Nachtmerrie voor Javaanse eliteschool

Twee leraren van de Jakarta International School worden verdacht van verkrachting van twee kleuters. Maar niemand op de school gelooft dat zij het hebben gedaan. Ouders, docenten en leerlingen komen voor ze op.

Pamfletten waarin voor de vrijlating van de twee verdachte leraren wordt gepleit Beeld -
Pamfletten waarin voor de vrijlating van de twee verdachte leraren wordt gepleitBeeld -

Een klein meisje schuift tussen de menigte door en deelt pamfletten uit. Zij is ongeveer even oud als de twee jongetjes die op haar school verkracht zouden zijn. Die jongetjes staan niet op het pamflet, maar wel de twee leraren die nu al 33 dagen gevangen zitten: Neil Bantleman en Ferdinant Tjiong. Zij zijn verdachten, maar de hele Jakarta International School, inclusief dit kleine meisje, is ervan overtuigd dat zij onschuldig zijn. 'Neil and Ferdi' zijn hier de slachtoffers en met hen eigenlijk de hele school.

Daarom is er vandaag een wake, daarom houden honderden leerkrachten en ouders elkaars handen vast en daarvoor zingen zij deinend We Shall Overcome. Kaarsen branden en aanwezigen tekenen een petitie die al door meer dan 8.000 mensen is getekend. Scholen over de hele wereld doen mee met de actie 'Free Neil Bantleman and Ferdinant Tjiong!' De solidariteit tussen de scholen is een afspiegeling van wat er op de school zelf gebeurt. De mensen zoeken steun bij elkaar, vallen elkaar om de hals en houden elkaar vast. 'Er wordt veel geknuffeld, de laatste tijd', zegt schoolhoofd Tim Carr.

Steunbetuigingen van de scholieren Beeld -
Steunbetuigingen van de scholierenBeeld -

De Jakarta International School (JIS), de meest prestigieuze en met 63 jaar een van de oudste internationale scholen van Indonesië, school voor kinderen van ministers, diplomaten en zakenlui, zit gevangen in een nachtmerrie. Een van de leerkrachten vat dat zo samen: 'Onze prachtige school is besmeurd door een donkere, kwade kracht die wij maar niet kunnen begrijpen of beredeneren.'

De nachtmerrie begon met een mogelijke verkrachting. In maart verzamelde een moeder van een 5-jarig jongetje de media en maakte bekend dat haar zoontje op school in de toiletten zou zijn verkracht door leden van het schoonmaakpersoneel. Vijf schoonmakers werden opgepakt, en overal werden bewakingscamera's opgehangen.

Schoolhoofd Carr: 'Wij waren geschokt door het feit dat zoiets mogelijk was op onze school. Aantijgingen van seksueel misbruik zijn de allerergste zaken die een school kunnen treffen.' De moeder eiste een schadevergoeding van 12 miljoen dollar, een bedrag dat zij later verhoogde naar 127 miljoen.

School ligt onder een vergrootglas
Dit was nog maar het begin. De verkrachtingszaak had de aandacht van de Indonesische autoriteiten op de JIS gevestigd, en die begonnen ineens álles te onderzoeken. Carr: 'Allemaal kwamen ze langs: het ministerie van Godsdienstzaken, de Immigratiedienst, ministerie van Arbeid, het ministerie van Onderwijs etc. Die legden alles wat wij deden onder een vergrootglas. Al die tijd ligt de school nu onder vuur van alle kanten.'

Twintig docenten dreigden het land uitgezet te worden omdat er onregelmatigheden in hun verblijfspapieren werden gevonden. Vergunningen moesten opnieuw worden aangevraagd. En in de media verschenen verhalen die bol stonden van leedvermaak. De naam van de topschool lag op straat.

De JIS had daarmee het ergste nog niet gehad. In juni, op de laatste schooldag voor de vakantie, kwam een tweede moeder naar voren met het verhaal dat ook haar zoontje was verkracht. Dat 6-jarige jongetje wees, in een jaarboek van de school, de Canadees Neil Bantleman en de Indonesiër Ferdinant Tjiong aan als de daders, twee leerkrachten die al vele jaren bij de JIS werkten. De twee werden gearresteerd en zitten nu al meer dan een maand in voorarrest.

Derde verdachte is het hoofd van de basisschool Elsa Donohue. Zij is (nog) niet gearresteerd. Donohue: 'Op 5 of 6 juni kregen wij een e-mail onder ogen die de moeder van het tweede jongetje rondstuurde. De foto's van Neil en Ferdi stonden erin. Zij zouden die verschrikkelijke dingen met haar zoontje hebben gedaan. Mijn naam stond er ook in: ik zou dat allemaal hebben gefilmd.'

De school diende meteen een klacht in wegens smaad, maar hoorde een paar dagen later dat de moeder ook een klacht had ingediend: wegens verkrachting. Niet de moeder, maar de leerkrachten werden gearresteerd, tot verbijstering van de school. Donohue: 'Wij konden ons niet voorstellen dat onderzoekers niet meteen zouden zien dat dit niet waar kon zijn. Het karakter van deze twee mannen, hun staat van dienst, de plek waar het gebeurd zou zijn...'

Iedereen op school kent de plaats waar het zou zijn gebeurd: het kantoor van Donohue. Dat kantoor heeft glazen wanden en geen gordijnen, dat weet ook iedereen, dus het is praktisch onmogelijk dat daar tijdens schooltijd drie mensen een kind mishandelen zonder dat iemand dat ziet.

De politie zegt 'voldoende bewijs' te hebben om de zaak naar de rechter te brengen, maar heeft tot nu toe niet verteld wat dat bewijs is, ook niet aan de advocaten van de verdachten. Op de dag van de wake maakt de politie bekend dat het dossier is overgedragen aan het Openbaar Ministerie. De politie lijkt niet helemaal overtuigd van de kracht van dat dossier. De woordvoerder zegt tegen de krant The Jakarta Post dat de politie dat dossier 'graag wil aanvullen als er nog onduidelijkheden zijn'.

Onduidelijkheid over verloop rechtszaak
Hoe lang de zaak zich gaat voortslepen is niet duidelijk. Onzeker is ook hoe lang Neil Bantleman en Ferdinant Tjiong gevangen zullen blijven. Hun voorarrest kan nog ruim een maand duren, en daarna kan het opnieuw worden verlengd.

Niemand weet wanneer de zaak voorkomt. Niemand kan voorspellen wat de rechters zullen doen. Bantleman's echtgenote Tracy wil daar niet eens over nadenken, zegt zij. Zover mag het gewoon niet komen. 'Ik hoop alleen maar dat straks ergens iemand op een stopknop drukt en dat het afgelopen is.

'Iedereen doet zijn uiterste best beleefd te blijven in zijn commentaar. Ook de leerlingen zijn geïnstrueerd. Zelfs het kleine meisje met de pamfletten kijkt bedeesd omhoog als iemand haar iets vraagt en zegt keurig: 'no comment'.

Niemand wil iets naars zeggen over Indonesië of het Indonesische rechtssysteem. 'Wij houden van Indonesië', is de steeds herhaalde boodschap. Maar dat blijkt moeilijk vol te houden. Een van de aanwezigen vat het heersende gevoel kort samen: 'This is a travesty of justice', bromt hij, dit is een karikatuur van gerechtigheid.

Het rechtssysteem gaat zijn eigen, duistere gang, en niemand kan voorspellen waartoe dat zal leiden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden