Na kruisrakettenregen volgen harde keuzen

Van onze verslaggeverStieven Ramdharie

AMSTERDAM - Het leger van Moammar Kadhafi werd zaterdag in enkele uren tijd bestookt door 110 Tomahawk-kruisraketten. Dit is eenderde van de hoeveelheid kruisraketten die Saddam Husseins krijgsmacht in 1991 over zich heen kreeg, tijdens de wekenlange Golfoorlog. De massaliteit van Operatie Odyssey Dawn roept de vraag op wat het 'heimelijke' doel is van de aanval.


Geen enkele politicus en generaal kreeg het afgelopen weekeinde over zijn lippen, maar moet de operatie de ontwrichting en val van het Kadhafi-regime bespoedigen? Officieel is Kadhafi niet het doelwit. Maar generaal Richard Dannatt, tot 2009 de hoogste Britse militair, hoopte zondag in een opiniestuk in The Daily Telegraph vurig op een snelle muiterij onder Kadhafi's soldaten.


Dannatt: 'Wanneer zijn commandanten zich realiseren dat ze geen kant op kunnen, zonder dodelijke luchtaanvallen over zich af te roepen, zullen ze goed nadenken waar hun loyaliteit ligt. Als ze ervaren wat moderne oorlogsvliegtuigen kunnen aanrichten aan hun voertuigen uit de Sovjettijd, zullen ze inzien dat er een betere optie is. Het heimelijke doel van regime change zou dan weleens kunnen worden bereikt.'


De Amerikaanse generaal Mark Kimmitt, ooit onderdirecteur operaties in Irak, had zondag dezelfde boodschap. 'Dit is een signaal aan al zijn generaals.'


Hoe kan Kadhafi's leger standhouden tegen het geweld van 's werelds modernste krijgsmachten? Tegen de lichtbewapende rebellen hadden zijn militairen het al moeilijk. Hoe moet het verder nu het luchtwapen, dat hij zo effectief inzette tegen het verzet, zijn grootste vijand is geworden? Met het operationeel worden zondag van de no-flyzone is Kadhafi's leger verworden tot een enorme schietschijf. Bescherming vanuit de lucht moeten zijn eenheden nu node missen.


Sinds de geallieerde aanval zaterdag durfde geen enkele van Kadhafi's ooit 375 Soekhoi's, MiG's en Mirages het luchtruim te kiezen. Een wijs besluit: deze verouderde toestellen zijn immers geen partij voor de Franse Rafale's, Britse Eurofighters en Amerikaanse F-18's. Of de Libische luchtmacht überhaupt nog wel bestaat, moet nog blijken. Een deel van de luchtmachtbases was het doelwit van de B-2-bommen en de vanaf zee afgevuurde kruisraketten (ter waarde van zo'n 210 miljoen euro).


Nu Kadhafi verbannen is uit zijn eigen luchtruim en zijn luchtverdediging niet meer functioneert, rijst de vraag: wat nu? De westerse luchtmachten zijn al begonnen met het afsnijden van zijn lange aanvoerlijnen. Maar bezien moet worden of voor het 'uitroken' van Kadhafi's militairen uit Zawiya, Misurata en bij Benghazi het luchtwapen voldoende is. De Amerikaanse admiraal Samuel Locklear, die vanuit Napels de oorlog leidt, en zijn vliegers boven Libië zullen harde keuzen moeten maken.


De beelden van het Franse bombardement op een Libisch militair konvooi bij Benghazi spreken boekdelen. De vergelijking met de Amerikaanse aanval in 1991 op vluchtende Iraakse troepen uit Koeweit, op de 'Snelweg des Doods', werd in het weekeinde al gemaakt. Locklear moet ook beslissen of met chirurgische precisieaanvallen Kadhafi's tanks in de steden zullen worden vernietigd.


'Hoe maak je onderscheid tussen de good guys en de bad guys?', vroeg generaal Richard Myers, tot 2005 Amerika's hoogste militair, zich af. 'De coalitie zal ervoor moeten waken dat ze niet het mikpunt van kritiek wordt omdat ze burgerdoden veroorzaakt', waarschuwde de Britse oud-legerbevelhebber generaal Michael Jackson.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden