Na Irma moet Sint Maarten nu écht orkaanbestendig worden

Sint Maarten ligt in puin en de wederopbouw gaat jaren duren. De Nederlandse krijgsmacht helpt. Maar wat heeft prioriteit?

Bewoners op het door orkaan Irma getroffen eiland Sint Maarten proberen de draad weer op te pakken. Beeld ANP

Het is het favoriete voertuig van het eiland. Wie de KM-69-00 voorbij ziet komen, weet dat betere tijden in het verschiet liggen. Het is een bulldozer van de Nederlandse krijgsmacht, met op de bok zo'n heerlijke no-nonsense, can-do bestuurder. Moet ik hier komen puinruimen? Dan kom ik hier toch puinruimen!

Wat hij aan de kant van de weg schuift, zijn de restanten van zowat alles wat op Sint Maarten ruim een week geleden nog trots overeind stond en nu als houten, ijzeren, papieren en stalen kadavers naar een vuilnisbelt moet. Ja, het Seaview Beach Hotel heeft een mooi uitzicht. Maar daarachter ruist enkel het gruis.

Met de bestuurder van de bulldozer zijn een paar militairen meegekomen. Een van hen is met een cirkelzaag bezig een omgevallen boom naast het huis van Alston Laurens en zijn vrouw in veegbare stukken te snijden. De Sint Maartenaar kijkt het vanuit zijn deuropening aan. 'Goh, wat een kracht. Ik kan je bijna niet vertellen wat het voor me betekent om hen hier te zien helpen.'

Laurens' huis ziet er nog stevig uit. De schade, bijvoorbeeld door die boom, had zo veel groter kunnen zijn. Daarmee hoort hij, volgens een eerste schatting van het Rode Kruis, tot de 9 procent gelukkigen op Sint Maarten. Volgens de organisatie is 91 procent van de woningen van de circa 40 duizend inwoners beschadigd. Eenderde zou zelfs 'compleet verwoest' zijn.

Was het te voorkomen? En zeker zo belangrijk: valt het weer te herstellen? Op de eerste vraag heeft Laurens een indirect antwoord. 'Als we premier Marlin hier zien, krijgt hij stenen naar zijn hoofd gegooid.' De regering van Sint Maarten heeft volgens hem, net als volgens veel andere inwoners, de afgelopen zeven 'autonome' jaren veel te weinig gedaan om het Caribische eiland stevig op eigen voeten te krijgen.

Het kan alsnog, meent de overheid. De gevolmachtigd minister van Sint Maarten, Henrietta Doran-York, denkt dat de schade binnen een of twee jaar hersteld kan zijn. Deskundigen binnen de lokale overheid spreken over 'misschien wel vijf jaar'. Over de kosten van de wederopbouw durft nog even niemand zich uit te spreken.

Schade aangericht door orkaan Irma. Beeld ANP

Genie-team

'Heel belangrijk is ook de vraag waar Sint Maarten de komende tijd zijn prioriteiten zal leggen', zegt de Nederlandse sergeant-majoor Joost, een expert van de genietroepen en het zogeheten Infra Damage Assessment Team, waarbij Infra staat voor infrastructuur. Samen met zijn collega's Rebecca en Henk-Jan rijdt hij over het eiland, niet alleen om naar de schade te kijken, maar vooral ook om - door die schade heen - een eerste beeld te krijgen van wat nodig is voor het herstel.

Dat herstel begint met 'creatieve oplossingen bedenken', vertelt Joost. Neem de luchthaven, zo belangrijk voor de evacuatie van mensen en de aanvoer van hulpmateriaal. 'De start- en landingsbaan moest snel weer in gebruik genomen kunnen worden. Daar hebben we heel wat werk aan gehad, maar het is gelukt. Zo hebben we de helikopter van het marineschip hier in de haven, de Zeeland, gebruikt om heel laag vliegend een down-wash te doen. De rotorbladen blazen dan heel veel stof en puin weg. Hup, dan kunnen we weer verder.'

Een volledig overzicht heeft het genie-team nog niet. Wel is het voortdurend in overleg met lokale collega's, zoals die van Vromi, een ministerie op Sint Maarten dat vergelijkbaar is met het ministerie van Rijkswaterstaat. 'Zij weten waar de waterleidingen liggen, de riolering loopt, de internetverbindingen zijn aangesloten. En we kijken natuurlijk naar de schade aan de huizen en andere panden. Ja, er is ontzettend veel kapot. Maar als nog maar één hoekje overeind staat, zie je dat de bewoners alles doen om er weer te komen wonen.'

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Rebecca noemt het 'de veerkracht' van de Sint Maartense bevolking. Beeld ANP

Rebecca noemt het 'de veerkracht' van de Sint Maartense bevolking. 'Mensen zien ons komen, en gaan dan ook zelf aan de slag, al is het maar met minimale middelen. Ondertussen praten zij zichzelf via ons moed in. Dan hoor je: Hey, als je straks ergens een zwarte zonnebril tegenkomt, die is van mij, hoor!'

Front Street in Philipsburg was een dikke week geleden een van de populairste straten op het Nederlandse deel van het eiland. Nu is de plek zo goed als verlaten, op een paar mannen van Tuan Construction na. Zij zijn door Vromi ingehuurd om mee te helpen met het opruimen van de gigantische troep. Hun bulldozer steekt schriel af bij die van de krijgsmacht, maar hij doet het. En met die twee harkjes valt ook best wat te doen. 'Good job, guys', roept Joost hen bemoedigend toe.

Na de orkaan Luis in 1995 maakte Sint Maarten een eerste serieus begin met het orkaanbestendig maken van het Bovenwindse eiland. Veel daken die vroeger met golfplaten waren belegd, werden van beton. Veel, maar nog steeds niet allemaal, want golfplaten zijn goedkoper. Veel elektriciteitskabels gingen ondergronds. Veel, maar niet allemaal. Dat alles moet nu echt beter.

Toeristeneiland

'Dit is een toeristeneiland', zegt sergeant-majoor Joost. 'Het kan dus zijn dat eerst geprobeerd gaat worden de toeristische infrastructuur weer op poten te krijgen. Dat lijkt cru ten opzichte van de bevolking, met al hun zwaar beschadigde huizen. Maar zie het ook eens zo: het toerisme schept banen. Banen leveren geld op. Dat geld kunnen de bewoners dan later weer investeren in het verdere herstel van hun huizen. De beslissing is natuurlijk aan de autoriteiten hier, maar wij denken mee waar we kunnen.'

Het vertrouwen van de bewoners in die autoriteiten is, zacht gezegd, nog niet heel erg groot. Alston Laurens vertelt gretig over 'het bericht' (maar mogelijk niet meer dan een wijdverbreid gerucht) dat een zoon van premier Marlin op zondag gearresteerd zou zijn, toen hij betrapt werd bij een plundering. 'Verschrikkelijk, toch? Zo gaat het er hier aan toe.'

Zijn klacht hoort bij de algemene ontreddering die nog steeds op Sint Maarten heerst. 'Vergeet niet', zegt Rebecca, 'hier wonen gewone, moderne mensen als u en ik. Hun way of life is in één klap vernield.' Maar er komt weer wat stroom, en mobiel bellen is waarschijnlijk ook snel weer mogelijk. 'Iedereen hier zal er de schouders onder moeten zetten', meent Henk-Jan. 'En wij helpen graag een handje mee.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden