Nachtelijke zwerftocht langs de kerken

Goethe stelt de natuur boven de kerk.

Rome, 6 januari 1787
Om ook weer eens kerkelijke zaken ter sprake te brengen wil ik vertellen dat wij in de kerstnacht een zwerftocht hebben gemaakt langs de kerken waar diensten werden gehouden. Vooral één kerk wordt druk bezocht, waar het orgel en eigenlijk alle muziekinstrumenten van dien aard zijn dat bij pastorale muziek alle geluiden weerklinken, de schalmeien van herders, maar ook het kwinkeleren van vogels en het blaten van schapen.

Op Eerste Kerstdag zag ik de paus met heel de clerus in de Sint-Pieter, waar hij deels vóór de troon en deels van de troon af de hoogmis celebreerde. Het is in zijn soort een uniek schouwspel, heel schitterend en waardig, maar ik ben al zo lang in de school van Diogenes grootgebracht dat deze pracht en praal voor mij meer een gemis dan een geschenk is.

Vandaag, op het Driekoningen-feest, heb ik de mis volgens de Griekse ritus zien en horen reciteren. De ceremoniën leken me statiger, strenger, ernstiger en toch volkser dan die van de Latijnse mis. Ook daar heb ik weer gevoeld dat ik voor alles te oud ben behalve voor het ware. Hun ceremoniën en opera's, hun ommegangen en balletten, het stroomt als water op een zeildoekse jas van me af. Een natuureffect, zoals de zonsondergang gezien vanuit de Villa Madama, een kunstwerk, zoals de veel bewonderde Juno, laten bij mij een diepe en blijvende indruk achter.

Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832). Ingekort fragment uit Italiaanse reis; vertaling Wilfred Oranje. Boom, 1999.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden