NieuwsAanpassing Stelsel Bewaken en Beveiligen

Naar aanleiding van liquidatieproces Marengo zijn richtlijnen voor persoonsbeveiliging aangepast

Als gevolg van het liquidatieproces Marengo heeft de overheid haar richtlijnen voor het beveiligen van bedreigde personen ingrijpend veranderd. Alleen functionarissen die voor de democratische rechtsorde en persvrijheid van belang zijn, kunnen nog persoonsbeveiliging krijgen.

Voorafgaand aan een vergadering van de Orde van Advocaten tekenen advocaten het condoleanceregister voor Derk Wiersum. Beeld ANP

Het zogeheten Stelsel Bewaken en Beveiligen is onder druk komen te staan door de aanpak van ondermijnende criminaliteit.  Het uitgangspunt blijft dat de overheid zorg draagt voor de veiligheid van haar inwoners, maar het ‘ongestoord kunnen functioneren’ wordt in principe alleen nog gewaarborgd voor bewindslieden, Kamerleden, rechters, officieren, advocaten en journalisten. Alleen zij zullen bij ernstige bedreigingen persoonsbeveiliging krijgen, oftewel beveiligers die hen onder meer begeleiden in gepantserde voertuigen en die voor de te beveiligen personen springen om de kogel op te vangen.

‘Dat betekent dat de overheid van elke andere burger kan verlangen dat die in zeer ernstige dreigingssituaties ergens anders gaat wonen en desnoods een andere naam aanneemt’, zegt Rutger Jeuken, de portefeuillehouder Bewaken, Beveiligen en Crisisbeheersing van het Openbaar Ministerie. Een burger mag weigeren, maar dan neemt hij zelf de risico’s.

In het oude beveiligingsstelsel gold dat een Nederlands staatsburger ongestoord moest kunnen functioneren. In principe waren burgers zelf verantwoordelijk voor hun veiligheid. Wie dat door een gerichte dreiging niet aankon, moest terugvallen op zijn werkgever. Als ook dat niet lukte, voorzag de overheid per definitie in veiligheidsmaatregelen (bijvoorbeeld camera’s, beveiligers of onderbrenging in een safehouse).

Voor een reconstructie die zaterdag verschijnt, voerde de Volkskrant gesprekken over wat er achter de schermen gebeurde bij betrokken overheidsinstanties na de moord op Derk Wiersum op 18 september. Hij was de advocaat van de kroongetuige in het Marengo-proces. In dat proces staan zeventien verdachten van betrokkenheid bij liquidaties terecht, onder wie de kroongetuige zelf en het maandag gearresteerde criminele kopstuk Ridouan T.

Voor de moord op advocaat Wiersum werd er bij de beveiliging van personen vooral uitgegaan van ‘concrete dreigingsinformatie’, nu wordt ook gekeken de ‘mate van voorstelbaarheid’ dat een dreiging wordt omgezet in daden. ‘Dat betekent dat we niet langer enkel informatiegestuurd werken, maar een inschatting moeten maken van die mate van voorstelbaarheid’, zegt Harro Kras, hoofd van de Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging (DKDB).

Voorstelbaarheid is moeilijk af te bakenen. ‘We kunnen niet oneindig mensen beveiligen’, zegt Kras. ‘De vraag is: in wat voor maatschappij willen we leven? We willen het poldermodel waarin iedereen elkaar een handje kan geven en we ons niet in een glazen kooi moeten begeven. Aan sommige beroepen kleven risico’s, we kunnen niet alle incidenten uitsluiten.’

Voor kroongetuigen gelden andere regels. Zij vallen onder het Team Getuigenbescherming. Als familie van kroongetuigen gevaar loopt, zal volgens Jeuken afhankelijk van de situatie worden gekeken of ook zij onder het Team Getuigenbescherming vallen of onder het Stelsel Bewaken en Beveiligen. Volgens Jeuken is het het veiligst om bij een ernstige dreiging ‘onder de radar te verdwijnen’. ‘Persoonbeveiliging van de DKDB is heel ingrijpend.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden