Na stevig glas alsnog onder de minuut

De 400ste verjaardag van de Australisch-Nederlandse betrekkingen brengt oude zwemvriendschappen tot leven. De olympische legende Dawn Fraser (68) daags na het galadiner aan tafel met Erica Terpstra (63) en Ada Kok (58)....

Van onze verslaggever John Volkers

Ze zaten de avond tevoren samen aan de olympische tafel. Bijhet galadiner in de Haagse Ridderzaal had zelfs premierBalkenende het woord gericht tot het gezelschap derzwemberoemdheden en speciaal tot 'eregast' Dawn Fraser.

'Het was goed, hè. Echt enig', menen Erica Terpstra en AdaKok en Fraser knikt heftig van ja. Pieter van den Hoogenband enInge de Bruijn waren ook aangeschoven in Den Haag. Zijverdienden, in 2000, hun eeuwige roem in Australisch zwemwater.

Beroemd werd Dawn Fraser door in het jaar 1962 als eerstevrouw op de 100 meter vrije slag de grens van één minuut tedoorbreken. Een verhaal op zich: 'Twee jaar joeg ik op datrecord. Het lukte niet. Ik was te gespannen. Ga jij maar eenstevig glas drinken, zei mijn coach na weer een mislukte poging.De volgende dag voelde ik me beroerd, maar ik brak het record.Ik was ontspannen.'

Ze werd - nooit meer geëvenaard - drie keer olympischkampioen op de 100 meter, in Melbourne, Rome en Tokio. De vrouwdie haar in 1956 van de titel had kunnen afhouden, de Rotterdamsewereldrecordhoudster Cocky Gastelaars, moest zich door deNederlandse boycot van de Olympische Spelen van Melbourneterugtrekken.

In 1960 en 1964 lag Fraser zij aan zij met een andereNederlandse, Erica Terpstra. Over de race in Tokio: 'Ik heb Ericaniet gezien in de race. Ik ademde over rechts. Zij lag daar opbaan 5, over links. Maar ik heb haar wel degelijk gevoeld. Ikhield altijd rekening met elke baan.' Fraser werd beide kereneerste, Terpstra, in Tokio goed voor twee estafettemedailles,werd zesde (in Rome) en vier jaar later vierde.

Uit de slotceremonie in de Japanse hoofdstad dateert de blikvan verstandhouding tussen Fraser en Kok, goed voor tweemaalzilver in Tokio. Fraser: 'Ik droeg de vlag van mijn land.' Kok:'Ik ook.' Fraser; 'Mijn enkel was gezwachteld.' Kok: 'Ikmankeerde niks.'

Fraser werd berucht om haar rebelse kwajongensachtige streken.Ze stal in Tokio de olympische vlag bij het keizerlijke paleis,zwom door de paleisgracht en werd door de Japanse politiegearresteerd. Iedereen praat nog altijd over het vlagincident.

Fraser: 'Ik had pech. Ik werd gepakt. Ik deed echt niet zoveelanders of gekker dan anderen.'

Terpstra begint in het sfeertje van stevig opsnijdende vrouwenover een badkuip vol drank die in de slotdagen van de Spelen hetleven vrolijk maakte. En een 'prachtige Joegoslaaf' die ze watgraag had teruggezien.

'Ik had geluk', roept Kok. 'Ik werd in Mexico gepakt, maar ikkwam ermee weg. Ik bleef een nacht weg, kwam om acht uur terugin het olympische dorp en moest om tien uur een persconferentiegeven. Ik sprak eventjes alle talen, zelfs de Russen verstondenme. We sturen je naar huis, zei het bestuur van het NederlandsOlympisch Comité. Maar dat hebben ze nooit gedaan.'

Fraser - de heldin keerde in Japan terug van een zwaarverkeersongeval waarin haar moeder het leven verloor - werd voortien jaar geschorst. 'Niet vanwege het vlagincident, maar omdatik tegen de wens van de teammanager bij de openingsceremonie hadmeegelopen. Dat mocht niet van hem. Ik zei: stuur me maar naarhuis. Dan ga ik nu mijn koffers pakken.' Ze mocht blijven, ze wongoud, maar werd nadien zwaar gestraft.

Van rebel werden ze alle drie rolmodel. Terpstra, nu presesvan de sportkoepel NOC*NSF, was van 1977 tot 2003 - met eenonderbreking van vier jaar als staatssecretaris van Sport -Kamerlid. Fraser zat een termijn in het parlement van New-SouthWales. Kok, voorzitster van de Nederlandse oud-olympiërs (NVOD),was gemeenteraadslid in Nuth.

Terpstra: 'Je hebt het sterke gevoel dat je wilt terugbetalenvoor al die zonnige jaren in de topsport. Daarom doen wij zulkedingen.'

Fraser, verkozen tot zwemster van de 20ste eeuw, is in eigenland benoemd tot levend erfgoed. Ze reist de wereld af, alsonbezoldigd ambassadeur voor Australië. Ze is voor de vierdekeer in Nederland. In 1958 zwom ze in 'steenkoud' water teSchiedam een wereldrecord. Drie jaar later werd ze uitgenodigdin Boekelo, bij een fabrikant van speelgoedkoalaberen. En in '93kwam ze om Erica Terpstra te verrassen voor een tv-programma metMies Bouwman.

Terpstra: 'Zij was altijd mijn grote favoriete zwemster. Watwas dat een verrassing.' Fraser: 'Ik had haar al die jaren nietgezien, maar het was alsof ik haar gisteren nog had gezien.' Kok:'Dat is het mooie van sport. Veertig jaar na dato zie je elkaaren het oude gevoel is meteen weer terug.'

Ze stappen de auto van Terpstra in voor een rit door Den Haagen daarna Amsterdam. Erica chauffeert, Dawn kijkt en Ada maaktfoto's. 'Geef je e-mail adres maar', zegt ze tegen Fraser. 'Hebje daar alvast geen omkijken naar.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden