Naheffing van 250 miljoen voor Amazon is slag in langdurige strijd

Europees Commissaris Vestager vecht tegen een fiscale bedrijfscultuur die diep is ingesleten. Krijgt zij de lidstaten aan haar zijde?

Europees Commissaris Vestager (Concurrentie) Beeld reuters

Europees Commissaris Vestager (Mededinging) stelde woensdag niet teleur. In haar strijd tegen fiscale voordeelregelingen voor multinationals, legde ze de Amerikaanse webwinkel Amazon een naheffing van 250miljoen euro op. Eerder zette ze haar terugvorderharkje op Apple (13miljard), Starbucks (25miljoen) en Fiat (23miljoen). Het verzet van de lidstaten tegen de Brusselse bemoeienis met hun belastingregimes, brokkelt echter maar langzaam af. Alle betrokken regeringen - Ierland, Nederland, Luxemburg en België - gingen tot nog toe in beroep tegen de claims van Vestager.

'Ik denk niet dat ik al klaar ben', merkte Vestager dan ook nuchter op tijdens een toelichting op het Amazonbesluit. 'De fiscale bedrijfscultuur is bijna lange na nog niet veranderd.' McDonald's en het Franse energiebedrijf Engie - twee bedrijven die de Commissie momenteel onderzoekt - kunnen hun borst natmaken.

Bij Amazon draait het - net als eerder bij Apple, Fiat, Starbucks en 35multinationals in België - om specifieke regelingen die een Europese belastingdienst met een bedrijf sluit. Met deze voordeeldeals proberen lidstaten multinationals te lokken. Dergelijke rulings zijn niet verboden, mits alle bedrijven er gebruik van kunnen maken. Zo niet, dan is er sprake van concurrentievervalsing.

Dat is het duidelijk het geval bij Amazon in Luxemburg, concludeert Vestager na drie jaar onderzoek. Door een speciale, wettelijk toegestane fiscale constructie in Luxemburg bleef driekwart van de Europese winst van Amazon onbelast.

De Commissie verplicht Luxemburg dan ook Amazon een naheffing van 250miljoen euro op te leggen. Saillant detail: Commissievoorzitter Juncker was nog premier en minister van Financiën in Luxemburg toen Amazon het oneigenlijke fiscale voordeel genoot. Vestager daarover: 'Wij onderzoeken staten, geen personen.'

Brede steun

De Commissie onderzoekt sinds eind 2014 actief fiscale voordeelregelingen van de lidstaten. Ze voelt zich gesteund door de boosheid van de burgers die na crisisjaren met zware bezuinigingen niet meer pikken dat multinationals fiscaal buiten schot blijven. Journalistiek spitwerk (LuxLeaks, de Panama-papers) maakte duidelijk hoe wijdverbreid deze belastingontwijking en -ontduiking is.

De lidstaten geven zich niet zomaar gewonnen. Nederland (waar Starbucks gevestigd is), Ierland (Apple), België (35 multinationals) en Luxemburg (Fiat) zijn allemaal naar het Europese Hof van Justitie gestapt om de naheffing aan te vechten, ook al levert die de schatkist geld op.

Maar het verzet in de hoofdsteden brokkelt af, mede door de publieke druk. Luxemburg, Cyprus en Ierland beëindigden onlangs een aantal dubieuze voordeelregelingen. 'Een bemoedigend teken', aldus Vestager. De lidstaten hebben zich verplicht elkaar te informeren over de fiscale regelingen die ze hanteren. Ze bespreken momenteel het openbaarmaken van de belastingafdracht per land door multinationals. Eerder besloten de ministers van Financiën een halt toe te roepen aan de flagrantste vormen van belastingontwijking.

Woensdag presenteerde Commissaris Moscovici (Belastingen) plannen om btw-fraude aan banden te leggen. En de Franse president Macron wil een belasting voor de internetreuzen en kreeg daar - in elk geval verbaal - brede steun voor.

Wat de aanpak van omstreden belastingregels en fiscale fraude moeilijk maakt, is dat veranderingen unanimiteit vereisen. Volgens de Nederlandse minister Dijsselbloem van Financiën is die soevereiniteit echter een aflopende zaak. 'Uiteindelijk word je onder water gehouden tot je door de pomp gaat. Dat klinkt ruw, maar zo gaat het in de politiek', zei hij vorige maand na afloop van overleg met zijn EU-collega's.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.