Column

Nadenken over zelfmoord staat niet gelijk aan dood willen

In de mooie documentaire Strohalm krijgen mensen met zelfmoordgedachten geen gezicht. Maar des te meer stem.

Beeld Thinkstock

Als kind van 11 ging Anna met haar oom, tante en zus naar Disneyland Parijs. De trip naar Frankrijk herinnert ze zich als de eerste keer dat ze bewust toeleefde naar het plan om zelfmoord te plegen. Dit doe ik nog, dacht ze, en daarna maak ik er een eind aan.

Twintig jaar later is Anna er nog, maar het plan ook. 'Ik ben er wel van overtuigd dat ik niet meer wil leven', zegt ze in de 2Doc-documentaire Strohalm (Human). Anna is een van de vier mensen die in de film van Lian Priemus openhartig vertellen over hun worsteling met zelfmoordgedachten.

Het ging woensdagavond op NPO 2 nauwelijks over hun problemen met het leven die de aanleiding voor die gedachten vormen. Wel over hoe ingewikkeld het is om een verlangen naar de dood met vrienden en familie te delen.

De stemmen die we hoorden waren hun echte stemmen, garandeerde de aftiteling. Hun namen waren dan wel weer om privacyredenen gefingeerd. Zagen we ook het echte luchtbed van Erik (41), in zijn rommelige slaap- en woonkamer van 12 vierkante meter waar de tv op een omgekeerde bananendoos stond? De half opgegeten boterham met pindakaas van een van de kinderen van Inger (38)? De fiets van Sylvia (18), plastic bloemen om het stuur gewikkeld?

De enige gezichten die in beeld kwamen, waren van vrijwilligers en vrijwilligers in opleiding van 113Online, een website en hulplijn voor mensen die suïcide overwegen. Er is één woord dat ze tijdens het bellen en chatten nooit mogen gebruiken, kregen de nieuwelingen te horen: waarom. In waarom zou een negatief oordeel zitten, alsof je iemand ter verantwoording roept. Beter is om te vragen: hoe komt het dat je je zo voelt?

Nadenken over zelfmoord staat niet gelijk aan dood willen, legde een medewerker van de zelfmoordpreventiestichting uit. Iedereen die zich meldt bij 113Online zoekt tenslotte hulp, of een luisterend oor.

Je directe omgeving vertellen dat je het leven niet meer aankunt, doe je niet zo makkelijk, legden de vier gezichtslozen zonder emotioneel te worden uit. 'Op het moment dat ik de eerste zelfmoordpoging deed, was ik er echt van overtuigd dat het beter zou zijn als ik er niet meer zou zijn. Voor de anderen', zei Inger. Hoe kun je van die anderen begrip verwachten voor iets dat je zelf niet eens begrijpt?

'De dood is te intiem om over te praten', zei Jessica Durlacher in september in De Wereld Draait Door, daags na de zelfgekozen dood van haar goede vriend Joost Zwagerman. Maar praten kan sommige hulpzoekers wel degelijk van hun voorgenomen daad weerhouden, schreeuwde deze mooie documentaire.

De mensen uit Strohalm zijn misschien niet voorgoed van hun zelfmoordgedachten af, maar hun stemmen zijn tot op de dag van vandaag te beluisteren, leerde het einde van de film. Je hoefde hun gezichten nooit gekend te hebben om dat een hele opluchting te vinden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden