Na ruim tien jaar einde aan zaak-Karadzic: Joegoslavië-Tribunaal doet uitspraak in hoger beroep

Woensdagmiddag doet het Joegoslavië-Tribunaal uitspraak in het hoger beroep van Radovan Karadzic, de voormalige politiek leider van de Serviërs in Bosnië tijdens de Joegoslavische oorlogen. Karadzic werd in 2016 door het hof medeverantwoordelijk geacht aan de genocide in moslimenclave Srebrenica, waarbij ruim 8000 mannen en jongens de dood vonden. De oud-politicus tekende in 2016 beroep aan tegen zijn gevangenisstraf van veertig jaar. Lees hier wat we destijds schreven over zijn veroordeling.

Radovan Karadzic luistert naar het oordeel van de rechter. Beeld AP

Het Joegoslavië-Tribunaal heeft Radovan Karadzic, de politiek leider van de Serviërs in Bosnië tijdens de oorlog in de jaren 1992-1996, donderdag veroordeeld tot veertig jaar gevangenisstraf. De Zuid-Koreaanse rechter O-gon Kwon acht Karadzic onder meer medeverantwoordelijk voor de genocide van Srebrenica in juli 1995.

Het was Karadzic die in maart 1995 'richtlijn 7' uitvaardigde betreffende de inname van de enclave. De rechter acht ook bewezen dat Karadzic vanaf de avond van de 13de juli 1995, toen hij lang telefoneerde met het militaire opperbevel in de regio, wist én goedkeurde dat alle mannen van Srebrenica zouden worden geëxecuteerd.

Karadzic was de enige die de massamoord in dat stadium nog had kunnen voorkomen, stelde de rechter: hij was als president van de Servische republiek in Bosnië tevens de opperbevelhebber van de strijdkrachten. Karadzic verzuimde op 13 juli 1995 niet alleen te interveniëren, maar bemoeide zich ook nog met de logistieke afwikkeling van de executies.

Wreedheden

Karadzic heeft zelf in de rechtszaal van het Tribunaal altijd volgehouden niets van de massamoord te hebben geweten. In een interview met het agentschap BIRN in Sarajevo verklaarde hij woensdag nog vrijspraak te verwachten.  Karadzic, die tijdens de 497 dagen dat zijn proces duurde meestal monter de rechtszaal betrad, maakte gisteren een vermoeide en gedesillusioneerde indruk. Hij hoorde het vonnis zowel teleurgesteld als gelaten aan - niettegenstaande de pluim die hij van de rechter kreeg voor zijn goede gedrag in de rechtszaal en in de Scheveningse detentie-eenheid.

De gevangenisstraf van veertig jaar was de zwaarste die het Joegoslavië Tribunaal ooit tegen een politicus uitsprak. Ook met een eventuele strafvermindering en de aftrek van de acht jaar die hij in voorarrest zat, is het onwaarschijnlijk dat  Karadzic (70) nog een oude dag als vrij man zal beleven. Desalniettemin had de aanklager geen veertig jaar maar levenslang tegen hem geëist. Drie Bosnisch-Servische militairen die in juli 1995 operaties op de grond leidden, Zdravko Tolimir, Vujadin Popovic en Ljubisa Beara, kregen wél levenslang voor de genocide van Srebrenica.

Die maximale straf zal, kan uit de jurisprudentie worden afgeleid, vrijwel zeker ook worden opgelegd aan de Bosnisch Servische legerleider Ratko Mladic, wiens proces nog loopt. Gisteren beschreef rechter O-gon Kwon hoe een plan voor de massale deportatie van de inwoners van Srebrenica tijdens drie bijeenkomsten in Hotel Fontana in Bratunac - tevens de plek waar Mladic op 11 juli 1995 overste Karremans van Dutchbat ontbood - veranderde in een plan voor de exterminatie van alle mannen.

Lees ook

Twee decennia geleden was Karadzic in de media een 'verpersoonlijking van het kwaad' van het kaliber Bin Laden. (+)

Radovan Karadzic in de rechtszaal. Beeld anp

Belangrijkste politicus

Behalve voor de genocide van Srebrenica was Radovan Karadzic ook aangeklaagd voor  genocide in zeven Bosnische gemeenten in het eerste jaar van de Bosnische oorlog, 1992. Vanaf april van dat jaar voerden het Bosnisch Servische leger en paramilitairen etnische zuiveringen uit die gepaard gingen met massale detenties en executies van Bosniakken (Bosnische moslims) en Kroaten. De rechter achtte Karadzic gisteren schuldig aan vervolging, deportatie, moord, gedwongen verhuizingen, exterminatie en andere misdaden tegen de menselijkheid, echter: van de aanklacht van genocide in 1992 werd hij vrijgesproken.

Karadzic werd wel schuldig bevonden aan het schenden van het oorlogsrecht middels de gijzeling van 200 VN-militairen door Bosnische Serviërs in mei 1995. De rechter acht ook bewezen dat Karadzic' bijdrage aan het jarenlange beleg van Sarajevo substantieel was. In de periode 1992-1995 werd de Bosnische hoofdstad vanuit de omringende heuvels door Bosnisch Servische scherpschutters beschoten. In totaal 12 duizend inwoners van Sarajevo vonden zo de dood. Karadzic probeerde tijdens zijn proces diverse malen aan te tonen dat veel beschietingen op Sarajevo het werk waren van de Bosniakken, die groot leed aanrichtten onder hun eigen mensen, om op die manier de Servische oorlogspartij in een kwaad daglicht te stellen. Rechter O-gon Kwon achtte gisteren het bewijs overrompelend dat de meeste beschietingen op Sarajevo het werk waren van Bosnische Serviërs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden