Na veertien jaar is KPN weer terug bij af

Om de binnenlandse concurrentie te overleven moest KPN de grens over, vond KPN. Het werd een debacle. Hoe lang nog voor het bedrijf wordt ingelijfd?

Hoe symbolisch: sinds zaterdag kunnen klanten van KPN in Frankrijk en Monaco niet meer bellen, sms'en of mobiel internetten. Dinsdag, op de vierde dag van de storing, maakte KPN bekend zich bijna volledig uit het buitenland terug te trekken. Het telecombedrijf verkoopt zijn Duitse dochter E-Plus aan zijn Spaanse branchegenoot Telefonica.


Als de mededingingsautoriteiten in Brussel hun zegen geven aan het akkoord, trekt KPN zich terug van de grootste markt in Europa. Het is dan over de grens alleen nog actief in België onder de naam BASE. Een 'uitdager', zo mag KPN-topman Eelco Blok deze lokale aanbieder graag omschrijven. Eentje die voortdurend beter presteert dan de rest van de Belgische markt, dus de moeite van het behouden waard is, aldus Blok dinsdag.


De vraag is wat Bloks aanprijzingen waard zijn. Nog geen jaar terug wilde KPN dolgraag af van zijn Belgische activiteiten. In augustus maakte het bedrijf bekend zijn zoektocht naar een koper te staken. De onderhandelingen met potentiële overnamekandidaten hadden niet de prijs (1,8 miljard) opgeleverd die KPN wilde zien.


Vanochtend zei Blok dat KPN bereid is elke asset te verkopen als er de juiste prijs voor wordt geboden. Dat bleek voor E-Plus 5 miljard euro in cash te zijn en een belang van 17,6 procent in het bedrijf dat ontstaat als Telefonica zijn Duitse activiteiten en die van KPN samenvoegt.


Dit betekent niet eens dat KPN alleen met winst afstand doet van zijn eigendommen. De verkoop van E-Plus zal in het derde kwartaal leiden tot een verlies van 1,3 miljard euro omdat de Duitse dochter eind juni voor méér in de boeken stond dan de som die de Spanjaarden betalen. Hoeveel KPN overhoudt aan de verkoop hangt sterk af van de resultaten die de Spanjaarden boeken met 'hun' E-Plus.


Dit is niet het slotakkoord waarvan KPN droomde toen het bedrijf eind vorige eeuw aan zijn buitenlandse avontuur begon. Het buitenland lonkte omdat de oude PTT in Nederland met concurrentie te maken kreeg toen de monopoliepositie verloren ging. De explosieve groei van internet leek een onverzadigbare honger naar snelle verbindingen los te maken.


In hoog tempo werden belangen opgebouwd in telecombedrijven in Hongarije, Oekraïne, België en Duitsland. In dat laatste land sloeg het bedrijf in 1999 zijn grootste slag: het nam een belang van 77,5 procent in E-Plus over van BellSouth voor 18,7 miljard euro. Drie jaar later betaalde KPN nog eens 2,1 miljard voor de rest van de aandelen - op een moment dat het bedrijf al water maakte door het inklappen van de internethype.


In 2001 trad Ad Scheepbouwer bij KPN aan als puinruimer. Met een snoeiharde sanering, die gepaard ging met het verlies van tienduizenden banen, bracht Scheepbouwer het schip in rustiger water. Een andere erfenis van zijn voorganger, de joint-venture met het Amerikaanse Qwest, ging in 2002 kopje onder en liet een netwerk na van 25 duizend kilometer glasvezel en 4,2 miljard schuld.


Blok, die in 2011 Scheepsbouwer opvolgde, heerst nu over een geslonken koninkrijk. Hij moet sinds vorig jaar voor elke grote beslissing afwachten of hij Carlos Slim meekrijgt. De rijkste man ter wereld nam in 2012 een belang van 28 procent in KPN.


Voor zijn inkomsten is KPN nu grotendeels toegewezen op zijn thuismarkt. Die is turbulent te noemen. De consument belt en sms't al twee jaar minder, een trend waar ook de afgelopen drie maanden nog geen eind aan kwam. Andere activiteiten als televisie, vaste telefonie en breedband internet maken de verliezen van de mobiele divisie niet goed. Sterker: uit de jongste kwartaalcijfers blijkt dat KPN op alle onderdelen heeft ingeleverd.


Als KPN nog verder krimpt, wordt het een overnamedoel voor zijn twee binnenlandse concurrenten, Vodafone (Brits) en T-Mobile (Duits). Dan is de jager toch nog prooi geworden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden