nieuws Frankrijk

Na maanden van relatieve rust loopt het protest van de gele hesjes in Parijs opnieuw uit op een slooptocht

Maandenlang verliepen de wekelijkse demonstraties van de gele hesjes relatief rustig, maar zaterdag liep het protest op de Champs-Élysées in Parijs al snel uit op een geweldsuitbarsting. 

Gele Hesjes op de Champs-Élysées. Beeld EPA

Radicale gele hesjes en black bloc-activisten grepen het ogenschijnlijke uitdoven van de beweging en het einde van het door president Emmanuel Macron georganiseerde ‘nationale debat’ aan om tientallen winkels, restaurants, auto’s en kiosken te vernielen.

De achttiende demonstratiedag moest ‘de ommekeer’ worden. Nadat het aantal demonstranten vorige week met 28 duizend een dieptepunt had bereikt, en het erop leek dat de schwung langzaamaan uit de beweging was verdwenen, riepen de hesjes ‘heel Frankrijk’ op om naar Parijs te komen. De protestbeweging bedient zich vaak van hyperbolische retoriek, maar dit keer waren sommige aankondigingen ronduit oorlogszuchtig. ‘De tijd voor pacifisme is voorbij. Zonder geweld bereiken we niets.’

Net als in december, toen de protesten voor het laatst grootschalig escaleerden, riepen de actievoerders op tot ‘de belegering van het Élysée’. Zover kwam het niet – dankzij de hard optredende ordetroepen en heel veel traangasgranaten – maar daar is dan ook alles mee gezegd. De Champs-Élysées was tegen het einde van de middag bezaaid met glasscherven en smeulende restanten van uitgebrande krantenkiosken. Vele tientallen winkelruiten waren aan diggelen geslagen. In een nabijgelegen straat brandde een politieauto uit.

Ravage bij een filiaal van Longchamp. Beeld EPA

‘Iedereen medeplichtig’

Volgens minister van Binnenlandse Zaken Cristophe Castaner waren er 1.500 ‘ultra-gewelddadige’ relschoppers op de been. De Franse politie hield 237 mensen aan. In totaal werd er volgens de autoriteiten in Frankrijk door 32 duizend gele hesjes gedemonstreerd. De meerderheid deed dat vreedzaam. Volgens de gele hesjes zelf, die de officiële opkomstcijfers steevast wantrouwen, waren ze met meer dan 230 duizend.

President Macron brak zijn wintersportvakantie in de Franse Alpen af voor een crisisberaad in Parijs. ‘Iedereen die daar (op de Champs-Élysées) was, is medeplichtig’, zei de president, die zinspeelt op ‘stevige beslissingen’. Welke dat zouden kunnen zijn, is onduidelijk. Het Franse parlement nam afgelopen week al een controversiële ‘antirelschopperswet’ aan, waarmee onder meer gemakkelijker demonstratieverboden kunnen worden opgelegd.

Middelvinger

De geweldsescalatie in Parijs gebeurde een dag na het officiële einde van het grand debat national. Met dat debat, waar iedere Franse burger aan kon deelnemen, hoopte president Macron de gele hesjes juist tot bedaren te brengen. Macron reisde onder meer langs de Franse regio’s, waar hij – live uitgezonden op tv – met lokale notabelen debatteerde. Dat had wat weg van een verkapte campagne, een grote Macron-show. De geweldsuitbarsting in Parijs was volgens veel gele hesjes een middelvinger naar de president en zijn debat.

De geradicaliseerde gele hesjes zijn geïnspireerd geraakt door gestaalde radicaal-linkse activisten van zogeheten black blocs. Die goed georganiseerde, gewelddadige demonstranten speelden ook in december al een rol in de protesten, maar het lijkt erop dat hun aandeel is toegenomen. Veel ‘gele hesjes’ waren zaterdag in het zwart gekleed. Op muren van leeggeplunderde luxewinkels stonden leuzen als ‘dood aan het kapitalisme’.

Extra wrang is het feit dat veel winkeliers aan de Champs-Elysées de houten schotten en andere antisloopmaatregelen die ze in december hadden getroffen juist weer hadden verwijderd, nadat grootschalig vandalisme maandenlang was uitgebleven.

Restaurant

Slopers en plunderaars ‘profiteerden’ daarvan. Op de vloeren van kledingwinkels lagen alleen nog kleerhangers en hele en halve paspoppen. In december ontstonden nog verhitte discussies tussen actievoerders als winkels werden geplunderd. Inmiddels staan veel gele hesjes – jong of oud, vrouw of man – daar gelaten of zelfs goedkeurend naar te kijken. De luifel van het chique restaurant Le Fouquet’s – waar Sarkozy ooit zijn verkiezingsoverwinning vierde – ging in vlammen op. Demonstranten namen trots selfies, poserend voor de ravage.

De Franse politie zet een waterkanon in bij de Champs-Élysées. Beeld Getty Images
Demonstranten bij de Arc de Triomphe in Parijs. Beeld Getty Images
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.