Na het aftreden van de premier willen demonstrerende Armeniërs nu met de hele regering afrekenen

Tienduizenden Armeniërs zijn woensdag de straat opgegaan om het aftreden te eisen van de regering. Onder druk van de massale protesten trad premier Serge Sarkisian maandag al af, maar de demonstranten lijken vastbesloten de ‘fluwelen revolutie’ te voltooien. 

Aanhangers van de oppositie demonstreren in de Armeense hoofdstad Jerevan. Beeld AFP

De autoriteiten hebben een grote politiemacht op de been gebracht in het centrum van de hoofdstad Jerevan, maar het is zeer de vraag of zij het zullen aandurven op te treden tegen de betogers uit vrees dat het uitloopt op een bloedige volksopstand.

De protesten begonnen toen Sarkisian, die al tien jaar lang president was, eerder deze maand tot premier werd gekozen door het parlement. Die operatie werd door veel Armeniërs gezien als een truc om hem misschien wel voor het leven in het zadel te houden. Bij een recente grondwetswijziging was de macht van de president grotendeels naar de premier verschoven.

Hevige protesten

De protestbeweging wordt geleid door Nikol Pasjinjan, een politicus die ook in 2008 betrokken was bij betogingen tegen Sarkisian. Die liepen toen uit op een confrontatie met de politie, waarbij tien betogers de dood vonden. Pasjinjan moest daarop onderduiken, maar kreeg later gratie.

Ook ditmaal dreigde Sarkisian met optreden tegen de betogers die elf dagen lang vanuit tal van steden een mars hielden naar Jerevan. Eind vorige week liet hij Pasjinjan en een reeks andere oppositiefiguren oppakken, maar dat leidde alleen maar tot nog heviger protesten. Uiteindelijk ging Sarkisian door de knieën. Pasjinjan werd op vrije voeten gesteld, waarna Sarkisian zijn aftreden aankondigde.

De regerende Republikeinse Partij (HHK), die een grote meerderheid in het parlement heeft, hoopte dat de kous daarmee af was. Maar Pasjinjan eist dat ook waarnemend premier Karen Karapetjan het veld ruimt. Ook veel andere Armeniërs vinden dat het tijd is af te rekenen met de machthebbers die zij van corruptie en graaizucht beschuldigen.

Karapetjan en Pasjinjan zouden woensdag overleg voeren over een uitweg uit de impasse, maar dat ging niet door. De oppositie eist dat Pasjinjan tijdelijk de macht overneemt in afwachting van nieuwe verkiezingen, maar Karapetjan weigerde woensdag om op te stappen. ‘Ik ken geen enkel land waar de premier op zo’n wijze wordt gekozen. Daar zijn verkiezingen voor’, zei de waarnemend premier.

‘Fluwelen revolutie’

De ‘fluwelen revolutie’, zoals Pasjinjan de protesten noemt met een verwijzing naar de volksopstand die in 1989 een einde maakte aan het communistische regime in Tsjecho-Slowakije, lijkt brede steun te genieten onder de ongeveer drie miljoen inwoners van Armenië.  

In een telefonisch gesprek met Sarkisian heeft president Poetin van Rusland er woensdag op aangedrongen dat de Armeense overheid beheerst optreedt en de dialoog opzoekt om de crisis te bezweren. Tot nog toe liet Moskou zich nauwelijks uit over de politieke ontwikkelingen in Armenië, dat deel uitmaakt van een militair bondgenootschap en een economisch samenwerkingsverband met Rusland. 

Maar net als bij de ‘kleurenrevoluties’ in Oekraïne en Georgië is Moskou altijd bezorgd dat het protestvirus zal overslaan naar Rusland.  Rusland is er altijd van overtuigd geweest dat het Westen de hand in die volksopstanden heeft gehad met het doel de invloed van Moskou aan banden te leggen.

De leiders van de Armeense protestbeweging verzekeren echter dat zij geen geopolitieke motieven hebben. Ook zij willen goede betrekkingen met Moskou. Rusland heeft twee militaire bases in Armenië, terwijl Russische militairen ook langs de grens met Turkije zijn gelegerd. Armenië beschouwt Rusland ook als een garantie tegen het uitbreken van een nieuwe oorlog met Azerbeidzjan om de enclave Nagorno-Karabach, die de Armeniërs begin jaren negentig onder de voet liepen.

Langs de grens van de enclave doen zich af en toe schermutselingen voor tussen Armeense en Azerbeidzjaanse troepen, maar de Armeniërs vrezen dat het op een dag tot een regelrechte oorlog zal uitlopen. Azerbeidzjan heeft de afgelopen decennia veel geld gepompt in zijn strijdkrachten dankzij de inkomsten uit de export van olie en gas.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.