Na reeks successen dreigt einde draagmoederschap

Dertien ouderparen hielp gynaecologe Sylvia Dermout de afgelopen jaren aan een kind via een draagmoeder. Nu lijkt het doek te vallen voor haar zorgvuldige werk....

Aan de muur van haar huiskamer hangt een briefje van een jongetje dat schrijft over de baby in zijn moeders buik, die straks naar zijn tante zal gaan. Logeerkinderen, noemt gynaecoloog Sylvia Dermout ze: IVF-kinderen die worden gedragen door een zus of een goede vriendin van hun moeder, omdat die zelf geen baarmoeder (meer) heeft. Dertien ouderparen kregen dankzij haar inzet op die manier een genetisch eigen kind.

Veertien jaar lang besteedde Dermout bijna al haar vrije tijd aan promotie-onderzoek, screening en begeleiding van ouders. Haar collega's in het Zaans Medisch Centrum De Heel gunden haar de laatste jaren een middag per week vrijaf, de rest deed ze 's avonds en in de weekenden. Deze week heeft ze besloten er een punt achter te zetten. Geen enkel academisch ziekenhuis is bereid gebleken de begeleiding over te nemen. 'Haar levenswerk kan de vuilnisbak in', aldus hoogleraar medische communicatie Harry van de Wiel.

Al die jaren deed zich geen enkele calamiteit voor: ouders hadden geen psychische klachten, draagmoeders stonden de kinderen probleemloos af, de kinderen ontwikkelden zich goed. Ouders werden streng gescreend. Dermout besprak alle aanvragen met deskundigen. Collega-gynaecologen, juristen, een psycholoog en een ethicus vormden samen met haar een soort landelijk intake- en expertisecentrum. Van de 247 aanvragen, werd uiteindelijk 20 procent geaccepteerd.

Tijdens haar onderzoek vonden alle IVF-behandelingen plaats in een kliniek in Voorburg, de enige die zich daartoe bereid toonde. Het afgelopen jaar konden een paar echtparen voor IVF terecht in het Amsterdamse AMC en het Groningse AZG. Die zijn echter niet bereid de screening en begeleiding op zich te nemen.

Het ministerie van VWS vindt net als Dermout dat een centrum voor draagmoederschap in een academisch ziekenhuizen moet worden gevestigd. Daar kan de kennis van artsen, psychologen, juristen en ethici worden gebundeld en de IVF worden uitgevoerd. Alleen Bart Fauser en Roy Homburg, hoofden gynaecologie in het UMC Utrecht en het Amsterdamse VU-ziekenhuis, reageerden enthousiast op haar verzoek. Maar zij krijgen van hogerhand geen toestemming.

De medisch-ethische commissie (mec) van het UMC Utrecht vreest dat draagmoeders hun kind mogelijk niet afstaan. Het onderzoek van Dermout heeft die huiver niet weggenomen. Onbegrijpelijk, vindt hoogleraar biomedische ethiek Guido de Wert. 'Goede screening beperkt dat risico enorm. De rampverhalen komen uit het commerciële circuit.'

Oud-minister Borst heeft de voorzitter van de mec erover gebeld, zegt ze. Borst stelde zeven jaar geleden speciaal voor Dermouts onderzoek een gedoogbeleid in voor ideëel draagmoederschap. 'Ik heb het altijd een sympathiek idee gevonden', zegt ze. Maar haar telefoontje heeft het standpunt van het ziekenhuis niet veranderd.

Volgens de zorgverzekeraars hoeft geld geen probleem te zijn. Voor het benodigde tarief willen zij een verzoek indienen. Tweede-Kamerleden van CDA, PvdA en VVD roemen het initiatief van Dermout en vinden dat jaren ervaring niet zomaar mogen worden weggegooid. 'Bizar dat geen enkel ziekenhuis het voortouw wil nemen', zegt Van de Wiel.

In 1999 werd IVF-draagmoederschap door beroepsvereniging NVOG goedgekeurd. 'Dit gebeurt zo zorgvuldig dat we daar met z'n allen trots op zijn', zegt hoogleraar gynaecologie Didi Braat, voorzitter van de NVOG-werkgroep voortplanting. 'Zo zou het moeten met alle voortplantingstechnieken: eerst onderzoek en dan pas toepassen.'

Iedere gynaecoloog herkent de wanhoop van jonge vrouwen die na kanker hun baarmoeder kwijt raken of voor wie een zwangerschap levensbedreigend is, zegt Braat. 'Het was zo mooi dat we ze nog perspectief konden bieden.'

Dermout schrijft in haar onderzoek over draagmoederschap in de bijbel: 'God heeft mij recht verschaft', zegt Rachel, die via haar slavin Bilha een zoon krijgt van Jacob.

De 25 paren op de wachtlijst hebben te horen gekregen dat ze voorlopig geen kans maken. De VU heeft inmiddels laten weten dat de afwijzing nog niet definitief is. Er wordt nog overleg gevoerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden