ReportageBikram Yoga

Na Netflix-film breken yogascholen nu echt met goeroe Bikram

Ook Nederland is klaar met Bikram Choudhury, grondlegger van de naar hem vernoemde ‘hot yoga’, die in opspraak is geraakt wegens seksueel misbruik. Nederlandse yogascholen die deze vorm van yoga beoefenen, veranderen hun naam. ‘De yoga werkt, alleen de man deugt niet.’

Bas Dorlandt (vooraan) geeft yogales in zijn school Bikram Yoga Den Bosch.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Op de ramen van de yogastudio in het centrum van de Brabantse hoofdstad wordt de besmette naam nog steeds vermeld: Bikram Yoga Den Bosch. Maar boven de toegangsdeur staat sinds enkele maanden al een speels alternatief: coolest hot yoga in town. ‘Alsof ik het heb aangevoeld’, zegt eigenaar Bas Dorlandt (46) met een glimlach. ‘Alsof ik intuïtief al doorhad dat de naam Bikram niet meer houdbaar was.’

Bikram Choudhury (75) is de grondlegger van de Bikram-yoga: een reeks van 26 houdingen en 2 ademhalingsoefeningen in een verwarmde ruimte van 38-40 graden. Maar de Indiaas-Amerikaanse goeroe is ook hevig omstreden, sinds hij door meerdere studenten is aangeklaagd wegens seksueel misbruik en grensoverschrijdend gedrag.

‘Toen hij onder vuur kwam te liggen, ben ik enorm geschrokken’, zegt yogadocent Dorlandt. ‘Maar we waren van mening dat we de yoga konden scheiden van de man. De meeste cursisten weten niet eens dat er een man is die Bikram heet.’

Grillige goeroe in Speedo-zwembroek

Dat veranderde vorige maand, toen Netflix de documentaire Bikram: yogi, goeroe, roofdier uitbracht. De film schetst een vernietigend beeld van de grillige goeroe in zijn zwarte Speedo-zwembroek met een dure Rolex om zijn pols, die vanaf een soort troon zijn volgelingen beledigt en kleineert, en zich aan vrouwen opdringt. Sindsdien krijgen Bikram-scholen veel vragen van leerlingen en buitenstaanders.

Therèse Aartsen, mede-eigenaar van Bikram Yoga Amsterdam, zegt dat de man en de methode voor haar altijd gescheiden zijn geweest. Daarom wilde ze tot nu toe de naam van haar school niet veranderen. Nu is ook zij, net als Dorlandt, overstag gegaan. ‘Als mensen zich door deze naam niet thuis voelen op onze school, dan is het zonde om deze te behouden’, zegt Aartsen.

Een nieuwe naam vinden is makkelijker gezegd dan gedaan. Dorlandt wil in de kerstvakantie eens goed nadenken over een geschikt alternatief. Het liefst doen de scholen dat in samenspraak, om zich samen te blijven onderscheiden van andere vormen van ‘hot yoga’.

Intensieve opleiding

Aartsen opende in 2003 in Amsterdam de eerste van acht Nederlandse Bikram-scholen. Van daaruit reisde een aantal geïnspireerde yogi’s naar Californië om de intensieve opleiding tot Bikram-docent te volgen. Bettine Meijer, nu eigenaar van Bikram Yoga Haarlem, was één van hen. De training die zij daar zag sluit niet aan bij de Netflix-film, zegt ze. ‘Anders was ik er wel anders van teruggekomen.’

Pas in 2012 hoorde ze de eerste geruchten van misbruik door Choudhury. Nadat de goeroe in 2013 voor het eerst werd aangeklaagd voor seksueel misbruik stopte Meijer, net als de andere Bikramscholen, met het verwijzen van leerlingen naar Bikrams omstreden opleiding tot yogadocent.

Bikram Choudhury, grondlegger van de Bikram-yoga, tijdens een les in zijn Bikram's Yoga College of India in San Diego.Beeld Polaris

Ook Dorlandt heeft in het voorjaar van 2013 gedurende negen weken lessen gehad van Choudhury in Los Angeles. Maar hij heeft tijdens die cursus niets gemerkt van misbruik of grensoverschrijdend gedrag. ‘Hij zat inderdaad in zwarte Speedo op een verhoging, maar die hogere positie was ook wel nodig als je lesgeeft in een zaal met 400 mensen’, zegt hij. ‘Het was heel dubbel: 80 procent van wat hij zei, was niet om aan te horen. Dat ging over Rolexen of andere onzin. Maar 20 procent was goud en echte wijsheid. Ik heb wel meegemaakt dat hij mensen beledigde. Dan zei hij tegen een gezette vrouw: ‘Hey woman, you have to lose 20 pounds.’

Het is terecht dat de documentaire zo’n schokgolf teweegbrengt, zegt Meijer. ‘Wat daar te zien is en wat er met die vrouwen is gebeurd, is verschrikkelijk. Ik keur het uit de grond van mijn hart af. Maar ik heb de methode altijd los gezien van de man.’

Totale reset van lichaam en geest

Voor Dorlandt is dat punt gepasseerd. ‘Door voortschrijdend inzicht zijn we nu tot de conclusie gekomen: zo kan het niet meer’, zegt hij. ‘Die film brengt in beeld dat de yoga en de man niet meer te scheiden zijn. Het klopt gewoon niet dat ik die naam nog hanteer. Ik wil mensen niet kwetsen. Ik wil hier een veilige plek creëren voor cursisten. Dat kan niet als er een besmette naam aan de gevel blijft hangen.’

Wat de Bikram-yoga zo bijzonder maakt? ‘Dat moet je gewoon ervaren’, aldus Dorlandt. ‘Het is een totale reset van lichaam en geest. Als cursisten naar buiten lopen, zeggen ze: wow, hier doe ik het voor. Je pakt alles aan in lichaam en geest. Het werkt erg helend en therapeutisch: het geneest blessures, vermindert stress, geneest trauma’s.’

De Bikram-scholen zien geen reden om de yogalessen te veranderen. ‘De yoga werkt, alleen de man deugt niet’, zegt Dorlandt. ‘Hij heeft de realiteitszin uit het oog verloren en misbruik gemaakt van zijn machtspositie.’

Toen Choudhury in opspraak raakte, ontstonden alternatieve opleidingen tot Bikram-docent. Meijer vond zo’n opleiding, waar ze haar beste leerlingen tegenwoordig naartoe verwijst. De inhoud is vergelijkbaar met die van de originele opleiding, maar dan vriendelijker en met meer persoonlijke aandacht.

Zo hoopt ook Meijer Bikram-yoga te blijven verspreiden. ‘Ik zou het heel jammer vinden als wij ons dit laten afpakken door deze man’, zegt ze bewogen. ‘Dat dat hem dan ook nog lukt’.

Bikram: Yogi, Guru, Predator (2019)
Na deze Netflix-docu kun je er niet omheen: #MeToo heeft ook de yogawereld bereikt. Lees hier onze tv-recensie.

In de yogaschool hangt de besmette goeroe gewoon aan de muur
Na beschuldigingen van seksueel misbruik werden acteurs uit films geknipt (Kevin Spacey) en muzikanten geboycot door radiostations (R. Kelly, Michael Jackson). Maar in de yogawereld blijven foto’s van besmette goeroes hangen. Lees hier onze analyse.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden