Naastenliefde in Veen geldt vooral voor eigen geloof

Van een uitgebrande auto meer of minder kijkt men in het Noord-Brabantse dorp Veen niet op - het is plaatselijke folklore. Maar een afgefakkelde politieauto is toch van een nieuwe, bijzondere categorie.

Beeld Erik Haverhals, FPMB

Twaalf uur na het vuur in de nacht ligt de Willem de Zwijgerstraat, pal achter de Maasdijk, er weer bij zoals altijd en zoals alle straten in Veen: schoon. En aangeharkt. En stil. En van een imponerende saaiheid. Een stijf christelijk dorp aan de rivier, dat is Veen. In de Willem de Zwijgerstraat is op de plek waar de politiewagen geparkeerd stond de bestrating nog smerig zwart. Onder het plaveisel broeit in Veen altijd de opstandigheid.

Dat is althans de verklaring van de Veners die iets willen zeggen over het voorval. Het gebeurde om half drie in de nacht van donderdag op vrijdag. Een surveillance-auto was gedirigeerd naar een woning waar vernieling zou zijn aangericht. Ter plekke bleek dat van buitenaf een baksteen door het wc-raam was gegooid. Er woont een Syrische man, sinds anderhalf jaar. Hij had bezoek van zijn zoon die in een asielzoekerscentrum in Leeuwarden is ondergebracht. Uit het politierapport: 'Na enige tijd hoorden de agenten een vreemd geluid buiten. Toen ze naar buiten keken, zagen ze dat hun dienstauto in brand stond.'

De brandweer stond machteloos, het karkas is weggesleept en wordt onderzocht op sporen. De burgemeester liet weten dat hij het gebeurde zeer betreurt. 'Dit past niet in onze samenleving.'

Het wordt 'stoken' genoemd in Veen; het is een traditie om met Oudjaar de fik te zetten in oude auto's. En naarmate de autoriteiten een hogere borst opzetten tegen deze praktijk, wordt de uitdaging groter. Het gaat in Veen om meer dan een kat-en-muisspel. Het gaat om de vraag wie de baas is. In Veen vinden Veners dat de Veners de baas zijn.

Een oud-burgemeester noemde Veen eens 'een Sicilliaans dorp'. De man houdt van oldtimers. Hij had een oude Pontiac voor de deur staan, naast een reguliere Chrysler. Op een vroege ochtend in de zomer van 2004 stonden beide auto's zomaar in de fik.

Alles in Veen is handel. Ze zitten in de eieren, de planten, het fruit. Later zijn daar auto's bijgekomen, vooral dikke tweedehands Mercedessen. Sneller dan in de handel kun je het niet verdienen, zeggen ze. Er wordt hard gewerkt in Veen, nooit gekreund en dik verdiend. Ze hebben weinig op met de overheid. Als er al een zwaard van het gezag is, dan rust dat bij de Here. De muren worden hoog opgetrokken in Veen.

Allicht was het gisteren de vraag in het dorp hoe die trouwe surveillance-auto aan zijn einde is gekomen. Er is er Een die alles ziet. Voor de mens liggen de uitkomsten nog open. Van een familieruzie onder Syriërs tot een spontane kortsluiting in het elektronisch systeem van de dienstwagen. Verzin het.

En toch. In september kwam er weer eens een anonieme brief binnen bij het gemeentebestuur van Wijk en Aalburg, waaronder het kerkdorp Veen ressorteert. De boodschap blonk uit in helderheid: het gemeentehuis gaat in de as als er asielzoekers komen. Van de vestiging van een asielzoekerscentrum is geen sprake in Wijk en Aalburg. Er wonen zogeheten statushouders in Veen, erkende vluchtelingen zoals de Syriër in de Willem de Zwijgerstraat. Het zijn er niet meer dan een paar handenvol.

Liever kwijt dan rijk

Maar toch. 'In principe zijn buitenlanders hier geen probleem', zegt een inwoner die als een van weinigen - en zonder naamsvermelding - met de buitenwacht wil praten. 'De handel gaat naar Duitsland en verder, men is hier internationaal. Maar je moet hier wel je eigen broek ophouden. Asielzoekers hebben niks, die leven op kosten van de samenleving. Dan is men je liever kwijt dan rijk.'

Een ander: 'De gereformeerde kerken houden de mensen voor dat men zijn naaste moet helpen. Maar dit zijn wel naasten van een andere geloofstak. Dan zijn het ook andere naasten, begrijpt u wel.'

Een derde: 'Als er iets van buiten komt, wordt het moeilijk. Men is hier erg gesteld op de eigen mensen. Het dorp telt ongeveer drieduizend inwoners. Veronderstel dat hier tweehonderd asielzoekers zouden moeten komen. Ik geloof niet dat zoiets mogelijk is in Veen. Dat zou heel lastig worden.'

Maar toch, wie haalt het in zijn hoofd een politiewagen die op surveillance is, in de fik te steken? 'Er zijn echt wel mensen die weten wie dit geflikt hebben', luidt het antwoord. 'Maar niemand zal praten. Dat kan je niet hebben in een dorp als dit. We hebben niets gezien, we hebben niets gehoord - dat is Veen.'

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden