'Na je dood wel een kind, bij leven niet'

Een van de eerste dingen die de artsen met Marcel (28) bespraken toen hij eind 1999 lymfeklierkanker kreeg, was zijn kinderwens....

Eind vorig jaar vroegen Marcel en zijn vriendin Sanne (33) hun oncoloog om een verwijsbrief voor de IVF-afdeling. Ze hadden haast. Ondanks de bestralingen, de chemokuren en de stamceltransplantatie was de kanker bij Marcel teruggekeerd. Hij zou nog een experimentele behandeling in Duitsland krijgen, maar de uitslag daarvan was ongewis.

De gynaecoloog liet weten dat hij niet wenste mee te werken aan 'het op de wereld zetten van een halfwees'. Ze waren overdonderd, schreven hem een brief, vroegen een tweede gesprek aan. 'U speelt voor God', zeiden ze. 'U bepaalt dat wij niet met de toekomst bezig mogen zijn.'

De gynaecoloog nam contact op met de oncoloog. Die vertelde hem dat Marcel nog hooguit een halfjaar te leven had. Verdere discussie bleek daarna onmogelijk. De gynaecoloog belde met andere ziekenhuizen en vertelde hun dat ze ook elders geen kans maakten.

Ze vroegen waarom hij wel alleenstaande vrouwen hielp. Die kinderen zouden niet eens weten wie hun vader was. Terwijl hun kind in beide families welkom was. Maar de gynaecoloog zei dat die vergelijking mank ging en dat híj bepaalde wie hij hielp. Ze gingen de deur uit met telefoonnummers van Duitse en Belgische klinieken.

De Belgische gynaecoloog met wie ze toevallig in contact kwamen, adviseerde een afspraak te maken in het universitair ziekenhuis in Gent. 'Ik ben vrouwenarts, geen dominee', zei hij. Ze zaten in de wachtkamer met nog drie Nederlandse stellen. Kort daarop reden ze voor een IVF-behandeling naar België, een bus stikstof met spermarietjes tussen de voeten geklemd.

Daarvoor was wel de tussenkomst van de Belgische gynaecoloog nodig. Het ziekenhuis deed moeilijk toen ze het sperma kwamen ophalen en wilde vervolgens dat ze de hele voorraad meenamen. Dat weigerden ze. Sanne: 'Als we een ongeluk zouden krijgen, hadden we geen zaad meer.'

In april werd bij Sanne een embryo teruggeplaatst. Twee weken later werd ze ongesteld. De tweeduizend euro aan kosten moeten ze als ziekenfondspatiënten zelf betalen. Hun zorgverzekeraar, RZG/Géové, vergoedt een IVF-behandeling in het buitenland alleen aan particulier verzekerden. Ze hebben bezwaar aangetekend. Probleem is immers dat geen arts in Nederland hen wil helpen.

Ze willen een klacht indienen tegen het ziekenhuis. 'De situatie zou voor ons te accepteren zijn als er regels waren', zegt Sanne. 'Maar nergens ligt vast dat kankerpatiënten geen IVF mogen krijgen. We voelen ons zo machteloos.' Hun tijd is kostbaar geworden, zegt Sanne: 'De artsen hebben Marcel gezegd dat hij moet genieten van de peridode die hem rest. Maar wij verliezen tijd doordat we hier nergens terecht kunnen. Het voelt alsof we een extra strijd moeten aangaan.'

Marcel zegt dat hem bij het afgeven van zijn sperma nooit verteld is dat hij er wellicht geen gebruik van zou mogen maken. Niemand heeft hem bovendien gevraagd wat er na zijn dood mee moet gebeuren. Volgens de nieuwe Embryowet mag sperma na toestemming van de man na diens overlijden worden gebruikt voor IVF. Dus als hij een verklaring opstelt, zegt hij, ontstaat het bizarre scenario dat hij na zijn dood wel een kind mag krijgen en bij leven niet.

Op zijn afdeling lagen meer jonge mannen met kanker. Ze lieten allemaal hun zaad invriezen. Het kan niet anders, zegt hij, of ook andere stellen worstelen met de problemen die zij nu tegenkomen.

Het pijnlijkste vindt hij dat hij van de gynaecoloog te horen moest krijgen hoe lang hij nog te leven had. Terwijl de oncoloog hem steeds had verteld dat daar niets zinnigs over te zeggen viel. Diens prognose heeft hij al overleefd. De behandeling in Duitsland, gericht op het remmen van de uitzaaiingen, lijkt succesvol. De scan heeft aangetoond dat de kanker niet voortwoekert.

Binnenkort gaan ze voor de tweede keer naar Gent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden