rechter G.H. Marcus leek niet onder de indruk van Privé's verweer dat hij de aangifte zo laag had gehouden om aan een claim van de Russische overheid te ontkomen. Chardzjiëv smokkelde in 1993 zijn collectie Russische avantgarde-kunst samen met de helft van zijn literaire archief vanuit Moskou naar Amsterdam. Hoewel Nederland geen cultureel verdrag heeft gesloten met de Russische Federatie, is er volgens Privé wel een UNESCO-verdrag volgens welke Rusland aanspraken zou kunnen doen gelden.

De rechter vond echter geen bewijs van die aanspraak in de stukken die Privé aan het hof voorlegde. Ook werd volgens de rechter in geen enkel stuk daadwerkelijk een Russische claim uitgebracht.

De rechter wierp verder de vraag op waarom Privé, gesteld dat de Russen dreigden de collectie terug te claimen, de problematiek niet duidelijk bij de fiscus onder de aandacht had gebracht. Privé stelde dat hij in deze 'complexe' zaak 'geen verwarring' wilde scheppen, 'geen slapende honden' in Rusland 'wakker' wilde maken.

Volgens de executeur-testamentair werd er in 1996 en later, van alle kanten druk op hem uitgeoefend om tot een 'elegante oplossing' te komen: vanuit Rusland, maar ook vanuit de Nederlandse ministeries van Buitenlandse Zaken en OCW, door de Keulse galerie Gmurzynska die Chardzjiëv had geholpen om de collectie uit Rusland te smokkelen, en door Chardzjiëvs erfgenaam Abarov. Privé noemde de zaak 'een gifbonbon', die zijn naam weinig goed heeft gedaan.

De zaak is aangehouden en wordt op 13 maart voortgezet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.