Satellietbeeld toont een gitzwarte rookwolk boven de olie-installaties.

nieuws

Na mysterieuze luchtaanval op het hart van Saoedische olie-industrie is het vingerwijzen begonnen

Satellietbeeld toont een gitzwarte rookwolk boven de olie-installaties. Beeld AP

Een mysterieuze luchtaanval zaterdag heeft de olie-industrie in Saoedi-Arabië in het hart geraakt. Twee olie-installaties raakten zwaar beschadigd. De Saoedische olieproductie is meer dan gehalveerd. De aanslag is opgeëist door rebellen in Jemen, maar de Verenigde Staten wijzen Iran aan als schuldige.

Zaterdagmorgen brak na een serie explosies een grote brand uit in Abqaiq, een van de belangrijkste olie-installaties van Saoedi-Arabië. In Abqaiq worden dagelijks miljoenen liters ruwe olie geschikt gemaakt voor transport. Tegelijkertijd werd een kleinere olie-installatie in Al Khurais ook getroffen door een luchtaanval. Saoedi-Arabië is de een na grootste olieproducent van de wereld. De aangerichte schade bij de twee installaties heeft naar verwachting directe gevolgen voor de wereldoliemarkt.

Aanvankelijk leek zaterdag weinig twijfel te bestaan over de daders: Houthi-rebellen in Jemen. De Houthi-rebellen beheersen al vijf jaar grote delen van Jemen en zijn verwikkeld in een complexe oorlog met Saoedi-Arabië. De rebellen eisten de aanslag op en stelden de olie-installaties te hebben bestookt met tien drones. De Saoedische autoriteiten bevestigden aanvankelijk dat er sprake is van een aanval met drones. Later ontstond onduidelijkheid over het gebruikte wapen: op sociale media circuleren onbevestigde beelden van brokstukken van raketten. De Houthi’s beschikken over zowel geavanceerde drones als over raketten.

Als de Houthi’s met welk wapen dan ook inderdaad verantwoordelijk zijn voor de aanval op de olie-installaties, zou dat vanuit het perspectief van de rebellen een grote opsteker zijn. Tot nu toe waren de rebellen geen partij voor de Saoedische luchtmacht. Saoedische bombardementen maakten in Jemen de afgelopen jaren veel burgerdoden. De Jemenitische rebellenleider Mohammed al Houthi dankte zaterdag op Twitter God ‘voor de drones’.

Gevoelig moment

Maar zitten de Houthi’s wel echt achter de aanval? Nee, stelde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo zaterdagavond op Twitter. De dader is Iran. ‘Terwijl er wordt gepraat over de-escalatie, heeft Iran een ongeëvenaarde aanval uitgevoerd op de energievoorraad van de wereld. Er is geen bewijs dat de aanvallen uit Jemen kwamen.’

De Amerikaanse beschuldiging aan het adres van Iran kan nauwelijks op een gevoeliger moment komen. De Amerikaanse president Trump leek juist bereid om sancties tegen Iran te verlichten, om daarmee mogelijk de deur te openen voor onderhandelingen. In de zeestraat van Hormuz, voor de kust van Iran, kwam het deze zomer bijna tot een militaire confrontatie tussen beide grootmachten.

Beeld REUTERS

Iran, dat de afgelopen jaren waarschijnlijk militaire steun verleende aan de Houthi-rebellen, ontkent betrokkenheid bij de aanval. Een woordvoerder van het Iraanse ministerie van buitenlandse zaken noemt de beschuldiging onderdeel van het Amerikaanse beleid van ‘maximale leugens’.

Speculatie

Twijfel over de toedracht van de spectaculaire aanslag kreeg na de tweet van Pompeo de gehele Arabische regio in zijn greep. De regering van Koeweit stelt een onderzoek in, omdat een drone is gezien boven Koeweit-stad. Dat is onmogelijk als de drones zouden zijn afgeschoten vanuit Jemen.

De premier van Irak, Adel Abdul Mahdi, zag zich zondag genoodzaakt met een verklaring te komen: de aanvallen zijn volgens hem niet uitgevoerd vanuit Irak. In Irak zijn veel pro-Iraanse milities actief. Deze milities beschikken over zowel drones als over kruisraketten. De VS houden pro-Iraanse militiestrijders verantwoordelijk voor een aanval eerder dit jaar op een oliepijplijn in Saoedi-Arabië, die werd opgeëist door de Houthi’s. Vanuit Irak zijn de twee Saoedische olie-installaties hemelsbreed dichterbij dan vanuit Jemen.

Houthi’s gebruiken al jaren drones om doelen uit te schakelen in grensgebied met Saoedi-Arabië
De Amerikanen wijzen naar Iran, maar de Houthi-rebellen uit Jemen hebben al eerder laten zien met zelfgebouwde drones hard te kunnen toeslaan. Ze hebben 2019 zelfs uitgeroepen tot het ‘Jaar van de Drones’. 

Aanval op Saoedische olieraffinaderij: scherpe stijging olieprijzen verwacht
Aanvallen op het hart van de Saoedische olie-industrie kunnen maandag tot een scherpe stijging van de olieprijzen leiden. Sommige analisten en handelaren houden rekening met 5 tot 10 dollar meer per vat, afhankelijk van hoe groot de schade precies is, en hoe lang het duurt om die te repareren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden