Nabestaanden houden orgaandonatie vaak tegen

De inzet van speciaal opgeleid ziekenhuispersoneel om meer orgaandonoren te werven, heeft geen effect. In bijna 70 procent van de gevallen weigeren nabestaanden orgaandonatie als het erop aankomt....

Van onze verslaggeefster Ellen de Visser

Dat blijkt uit onderzoek dat op verzoek van het ministerie van Volksgezondheid werd verricht in zes ziekenhuizen in Rotterdam en omgeving. De resultaten worden vandaag gepresenteerd.

Veel ziekenhuizen hebben de afgelopen jaren met geld van het ministerie verpleegkundigen opgeleid die nabestaanden van potentiële orgaandonoren benaderen.

Transplantatiecoördinator Hanneke Hagenaars van het Erasmus MC, dat de studie aanvoerde, noemt de bevindingen 'zeer ontmoedigend'. Het aanbod aan mogelijke donoren is volgens haar niet gedaald; het is de familie die onverminderd vaak donatie tegenhoudt.

Nabestaanden hebben altijd inspraak, ook als de overledene zich als donor heeft laten registreren. Van de familieleden van geregistreerde donoren houdt 8 procent de donatie uiteindelijk tegen. Vaak gebeurt dat omdat ze het overlijden niet meteen kunnen accepteren, zegt Hagenaars.

Van de overledenen die niet geregistreerd staan (acht miljoen Nederlanders) weigert bijna 70 procent van de nabestaanden toestemming te geven om organen uit te nemen.

Dat gebeurt vaak uit voorzichtigheid, zegt Roland Friele van het onderzoeksinstituut Nivel. 'De familie weet veelal niet wat de overledene had gewild en zegt dan maar nee.'

Omdat weigeringen door nabestaanden veruit de belangrijkste reden vormen voor het gebrek aan orgaandonoren zouden campagnes zich veel meer op de familie moeten richten, vindt Hagenaars. Het is belangrijk, zegt ook Friele, dat familieleden van elkaar weten hoe ze over donatie denken. 'Zodat ze als het moment daar is, kunnen handelen in de geest van de ander.' De Nierstichting voerde begin vorig jaar korte tijd de voorlichtingscampagne Nierdonor ja/nee, weet u het al van elkaar?, maar stopte daarmee uit geldgebrek.

De Rotterdamse studieresultaten vormen een tegenslag voor minister Hoogervorst van Volksgezondheid. Er zijn nu 58 donatiefunctionarissen werkzaam in vijftig ziekenhuizen en de minister hoopte dat hun werk het aantal donoren zou doen toenemen.

De bevindingen worden gepresenteerd op het moment dat in de Tweede Kamer wordt gestemd over een wijziging van het systeem van donorregistratie: van een toestemmingssysteem naar een bezwaarsysteem.

Deskundigen verschillen van mening over het effect van die wijziging op het aantal familieweigeringen. Het Nivel denkt dat de groep geregistreerde donoren dan weliswaar zal toenemen, omdat veel Nederlanders zullen verzuimen zich af te melden, maar dat het aantal weigeringen van familie navenant zal stijgen. Het aantal orgaandonaties zal daardoor min of meer gelijk blijven. Friele: 'In het huidige systeem is registratie een krachtig ja. In een bezwaarsysteem houdt registratie in dat iemand geen nee heeft gezegd. Dat is een minder sterk signaal voor de familie.'

Hagenaars van het Erasmus MC hoopt op het tegenovergestelde: 'Van een overledene die zich niet heeft laten registreren, zeggen de nabestaanden nu: hij heeft dus geen donor willen zijn. Als het systeem verandert, zegt de familie mogelijk: hij heeft ondanks herhaalde oproepen zijn naam niet laten schrappen, het zal dus wel goed zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden