Na morgen al zien Feyenoord snobs prompt hun cup in kwik of zilver

Vorige week kondigden we al een tweede aflevering over scheikunde aan. Zo kunnen we een fout goedmaken uit de allereerste aflevering van deze rubriek over ezelsbruggetjes....

Toentertijd memoreerden we een collega die de verdringings- of spanningsreeks van de metalen declameerde - per ongeluk aangeduid als de metalen uit het periodiek systeem: Nathan Mag (op) Al Z'n Feesten Snoepjes Proberen (en) Hendrikje Cussen, Hoog Agter (op de) Post Auto.

Van dit ezelsbruggetje bestaat een onwaarschijnlijk groot aantal varianten. De lengte van de te onthouden reeks is daar waarschijnlijk debet aan. Daardoor speelt de herinnering de inzenders misschien soms wat parten - hoewel dat bij een goede ezelsbrug natuurlijk eigenlijk niet mag. Maar waarschijnlijk leidt ook de lengte van de te onthouden reeks en de flinke ouderdom van het bruggetje tot een grotere kans op mutaties. Ezelsbruggetjes lijken in die zin wel wat op een streng DNA. Een paar varianten.

Koning Nabaca (Bacana) mag al zijn ijzer niet in lood water koken, hij gaat angstvallig autopetten. Voor kalium, natrium, barium, calcium, magnesium, aluminium, zink, ijzer, nikkel, tin, lood, waterstof (scheidslijn tussen de onedele en edeler metalen), koper, kwik, zilver, goud en platina.

Of: Kleine Carolientje Naftalie mag alleen op zon- en feestdagen snoep proberen, Cupido hangt argeloos uit het platina autootje.

Kleine cale Naftalientje mag al zoenen; Ferdy snoept plumpudding; Helen cust Hugo agter 't portier van de auto.

Kareltje Cana mag op al z'n feesten nimmer schnaps proberen; probeer het hoge cussen agter op de aude postkoets.

Curieus, maar verre van compleet is: Na morgen al zien Feyenoord snobs prompt hun cup in kwik of zilver in plaats van goud. En verder bestaat er voor de eerste metalen in de reeks ook een ezelwoord dat is samengesteld uit de opeenvolgende symbolen van de elementen: Knacabamgal.

Metalen komen we wel vaker tegen bij ezelsbruggetjes. Bijvoorbeeld bij de waardigheid van ionen. De KNaAg-metalen hebben de waardigheid 1+, en dat geldt ook voor de ionen in: Hartstogtelijk Cust Karel Aurelia Nachten Agterereen.

Toch is het niet zo dat alleen de anorganische scheikunde hulpmiddeltjes nodig heeft, ook in de organische chemie komen ze voor.

Bijvoorbeeld een hulpmiddel voor de eerste tien alkanen: Ma En Pa Blowen Perfecte Hasj, Hun Ouders Nemen Drop, van methaan en ethaan tot nonaan en decaan. Een alternatief: Met Een Parachute Boven Parijs Hangen, HOND.

Volgende week, deel 17: taal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden