Nieuws Onderzoeksdossier overledene

Nabestaanden eisen inzage in dossier overleden dierbare

Een groep nabestaanden die bij de politie nul op het rekest kreeg bij het opvragen van het dossier van hun dierbare overledene, stapt deze week naar de Nationale Ombudsman met een klacht hierover. Zij vinden dat zij een afschrift van het onderzoeksdossier moeten kunnen krijgen om daarmee zelf nader onderzoek te laten doen door onafhankelijke deskundigen. 

Moeder Marion van dochter Jessica van Room. De politie concludeerde zelfmoord, haar familie weigert zich hierbij neer te leggen. Beeld Aurélie Geurts

Een groep nabestaanden die bij de politie nul op het rekest kregen bij het opvragen van het dossier van hun dierbare overledene, stapt deze week naar de Nationale Ombudsman met een klacht hierover. Zij vinden dat zij een afschrift van het onderzoeksdossier moeten kunnen krijgen om daarmee zelf nader onderzoek te laten doen door onafhankelijke deskundigen.

De nabestaanden vinden dat ze het recht hebben om te weten waaraan hun dierbare exact is overleden, zeker nu de Tweede Kamer een motie heeft aangenomen die daartoe oproept.

Als de politie en het Openbaar Ministerie niet met zekerheid hebben kunnen vaststellen of een slachtoffer is overleden door een misdrijf, hebben nabestaanden in principe geen recht op een kopie van het onderzoeksdossier. Dit is onder meer om de privacy van getuigen en verdachten te beschermen. Vanwege de onvrede hierover diende Kamerlid Michiel van Nispen (SP) in december 2016 een motie in. Die geeft nabestaanden meer mogelijkheden het onderzoeksdossier te kunnen lezen, met inachtneming van de privacy. Die motie werd aangenomen, maar wordt tot op heden niet uitgevoerd, zegt advocaat Sébas Diekstra, die zich al jaren voor deze kwestie inzet.

In maart dit jaar schreef hij hierover een brief aan de vaste Kamercommissie voor Justitie en Veiligheid. Diekstra ziet ‘in vele tientallen gevallen dat het Openbaar Ministerie nog altijd weigert het politiedossier aan de nabestaanden te overhandigen’. Nabestaanden willen dit dossier graag zien; het helpt hen bij de verwerking van het verlies en om kennis te nemen van de feiten. Maar ook omdat ze soms de lezing van politie over een ongeluk of zelfmoord niet geloven en zelf nader onderzoek willen doen.

Privacy

Van Nispen zegt dat er vanuit de Kamer ‘flinke druk’ is uitgeoefend om minister Dekker (Rechtsbescherming) te overtuigen dat nabestaanden recht hebben op deze informatie. ‘Er zijn allerlei mogelijkheden bij het verstrekken van de dossiers toch de privacy te waarborgen.’

Het Openbaar Ministerie begrijpt de belangen van de nabestaanden, maar moet deze afwegen tegen andere, zoals de persoonsgegevens van anderen in het dossier, zegt een woordvoerder van het Parket-Generaal. ‘Het zwart lakken van namen is niet altijd genoeg, omdat uit de context kan blijken om wie het gaat. Dan kan het dossier niet worden verstrekt.’

Per 1 juli worden wel de mogelijkheden voor nabestaanden om het dossier in te zien verruimd. ‘Uitgangspunt bij verzoeken om inzage wordt: ja, tenzij’, zegt een woordvoerder van de ministers van Justitie en Veiligheid. Maar voor de verstrekking van dossiers en dossierstukken blijft om privacyredenen een strikter beleid gelden.

Vrije toegang

Advocaat Diekstra vindt de verruiming van alleen de inzagemogelijkheden niet genoeg. ‘Om het Openbaar Ministerie via een zogeheten artikel 12-procedure te kunnen dwingen om toch vervolging in te stellen, moet er redelijk vermoeden zijn dat iemand betrokken is geweest bij de dood van een dierbare. Als politie en justitie geen onderzoek meer willen doen, dan moeten nabestaanden dat zelf kunnen laten doen. Voor dat nadere onderzoek of een second opinion van een externe deskundige is vrije toegang tot het onderzoeksdossier essentieel.’

In een aantal gevallen heeft dit geleid tot de heropening van een zaak, zoals in het geval van het meisje Sharleyne (8) dat in juni 2015 dood werd gevonden bij een flat in Hoogeveen. Aanvankelijk sprak de politie van een ongeluk, maar na extra onderzoek op aandringen van haar vader en een artikel 12-procedure bij het gerechtshof, staat de moeder 13 juni terecht voor moord op haar dochter.

Jessica van Room. Beeld Aurélie Geurts

Ook de zaak rond het overlijden van Eline Melters – in 2009 door de politie als een zelfmoord beschouwd – wordt heropend na een artikel 12-procedure. In de zaak van Jessica van Room uit 2005, waarin de nabestaanden niet geloven dat er sprake is van zelfmoord, loopt op dit moment een artikel 12-procedure.

Diekstra: ‘Deze voorbeelden maken kraakhelder hoe belangrijk het is dat nabestaanden zelf onderzoek kunnen instellen met externe deskundigen, als het OM een verkeerde beslissing neemt of gewoonweg slecht of onvoldoende onderzoek doet. Het Openbaar Ministerie wil kennelijk niet dat anderen hun werk controleren.’

‘Zelfmoord? Niks ervan. De politie heeft dit afgeraffeld’

Marion van Buul strijdt al jaren voor inzage in het dossier rond de dood van haar dochter. ‘Nabestaanden hebben het recht om te weten wat er is gebeurd.’ Lees het interview. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.