Naast Bill had ook Hillary een sleutelrol

Het besluit voor de missie van Bill Clinton naar Pyongyang, werd in het diepste geheim genomen na lang en moeizaam overleg tussen de VS en Noord-Korea.

Rond half negen plaatselijke tijd vertrok de voormalige Amerikaanse president Bill Clinton woensdagochtend uit Pyongyang op weg naar Los Angeles.

Na een spectaculair bezoek van twintig uur waarin hij de Amerikaanse journalistes Laura Ling (32) en Euna Lee (36) had vrijgekregen, een diplomatiek gesprek met de Noord-Koreaanse regering had gehad en had gedineerd met de zieke leider Kim Jong Il, landde hij op Amerikaanse bodem.

Clintons missie naar Pyongyang was de meest zichtbare door een Amerikaan in bijna een decennium. En het kwam juist op het moment dat de betrekkingen tussen de VS en Noord-Korea sterk waren bekoeld, nadat de Noord-Koreanen afgelopen mei een tweede nucleaire test uitvoerden en een aantal raketten lanceerden.

De missie heeft een einde gemaakt aan de beproeving van de twee Amerikaanse journalisten. De verslaggeefsters waren op 17 maart aangehouden nadat ze vanuit China de grens met Noord-Korea waren overgestoken voor een reportage over mensenhandel.

De missie heeft ook Bill Clinton terug op het wereldtoneel gekatapulteerd. Als helper van president Obama, de man die Clintons echtgenote Hillary vorig jaar versloeg en die haar tot zijn minister van Buitenlandse Zaken benoemde.

Hillary Clinton was overigens nauw betrokken bij de missie naar Noord-Korea. Ze heeft diverse personen voorgesteld die naar Pyongyang zouden kunnen reizen om te bemiddelen bij de vrijlating van de twee vrouwen – onder wie Clintons toenmalige vice-president Al Gore. Totdat de Noord-Koreanen aangaven een voorkeur te hebben voor Bill Clinton, aldus bronnen die over de gang van zaken zijn geïnformeerd. Volgens deze bronnen zou Al Gore, medeoprichter van Current TV, de zender waarvoor de twee journalisten werken, Clinton tien dagen geleden hebben gebeld en gevraagd naar Pyongyang af te reizen. Bill Clinton ging akoord, op voorwaarde dat het Witte Huis geen bezwaar had.

Geheim

Het besluit voor de missie werd in het diepste geheim genomen, na wekenlange achterkamertjesbesprekingen tussen de VS en de Noord-Koreaanse delegatie bij de VN. Het Witte Huis stelde lijstjes samen met potentiële kandidaten. Hierop prijkten naast Al Gore ook de naam van gouverneur Bill Richardson van New Mexico.

De Noord-Koreanen gaven in gesprekken met de journalistes Ling en Lee aan uitsluitend met Clinton te willen praten. Clinton zou als president ooit een condoleancebrief hebben geschreven aan Kim Jong Il, na het overlijden van diens vader Kim Il Sung. Volgens een voormalige ambtenaar zou Kim met de vrijlating van de twee vrouwen het ‘humanitaire gebaar’ hebben willen beantwoorden.

Beide verslaggeefsters gaven de Noord-Koreaanse boodschap in juli door aan hun families. Vervolgens kwam de boodschap bij Gore terecht, die hem weer doorgaf aan het Witte Huis, dat een onderzoek begon om te bekijken of een missie met Clinton kon slagen.

President Obama sprak niet direct met Clinton over de missie. Maar zijn nationale veiligheidsadviseur, generaal James L. Jones, nam contact op met de oud-president om hem te polsen. Intussen onderhandelde het Witte Huis met de Noord-Koreanen om er zeker van te zijn dat Clinton ook met de journalisten zou terugkeren.

Privépersoon

Bovendien werd afgesproken dat Clinton als privépersoon naar Noord-Korea zou vertrekken. Hoge ambtenaren bezweren dat Clinton geen enkele boodschap van president Obama voor Kim Jong Il heeft meegenomen. En dat Clintons enige mandaat was om te onderhandelen over de twee verslaggeefsters. ‘Deze reis was 100 procent bedoeld voor de journalisten’, aldus een anonieme hoge ambtenaar van het Witte Huis. ‘We wisten dat Kim Jong Il zou proberen een ontmoeting met Clinton te regelen. Maar dat was niet de insteek van deze missie.

Toch denken waarnemers dat Clintons besprekingen in Pyongyang veel verder hebben gereikt dan de vrijlating van het tweetal.

‘Het zou ergens tussen verrassend en schokkend zijn als er geen enkele inhoudelijke discussie is geweest tussen de voormalige president, die zeer deskundig is inzake de nucleaire kwestie, en Kim Jong-Il’, zegt Robert Gallucci, die ooit namens de regering-Clinton met Noord-Korea onderhandelde.

Grote blijdschap bij de twee journalistes die dinsdag terugkeerden in de Verenigde Staten, nadat zij door bemiddeling van Bill Clinton zijn vrijgelaten door Noord-Korea. (AFP) Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden