Na Vestia dreigen nu ook voor Portaal geldproblemen

De lage rentestand bezorgt ook woningcorporatie Portaal kopzorgen. Als de rente met meer dan 0,9 procentpunt zakt, komt de vijfde woningcorporatie van Nederland in geldproblemen.

AMSTERDAM - Daarmee is Portaal een van de 24 Nederlandse verhuurders die niet zijn opgewassen tegen een rentedaling van 1 procent. Minister Liesbeth Spies van Binnenlandse Zaken noemde dat aantal dinsdag, maar ze gaf geen namen.


De huisbazen zijn kwetsbaar voor een verdere daling van de rente omdat zij zich met complexe financiële producten - derivaten - hebben verzekerd tegen een rentestijging. Nu de rente daalt, eisen de banken dat de corporaties onderpand storten. Vestia, de grootste woningcorporatie van Nederland, dreigde vorige maand zelfs om te vallen doordat het voor miljarden euro's aan dergelijke margin calls kreeg.


'Wij komen in de liquiditeitsproblemen als de tienjaarsrente, die nu rond de 2,25 procent staat, met nog eens 0,9 procent daalt', zegt Dirk Jan van der Zeep, die bij Portaal over de financiën gaat. 'Op dat moment zullen de banken een onderpand van 300 miljoen euro vragen, meer dan we op dit moment kunnen leveren.'


Derivatenprobleem

Portaal heeft in totaal 56 duizend woningen in Utrecht, Amersfoort, Arnhem, Leiden en Nijmegen. Na Vestia en Ymere is het de corporatie met de grootste derivatenportefeuille van Nederland. Waar de meeste corporaties hun rentebeleid doen in samenwerking met een huisbankier, hebben deze grote drie een treasury-afdeling, die volledig zelfstandig derivatencontracten sluit met banken.


Maar daarmee houdt de vergelijking tussen Vestia en Portaal voorlopig op. Het derivatenprobleem van Portaal staat namelijk in schril contrast met de sores bij de Rotterdamse corporatie - Vestia heeft voor 9,9 miljard euro aan derivaten en zo'n 2 miljard euro aan margin calls terwijl Portaal voor 'slechts' 1,2 miljard euro aan derivaten heeft en tot nu toe 99 miljoen euro aan onderpand moest storten.


Maar dat wil niet zeggen dat al die gestorte miljoenen Portaal geen geld kosten. Indien de rente op het huidige lage niveau blijft, zou dat de corporatie op jaarbasis minimaal 1 miljoen euro aan rente kosten.


'Ingecalculeerd risico'

Die tegenvaller is in tegenspraak met eerdere mededelingen die de corporatie over de kosten van haar derivatenpositie deed. Portaal zei steeds dat alle borg op een 'depositorekening' werd gezet bij de banken, waar het kapitaal tegen een marktconforme rente zou groeien. In werkelijkheid opent de corporatie rekeningen courant waarop ze rood kan staan zodra er een margin call komt. En rood staan is iets anders dan sparen, Portaal moet daarop netto 1 procent rente betalen.


Dirk Jan van der Zeep en zijn werknemers voeren nu onderhandelingen met banken, zodat ze in de maand april van het lijstje van 24 risicovolste corporaties af kunnen. Dat doen zij door 'extra faciliteiten af te sluiten' bij hun derivatenbanken. In gewone mensentaal: extra rekeningen openen waarop Portaal rood kan staan.


'De margin calls zijn natuurlijk tegenvallers, maar het gaat hier wel om een ingecalculeerd risico', zegt Van der Zeep. 'Dankzij onze derivaten hebben we de afgelopen jaren gemiddeld 1 procent minder rente betaald dan het gemiddelde uit de sector. Dit betekent voor Portaal gemiddeld 17 miljoen extra investeringsruimte per jaar, waarmee we onder andere meer huizen hebben kunnen bouwen. Onze huidige bouwplannen gaan ook gewoon door.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden