nieuws uruzgan-missie

Nabestaanden van in Uruzgan omgekomen militair houden Defensie verantwoordelijk

Familieleden van de Nederlandse militair Aldert Poortema (22), die in 2008 in Afghanistan door eigen vuur omkwam, houden het ministerie van Defensie juridisch verantwoordelijk voor zijn dood en eisen genoegdoening. De stap volgt op de onthulling van staatsgeheime documenten over het schietincident door De Telegraaf.

Januari 2008: de lichamen van de in Uruzgan omgekomen Nederlandse militairen Aldert Poortema en Wesley Schol arriveren op de vliegbasis Leeuwarden. Beeld AP, Peter van Bastelaar/AVDD

Uit de documenten zou blijken dat tijdens de missie waaraan Poortema deelnam minstens drie grote operationele fouten zijn gemaakt. Ook de militair Wesley Schol (20) kwam hierbij om het leven. Een derde militair, korporaal Marc van de Kuilen, verloor door het ‘vriendelijk vuur’ zijn benen.

‘Op basis van de informatie die zij nu hebben, zijn de ouders van mening dat de dood van hun zoon voorkomen had kunnen en moeten worden’, reageert advocaat Sébas Diekstra namens de familie Poortema. ‘Daarom houden zij het ministerie van Defensie verantwoordelijk voor het fatale incident en willen ze de organisatie daar in juridische zin voor aansprakelijk stellen.’

Hoewel de ouders van Aldert Poortema zich op juridische stappen oriënteren, houden ze nog wel de deur open voor het ministerie van Defensie. Mochten ze door het departement uitgenodigd worden voor een gesprek, dan staan zij daar voor open.

Compagnies Alfa en Charlie

Het drama waarbij de twee Nederlandse militairen omkwamen, en een derde Nederlandse militair zijn benen verloor, vond plaats op de avond van 12 januari 2008. Twee compagnies – Alfa en Charlie – trekken dan samen op door Uruzgan om gebied op de Taliban te heroveren. Tijdens een overnachting in enkele ommuurde huizen, zogeheten quala’s, gaat er het nodige mis in de communicatie tussen de twee compagnies.

De planning voor de operatie wordt op het laatste moment omgegooid, verblijflocaties worden niet doorgegeven en ook wordt de waarschuwing dat de compagnies te ver van elkaar verwijderd liggen genegeerd. Ondertussen worden er bij de quala’s rondsluipende Talibanstrijders gemeld.

Als op het dak van een quala vier mannen worden gespot, wordt het sein tot vuren gegeven. Korporaal Poortema, die op het dak van een quala staat, wordt dodelijk getroffen. Soldaat Schol, die hem te hulp schiet, wordt ook doodgeschoten. In de chaos die ontstaat worden twee leden van de Afghan National Army (ANA) die met de Nederlandse militairen optrekken voor indringers aangezien en doodgeschoten. Ook korporaal Marc van de Kuilen wordt in de hectiek door kogels van eigen manschappen getroffen.

Zwarte bladzijde

Er is nooit iemand vervolgd voor de dood van Poortema en Schol. In 2010 concludeerde het gerechtshof in Arnhem ‘dat de bekende feiten en omstandigheden geen strafvervolging rechtvaardigen’ van de militairen die het sein tot vuren gaven. Het ministerie van Defensie noemde het incident onlangs nog ‘een zwarte bladzijde in de geschiedenis van de Nederlandse krijgsmacht’, maar stelt ook dat de gemaakte fouten niet toe te schrijven zijn aan individuele militairen.

‘Ik ga ernaar toe!’, zei soldaat Wesley Schol, toen hij zijn ploeggenoot Aldert Poortema vanaf het dak hoorde roepen dat hij gewond was. De 20-jarige infanterist klom haastig op een laddertje dat tegen de muur stond. Een collega waarschuwde: ‘Pas op, er wordt nog geschoten.’

Ouders Wesley Schol ontvingen een postume onderscheiding voor dapperheid voor hun zoon.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden