Nieuws Middellandse zee

Na twee weken onzekerheid krijgt reddingsschip toestemming Italiaanse wateren op te varen - tegen de zin van vicepremier Salvini

Na twee weken in onzekerheid op volle zee te hebben verkeerd kreeg het reddingsschip Open Arms woensdag toestemming de Italiaanse wateren op te varen. Dat gebeurde zeer tegen de zin van de Italiaanse vicepremier Matteo Salvini, die de eigenaars van de schepen dreigde met een boete van een miljoen euro als ze zich in de buurt waagden. Een Italiaanse rechtbank vindt echter dat de nood op de Open Arms zo hoog is dat het schip niet langer op zee kan blijven.

De Ocean Viking haalt maandag met een reddingsboot migranten uit zee. Beeld AFP

Het reddingsschip Open Arms, eigendom van een Spaanse hulporganisatie, heeft 147 migranten aan boord. Op 1 augustus werden de eerste mensen opgepikt in Libische wateren. Het schip is niet berekend op zo veel opvarenden. Het dek is zo vol dat er ruzies ontstonden, bijvoorbeeld over de plekken in de schaduw. Het drinkwater ging op rantsoen. En tijdens het islamitische Offerfeest, afgelopen maandag, bleek hoe schaars het voedsel was: bij hoge uitzondering mengde de kok een keer kip door de rijst.

Sinds een paar dagen is er nog een reddingsschip, de Ocean Viking van Artsen Zonder Grenzen en SOS Méditerranée, dat wacht tot het ergens mag aanmeren. Dit schip pikte maar liefst 356 mensen op die in onzeewaardige bootjes aan de overtocht vanuit Libië waren begonnen. De reddingswerkers vertelden persbureau AFP over rubberbootjes die op het punt stonden te zinken toen de Ocean Viking verscheen, met opvarenden die wanhopig probeerden de lekken dicht te houden met hun handen.

De Italiaanse vicepremier Matteo Salvini houdt de havens gesloten voor reddingsboten, en nergens in Europa voelen politici zich geroepen openlijk tegenwicht te bieden aan die afwerende houding. De tijd dat de Spaanse premier Pedro Sánchez zich opwierp als redder in nood, is voorbij. De Franse president Macron schijnt zich in te spannen voor een Europese oplossing, zo berichtte de Spaanse krant El País woensdag, maar dat gebeurt vooralsnog op uiterst discrete wijze.

Eind juli maakte Macron bekend dat veertien Europese landen een akkoord hadden bereikt over een ‘solidariteitsmechanisme’, waarmee migranten die worden gered in de Middellandse Zee zouden worden verdeeld. Nu, amper een maand later, blijkt Europa nog steeds niet te weten wat ze aan moet met op drift geraakte migranten. Nederland hoorde volgens Macron overigens niet bij de deelnemende landen.

'Verborgen genocide’

‘We willen dat Sánchez, samen met Macron en Merkel, moed toont om weerwoord te bieden tegen het dominante xenofobe discours’, twitterde de Open Arms-oprichter Oscar Camps dinsdag. ‘Terwijl ze aan het nadenken zijn, staan wij geen verborgen genocide op zee toe.’ Hij kreeg bijval van de Verenigde Naties, die de Europese regeringen opriepen de ruim vijfhonderd geredde personen te ontschepen.

Migranten gered door de Ocean Viking. Beeld AP

De hulpverleners van Open Arms dienden voor de 31 kinderen op het schip een asielverzoek in bij de Spaanse ambassade op Malta. Het schip dreef in het water op ongeveer 100 kilometer ten zuidwesten van Malta. De regering van Spanje kwam met een formalistisch antwoord: de kapitein van het schip zou ‘niet de juridische bevoegdheid’ hebben om asiel te vragen. Aan boord van de Ocean Viking bevinden zich nog eens 74 minderjarigen. Spanje heeft met zijn eigen officiële reddingsdienst dit jaar zelf wel ruim 13 duizend migranten aan wal gebracht.

Nu zet de Open Arms koers naar het Italiaanse eiland Lampedusa, dat nog dichterbij is dan Malta. Al zeker zestien mensen werden in de voorbije twee weken geëvacueerd van het schip en overgebracht naar Malta of Italië, omdat hun gezondheid snel achteruitging. Onder hen een Soedanese vrouw met longontsteking, een vrouw uit Ivoorkust met neurologische problemen (ze had eerder een hersentumor), en een jongeman uit Eritrea met longtuberculose.

Volgens de Internationale Organisatie voor Migratie zijn dit jaar 843 mensen omgekomen bij een illegale overtocht naar Europa, waarvan het gros op de centraal-mediterrane route van Libië naar Italië. In de Middellandse Zee zijn nog maar enkele reddingsschepen actief. Nu de Italiaanse havens gesloten zijn, is steeds de vraag waar de migranten aan land kunnen gaan. Ook vanuit andere landen krijgen de non-gouvernementele organisaties die de reddingsschepen in bedrijf houden voortdurend te maken met rechtszaken, waardoor ze niet kunnen uitvaren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden