Nachtkanker

Het Bureau Beroepsziekten van de vakbond FNV denkt dat vijf Nederlandse vrouwen een schadevergoeding kunnen indienen bij hun werkgever. Zij zouden borstkanker hebben gekregen na nachtdiensten die ze meer dan twintig jaar achtereen met grote regelmaat hebben gedraaid....

Bij de vijf vrouwen zouden andere risicofactoren, van erfelijke aanleg tot roken of drinken en pilgebruik, geen rol hebben gespeeld.

De bond deed de oproep nadat in Denemarken schadeclaims van vrouwen vrouwen met borstkanker waren gehonoreerd. Tot maart kregen 38 Deense vrouwen een schadevergoeding van de overheid omdat extreme arbeidsomstandigheden die borstkanker zou hebben veroorzaakt, aldus de FNV dinsdag op een persconferentie. Er zijn, afhankelijk van de blootstelling, verschillende bedragen toegekend, met een maximum van 270 duizend euro.

Er lijkt voor tumorvorming een werkingsmechanisme te zijn. Bij mensen die vooral ’s nachts werken, raakt de biologische klok ontregelt. Er wordt daardoor te weinig melatonine gemaakt, een hormoon dat het slaap/waakritme regelt. Een lage melatonineproductie beïnvloedt de concentratie oestrogeen in het bloed, en dat kan leiden tot de ontwikkeling van borsttumoren, blijkt uit proefdieronderzoek onder meer met muizen. Ondanks dit plausibele werkingsmechanisme ontbreken eenduidige klinische bewijzen. Claims zullen vermoedelijk gemakkelijk te pareren zijn.

Een agentschap van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zette twee jaar geleden ‘ploegendienst’ op de lijst 2A van ‘mogelijk kankerverwekkende zaken‘, net als acrylamide en diverse chloor- en benzeenverbindingen. Het is een voorzet, een onderbouwend rapport hiervoor laat al twee jaar op zich wachten.

De dertien relevantste onderzoeken in het medische databestand PubMed zijn enkele jaren geleden tegen het licht gehouden door een internationale groep onderzoekers. Zeven van de studies hebben betrekking hebben op vrouwelijk vliegtuigpersoneel, in zes onderzoeken gaat het om personeel dat regelmatig ploegendiensten draait. De studies gaan over vrouwen met borstkanker aan wie achteraf is gevraagd naar hun arbeidsverleden – een aanpak die zich leent voor veel kritiek omdat vrouwen mogelijk een ander beeld schetsen dan de werkelijkheid, al dan niet bewust.

Uit de meta-analyse blijkt dat ploegendienst het risico op borstkanker mogelijk verhoogt, een klein beetje. Het is een gemiddelde conclusie: de studies laten wisselende resultaten zien.

Eenzelfde beeld komt bovendrijven uit een eind vorig jaar verschenen overzichtsanalyse van twee Amerikaanse oncologen van Harvard Medical School in Boston. ‘Er lijkt een verband te zijn tussen borstkanker en ploegendienst’, formuleren ze voorzichtig na bestudering van een tiental onderzoeken van anderen. ‘Een verband dat echter niet al te overtuigend is’, stellen ze.

Broer Scholtens (in het katern Kennis van 25 april 2009)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden