'Naar de inhoud is nooit gekeken'

PvdA-fractieleider Van Nieuwenhoven pleit voor zelfonderzoek, maar met mate. 'We hebben al genoeg rapporten gehad.' 'Ik moet maar wennen aan Balkenende'..

Van onze verslaggever Jan Hoedeman

In de nacht van de voor de PvdA verschrikkelijke uitslag van de Tweede-Kamerverkiezingen kwam Jeltje van Nieuwenhoven thuis, dronk een paar whisky's voor de televisie en viel in slaap. 'Maar niet tijdens het lijsttrekkersdebat hoor.'

Ze wist al vrij zeker dat ze de volgende dag de nieuwe fractievoorzitter zou worden. Van Nieuwenhoven: 'Partijvoorzitter Ruud Koole kwam die avond naar me toe en zei dat het partijbestuur vond dat ik Ad Melkert als fractievoorzitter moest opvolgen als hij zou terugtreden. Er waren ook anderen die het zeiden. Voor mij was er geen enkele twijfel dat ik dat moest doen.'

- Hoe moet de PvdA worden vernieuwd?

'Een van de dingen is dat de gewone leden de nieuwe politiek leider van de PvdA gaan kiezen. Dat zou ik fantastisch vinden. Dergelijke belangrijke keuzes moeten niet meer exclusief worden gelaten aan de fractie, partijbestuur of bewindslieden.

'Ik moet hier de Britse Conservatives een compliment maken. Die zeggen: er moeten minstens twee kandidaten zijn, desnoods voegt het partijbestuur er nog eentje aan toe. Het kan een signaal zijn dat mensen denken: dan heeft de PvdA er toch iets van begrepen. Het zal de politiek verlevendigen.'

- Wat voor type uitstraling moet de grootste oppositiefractie krijgen?

'Dat is heel moeilijk, want de eerste tijd zitten we nog voor de helft met bewindslieden. We gaan het meemaken dat als we debatten gaan voorbereiden, dat we eerst een aantal fractieleden die minister of staatssecretaris zijn geweest, ernstig moeten toespreken.'

- U kunt ze ook verzoeken iets ander te gaan doen.

'Nee hoor. De lijst is inderdaad vastgesteld onder het gesternte dat we zo'n twintig zetels meer krijgen dan nu het geval is. Dat is verrekte jammer, maar dat wil daarmee nog niet zeggen dat het niet kan.'

- Is het niet tragisch dat de toekomst van de PvdA, zo'n vijftien jongere Kamerkandidaten, buiten staat en dat het verleden op hun stoelen zit?

'Er wordt mij te veel gedaan alsof vernieuwing alleen maar kan als je dertig jaar jonger bent dan ik met mijn achtenvijftig jaar.'

- Gaat u ze tegenhouden als ze willen opstappen?

'Nou, ik wil wel een goed gesprek met ze hebben en hun argumenten horen. En dan nog kan ik het ze afraden.'

- Wordt u niet gehinderd door het feit dat u bevriend bent met veel van de regenten die nu in de fractie zitten?

'Nee, dat kan ik heel goed scheiden. Maar we moeten ons in ieder geval afvragen hoe we die groep jongere sociaal-democraten erbij kunnen houden in een soort netwerk.'

- Hoe verklaart u de electorale dreun?

'Er is iets gebeurd in Nederland waardoor het lijkt alsof the medium the message is. Het is heel gevaarlijk dat de manier waarop de boodschap wordt gebracht, minstens even belangrijk is als de inhoud.

'Vanaf 15 december heeft Gerard van Westerloo in Vrij Nederland week-in-week-uit Ad Melkert neergezet op de vorm. Dat is toch heel merkwaardig. Het gebeurt, ik ben voor de vrijheid van meningsuiting, maar er is nooit naar de inhoud gekeken.'

- Gaat de PvdA nu een grondig zelfonderzoek verrichten?

'Enige zelfreflectie is prima, maar je kunt er ook in verzinken. Ik geloof niet dat we een commissie moeten instellen. We hebben al genoeg rapporten gehad als Bewogen Beweging en Schuivende Panelen. Daarin staan veel ware dingen, die je desgewenst kunt naslaan.'

- Denkt u bij de algemene politieke beschouwingen tegenover minister-president Kok te staan of tegenover minister-president Balkenende?

'Ik hoop dat het Balkenende zal zijn. Het lijkt me doodgriezelig, maar daar moet ik maar aan wennen.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden