Na juli oversteken naar de knokkels op de rechtervuist

Misschien is de knokkelmethode wel het bekendste Nederlandse ezelsbruggetje. Bijna iedereen kent het als leidraad voor het aantal dagen in de maand, waarbij een knokkel voor 31 dagen staat: bal de vuist van de linkerhand, de knokkel van je pink is januari, februari een knokkeldal, maart weer een knokkel etc....

Ezelsbruggetjes zijn er voor de meest onmogelijke zaken. Soms zijn ze, zoals de knokkelmethode, algemeen in gebruik, soms zijn het privé-vondsten die slechts in kleine kring circuleren om lastige rijtjes, moeilijke sommen of lange reeksen het hoofd te bieden. Of om termen te onderscheiden. Zo leerde ik van mijn moeder al jong het verschil tussen stalactieten en stalagmieten: stalagmieten zijn op de grond gemieterd. Veel bekender is echter de variant dat tieten nu eenmaal hangen, en met verwijzing naar mannen: mieten staan.

De komende weken inventariseert de Volkskrant de leukste, inventiefste, raarste en meest gebruiksvriendelijke hulpmiddeltjes, rijmpjes, zinnen en rekentrucjes waarmee kennis in een ander format wordt gegoten. De Engelsen kennen bijvoorbeeld het pakkende Virgins Are Rare voor de Wet van Ohm (volts = amperes x resistance).

Lang niet altijd pakken ezelsbruggetjes zo handzaam uit; soms lijken ze ingewikkelder dan het oorspronkelijke probleem.

Zoals bij dit hulpmiddeltje voor metalen in het Periodiek Systeem, van natrium tot goud: Nathan Mag (op) Al Z'n Feesten Snoepjes Proberen (en) Hendrikje Cussen, Hoog Agter (op de) Post Auto. Toch wist een collega het vele jaren nadat hij het van zijn scheikundeleraar leerde, feilloos te reproduceren.

Kennelijk is ook een soort nonsens-ordening gunstig voor het onthouden van losse gegevens. Die wijsheid komt overigens al van de oude Grieken tot ons. Cicero schreef erover, maar als grondlegger van het geheugensteuntje staat Simonides van Keos bekend, die zo rond 500 voor Christus al een manier bedacht om informatie over de opeenvolging van gasten aan een feestmaal in zijn hoofd op te slaan. Het zijn dus zeker geen ezels die op zoek gaan naar een bruggetje.

Volgende week: aardrijkskunde, en waarom Saar kapotte poten heeft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden