Nadia Remadna strijdt voor vrouwen in de banlieues

Het filmpje waarin ze een café wordt uitgezet omdat ze vrouw is, leidde in Frankrijk tot ophef. Nadia Remadna vecht ermee tegen de 'islamisering van de banlieues'. Die wordt volgens haar aangewakkerd door politici.

'Op straat word ik regelmatig beledigd, vaker door meisjes dan door jongens overigens.' Beeld Steven Wassenaar

Le Jockey Club in de Parijse voorstad Sevran is een heel gewoon café waar je een borrel kunt drinken en op paarden wedden. Alleen is het publiek wat eenzijdig samengesteld: uitsluitend mannen van Maghrebijnse afkomst.

Nadia Remadna en Aziza Sayah stappen naar binnen. 'Wat komt u hier doen?', vraagt de eigenaar op weinig uitnodigende toon.

'We zoeken iemand', zeggen de vrouwen.

'Dan kunt u het beste buiten wachten', antwoordt de cafébaas.

'In dit café komen alleen mannen. Het is hier niet gemengd', zegt een stamgast. 'Dit is Sevran, niet Parijs.'

Een man valt hem bij: 'De mentaliteit is hier anders, het is hier zoals in de bled.' Bled is het Arabische woord voor land van herkomst.

De conversatie werd gefilmd met een verborgen camera en uitgezonden in het televisiejournaal van France 2. De beelden veroorzaakten een klein schandaal, maar de vrouwen kregen ook kritiek. Ze zouden de naam van de banlieue besmeuren, zo erg was het allemaal niet, en er waren ook best cafés waar vrouwen wel bediend werden. Benoît Hamon, die zondag waarschijnlijk tot socialistische presidentskandidaat wordt gekozen, zei dat er vroeger ook geen vrouwen kwamen in Franse arbeiderscafés.

'We zijn even later naar een café gegaan waar we wel bediend werden. Gelukkig wel! Daar gaat het ook helemaal niet om. In Frankrijk, in 2017, zijn er cafés waar vrouwen worden geweigerd. Dat is de kwestie! Stel je voor dat we naar buiten waren gezet vanwege onze huidskleur, of omdat we een hoofddoek hadden gedragen. Dan zou het schandaal veel groter zijn geweest', zegt Nadia Remadna, in een café in Parijs.

Tekst gaat verder onder filmpje.

Nadia Remadna (57) is een felle vrouw, iemand die haar mond open doet waar anderen zwijgen. Met haar actiegroep Brigade des Mères ('brigade van moeders') strijdt de sociaal werkster voor de positie van vrouwen in de banlieue waar mannen vaak de dienst uitmaken, en voor een strikte handhaving van de laïcité - de scheiding van kerk en staat - in een omgeving waar de islam steeds belangrijker wordt. Dat wordt haar niet altijd in dank afgenomen, maar de bekende filosofe Elisabeth Badinter noemde haar 'een vertegenwoordiger van de Verlichting'.

Een moeder in de banlieue is altijd bang, schrijft Remadna in haar boek Comment j'ai sauvé mes enfants (Hoe ik mijn kinderen gered heb). Waar zijn mijn kinderen? Raken ze verzeild in vechtpartijtjes? Worden ze niet verleid door het snelle geld van de drugshandel?

Tien jaar geleden was een moeder gerust als haar zoon thuis in zijn kamer zat. Nu bestaat het gevaar dat hij jihadvideo's zit te kijken. Tenminste zes jongens uit Sevran vonden de dood in Syrië. Remadna zelf betrapte haar zoontje toen hij samen met een vriendje uit het fotoalbum alle foto's verknipte waarop zij zelf en haar dochter in badpak of mouwloos shirt waren afgebeeld. Een relatief onschuldig voorval, maar het laat zien hoe de islam overal doordringt, tot in het huis van een seculiere activist.

Tekst gaat verder onder foto.

Beeld Steven Wassenaar

Hebben de vrouwen in de banlieue veel last van de sociale druk van de islam? Wordt u gevraagd waarom u geen hoofddoek draagt?

'Die druk bestaat al heel lang. Tien jaar geleden kwam ik terug van vakantie uit Algerije. In het vliegtuig raakte ik aan de praat met een vrouw. We droegen allebei een rok, we hadden een decolleté. Bij aankomst op vliegveld Charles de Gaulle opent de vrouw haar koffer en pakt er een hoofddoek en lange jurk uit. Ze zegt: met een rok en een decolleté kan ik niet thuis komen in mijn wijk.'

'Zo heb ik veel verhalen, maar het grootste probleem ligt ergens anders: mensen in de banlieue worden opgesloten in hun eigen cultuur. Sociale activiteiten zijn bijna altijd alleen voor mannen of vrouwen. Als je iets voor vrouwen organiseert, mag je geen man uitnodigen. Ik wilde een keer een jazzavond organiseren, met een vriend die Amerikaanse jazz maakt. Ik wilde dat de vrouwen uit mijn wijk ook een keer iets anders zouden ontdekken. Maar van hogerhand werd gezegd: nee, dat kan niet, u wilt een man opdringen aan vrome vrouwen. Uiteindelijk is er een rai-zangeres gekomen. Ik heb niets tegen rai, maar zo worden mensen opgesloten in hun eigen cultuur en tradities.

'Vroeger had je een geweldige Franse school, er waren Franse instituties die vasthielden aan de laïcité, het secularisme. Zo kon je ontsnappen. Maar nu is de religie overal.'

Moslims op weg naar de moskee in de Parijse voorstad Trappes.

Hoe komt dat?

'Door het cliëntelisme van de politiek. Een moskee met achthonderd gelovigen, dat zijn achthonderd kiezers. Politici in de banlieue houden de imam te vriend, net als allerlei islamitische verenigingen die sociaal-culturele activiteiten organiseren. Er wordt alles aan gedaan om een burger uit de banlieue zich allereerst moslim te laten voelen. De politici zeggen: jullie zijn schapen en wij zullen jullie leiden. Dat doen we door jullie eigen cultuur en traditie te gebruiken.'

Nadia Remadna werd geboren in de Parijse voorstad Créteil, uit Algerijnse ouders. Toen ze 13 was, nam haar vader zijn gezin mee terug naar Algerije. Op haar 25ste keerde ze terug naar Frankrijk. Net als veel andere seculiere Fransen van Algerijnse afkomst ziet ze tot haar leedwezen hoe de islam zich de laatste jaren steeds meer opdringt. In het gemeentehuis van Sevran krijgt ze ruzie met een moslimcollega, omdat ze tijdens de ramadan een kopje koffie dringt. Op school zegt een surveillant tegen een jongen dat hij hem niet in de moskee heeft gezien. Het zijn kleine, maar indringende incidenten. 'Frankrijk is bezig te islamiseren. Zo is het ook in Algerije gegaan. Je ziet al meisjes van acht jaar met een hoofddoekje.'

Volgens u is het moeilijk om daar tegen te strijden, omdat je meteen van islamofobie wordt beschuldigd.

'Als een vrouw met een hoofddoek wordt lastig gevallen, is iedereen verontwaardigd. Actiegroepen tegen islamofobie komen meteen in het geweer. Maar als ik word beledigd of bedreigd, zeggen mensen: u verdient het. Een hoge ambtenaar van de gemeente Sevran zei tegen me: wat verwacht u dan, mevrouw Remadna, als u op televisie vertelt dat de stad meer behoefte heeft aan scholen dan aan moskeeën op elke hoek van de straat.

'Ik zit nu in de ziektewet, omdat ik op mijn werk bedreigd ben. Op straat word ik regelmatig beledigd, vaker door meisjes dan door jongens overigens. Vorige week nog in de supermarkt, een meisje dat tegen me uitvoer: u heeft God verraden, als u mijn moeder was, zou ik u verbranden.'

Franse politici pleiten voor het terugdringen van de islam door symbolische maatregelen, zoals een verbod op de boerkini of de hoofddoek aan de universiteit. Wat vindt u daarvan?

'Ik heb niets tegen hoofddoeken. Dat is niet het echte probleem. Je moet iets doen aan de invloed van de islam in de banlieue. Met symbolische maatregelen tegen hoofddoeken geef je de islamisten een wapen. Ze kunnen zeggen: zie je wel, de Fransen accepteren ons niet. Op sommige plaatsen mogen moeders die een hoofddoek dragen niet mee als begeleider op schoolreisje. Ik heb dat ook meegemaakt. In plaats daarvan ging een vader mee die van top tot teen geradicaliseerd was, alleen zag je het niet aan hem. Zo'n man kan zeggen: van mij mag mijn vrouw best mee op schoolreisje, maar het zijn de racisten die het niet willen. Een symbolisch verbod op allerlei kledingstukken is een wapen dat zich tegen je keert.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden